news-inner
clock21:00 calendar-gray 29 Yanvar 2015 view-gray206 dəfə oxunub
view-gray206 dəfə oxunub

Faşist düşərgəsindən sağ çıxan qızın TÜKÜRPƏDİCİ HEKAYƏTİ

“Keçmişi xatırlayanda üzümə şillə ilə vururam ki sağ olduğuma, həyatda olduğuma inanım”

Cena Tergel.

Ömrünün 6 ilini konslagerdə keçib.

Onu qaz kamerasından sağ çıxara biliblər.

Osvensim ölüm düşərgəsinin sovet hərbi qüvvələri tərəfindən azad olunmasının 70 iliyi ərəfəsində gazeta.ru 90 yaşlı Tergeldən kiçik bir yazı hazırlayıb.

1939-cu ildə Krakova alman bombaları yağanda Cena Tergelin 16 yaşı var imiş. Ailə Amerikaya, qohumlarının yanına getməyə imkan tapmamışdı: üçüncü Reyxin ordusu ildırım sürəti ilə şəhəri işğal etdi. Böyük yəhudi ailəsi-ana, ata və 8 uşaq Krakovda qaldılar. Tergelin iki böyük qardaşı nasistlərlə mübarizədə həlak olur.

Cena əvvəlcə Plaşuvdakı konslagerə düşür, orada iki il yarım qalır, sonra isə Osvensimə köçürülür. Orada Tergelin “Ölüm mələyi” Yozef Mengellə-əsirlər oranın həkimini belə adlandırırdılar - görüşü olur. O düşərgəyə əsirlərin seçilməsi ilə şəxsən məşğul olur və onların çoxunun üzərində təcrübələr aparırdı.

“Osvensimdə göz yaşına görə səni güllələyirdilər, ona görə emosiyalarını sıxmaq, möhkəm olmaq lazım idi”.

21 yaşlı Ceanı ölümə məhkum edirlər. Yüzlərlə əsir kimi onu qaz kamerasına göndərirlər. Hansısa möcüzə nəticəsində zəhər qıza təsir göstərmir. Bundan başqa o edamda olduğunu bilmirdi, bunu ona sonradan barakdakı qonşusu deyir. Amma ölüm icraatı qızdan təsirsiz ötüşmür-o səsdən tamamilə məhrum olur. Niyə onu təkrarən ölümə göndərmirlər, bu barədə o heç nə bilmir.

Sovet ordusu Osvensimə yaxınlaşanda Tergeli o biriləri ilə birgə Buxenvalda, daha sonra isə Belsenə göndərilir. Belsenin Britaniya ordusu tərəfindən azad olunmasından sonra Cena ingilis zabiti ilə tanış olur. Onlar evlənirlər və Londonda yeni həyat başlayır.

Cena indi də müsahibə verəndə ağlamır, “vərdişim belədir artıq” deyir. Sadəcə faktları deyir və qeyd edir ki, baş verənlərə inanmaq gücü yoxdur. Səsi xeyli müddət sonra açılıb. Amma qoxu...

“Mən həmişə ətir istifadə edirəm. Amma indiyə qədər əsir düşərgəsinin qoxusunu qova bilmirəm”

Onu təkcə qoxu kabusları yox, dəhşətli hisslər də müşayiət edir.

“Mənim 17 yaşlı bacım Məryəm mənim yanımda, sol tərəfdə yatırdı. Onu düşərgənin ərazisinə gizlicə yemək keçirdiyinə görə güllələdilər. İndiyədək sol əlim üşüyür”

Keçmişin kabusları çoxdur, Cena atasını, bütün bacı və qardaşlarını itirib.

“Bütün həlak olmuş insanlar real idilər-ata, ana, xala, bibi, dayı, əmi, müəllim şair, bəstəkar... Mənim əhvalatım onlardan biridir və altı milyon insan isə özü haqda heç nə danışa bilmədi. Mən həmişə kütləvi qətllərin şahidi olacağam”.

news-inner-user
Aliyə

997 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Respublika Uşaq kitabxanası yeni layihəsinin ilk mövzusunu Milli Musiqi Gününə həsr edib
09:59 19 Sentyabr 2020
Mətbəxdə cazibəsini itirən qadının dramı
09:00 19 Sentyabr 2020
Üzeyir Hacıbəyovun felyetonu: “Cin”
21:01 18 Sentyabr 2020
Açıq havada premyera oldu – İlk dəfə
19:01 18 Sentyabr 2020
Onlar "Ginnesin rekordlar kitabı"na daxil oldular - Fotolar
18:40 18 Sentyabr 2020
"Arşın mal alan" Bolqarıstan teatrında səhnəyə qoyuldu
18:00 18 Sentyabr 2020
Sarı camış - Kamal Abdulladan yeni hekayə
17:22 18 Sentyabr 2020
Azərbaycanın “Avroviziya-2021”də iştirakı təsdiqləndi
16:38 18 Sentyabr 2020
Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı
15:51 18 Sentyabr 2020
Dostunun qızıl saatını oğurlayan Vüqar, ərindən iyrənən Validə... – Səriyyə xala iş başında
15:10 18 Sentyabr 2020
“Qalatasaray”ın qələbəsinə sevinən kölə təfəkkürü – Sərdar yazır...
14:32 18 Sentyabr 2020
İntim görüntülərlə şantaj olunan qadın nə etməlidir? – Mütəxəssis rəyi
13:39 18 Sentyabr 2020
Mədəniyyət Nazirliyi: "Fəxri adlara namizəd olanları müstəqil komissiya seçəcək"
13:10 18 Sentyabr 2020
Şabanın adı filmlərinin çəkildiyi küçəyə verilib
12:47 18 Sentyabr 2020
Pula görə təhsilini yarımçıq qoydu, repressiyadan təsadüfən xilas oldu, xanımı başqa qadınla evlənməsini istədi – Üzeyir bəydən maraqlı faktlar
12:08 18 Sentyabr 2020
Müəlliməni intihara aparan səbəb
11:36 18 Sentyabr 2020
Musiqi Günü ilə bağlı elektron baza hazırlanıb - Link
11:02 18 Sentyabr 2020
Tanınmış yazıçı vəfat etdi
10:33 18 Sentyabr 2020
27 yaşda intihar edən müəlliməyə gecikmiş təsəlli
10:04 18 Sentyabr 2020
Bəy!
09:36 18 Sentyabr 2020