writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock12:09 calendar-gray 24 Oktyabr 2014 view-gray4403 dəfə oxunub
view-gray4403 dəfə oxunub

Azərbaycanlının toy fəlsəfəsi

Azərbaycanda toyların vəziyyəti ilə bağlı ən dəqiq ifadələrdən birini Ağa Cəfərli dedi: “Toy kütləvi psixozdur”.

Kulis.az-da toy haqda yazılar ildırım sürət ilə, bir göz qırpımında oxundu, xüsusən orta statistik vətəndaşlar qızğın müzakirələrdə fəallıq göstərdi.

Saytlardan birində toyların müzakirəsi ilə bağlı Kulisçilərin qonaq olduğu “Günəbaxan” verilişinin videosu yayılandan bir necə dəqiqə sonra 20-30 şərh yazıldı.

Bu coşqun, emosional, ciddi münasibət toy ənənəsinin bizim üçün nə qədər vacib, həyati məsələ olduğunu bir daha təsdiqlədi.

Əgər Freyd sağ olsaydı, bir neçə il vətənimizdə yaşayıb, ənənəvi mədəniyyətimizi, məişətimizi, sosial həyatımızı tədqiq eləsəydi, yəqin ki, gəldiyi nəticələrindən biri belə olardı: azərbaycanlının gizli arzularının, şüurlu və qeyri-şüurlu davranışlarının əsasında seksual motivlər yox, toya olan nəhayətsiz, instinktiv sevgi dayanır.

Müzakirələrdən belə anladım ki, əksəriyyət üçün toy ölüm-dirim, şərəf məsələsidir. Toya qarşı çıxanda sanki müəyyən bir kəsimə ana-bacı söyüşü söyürsən.

Və mənə elə gəlir ki, biz 20 -25 il çox rahat, məsələn, Qarabağsız yaşaya bilərik,amma restoranlarda təmtəraqlı, ənənəvi toy etmədən nəfəs ala bilmərik.

Təhsil uğrunda mübarizə aparmarıq, bu, heç vecimizə də olmaz - hər cür dəm-dəsgahlı toy eləməkdən ötrü olar-olmazını ortaya tökər, borca girər, ailənin boğazından kəsib kredit götürərik.

Məmur tərəfindən haqqımızın pozulmasını rahat qarşılaya, bunu özümüzə rəva görə bilərik. Amma maddi məhdudiyyətlərə malik olsaq belə, “kimdən əskiyəm ki” ibtidai düşüncəsi ilə mütləq bahalı restoranlardan birində toy arzusunda olarıq.

Toy mərasiminin səviyyəsi - zəngin və ya orta keçirilməsi artıq sosial statusdur.

Müasir toyun kulta çevrilməsi hansısa restoran sahiblərinin qazanc əldə etmək planından çox mental, şüur məsələsidir artıq.

Çünki bizim təbiətimizdə etiraz ruhu, mədəniyyətdə, ənənədə islahata meylyoxdur. Arxaik, daşlaşmış ənənələri dəyişməyə həvəsli deyilik, mövcud qaydalarla razılaşırıq, ona uyğunlaşırıq. Əziyyət çəksək də, əlimizi yelləyib laqeydcəsinə “palaza bürün elnən sürün” deyirik.

Sadə bir misal deyim, paytaxtın küçələrinə çıxın. Şəhərdə zövqlə geyinən qadın və kişilərlə rastlaşarıq. Onların geyimində ayaqqabıdan tutmuş çantaya qədər hər şey yerində, harmonik görünür.

Məsələ məhz standartlaşmış harmoniyanı pozacaq fərdlərin yoxluğunda və ya tamamən azlığındadır. Az hallarda tək-tük, maraqlı, alternativ, individualgeyinən adamla rastlaşarıq. Hətta alternativ sənətin, ədəbiyyatın, kinonun, teatrın yoxluğu da standart düşüncəyə malik olmağımız və stereotipləri qıra bilməməyimizlə sıx bağlıdır.

Yaxud toya alternativ əyləncə məclisi düşünə bilmirik. Buna görə qadınlar yeni libas alanda səbirsizliklə toy mərasimi gözləyirlər ki, öz qadınlıq eqolarını qabartsınlar.

Arxetiplərdən qopa bilməyən insanlarımızın şəxsi, özünə xas həyat modeli yoxdur və bu səbəblərdən seçim imkanlarını sıfıra endiririk.

Qısası, toylarla bağlı bir yığın adətin dəyişməməyin, onun yeknəsəq, monoton keçirilməsinin əsas günahkarı şüurumuzdadır.

...Yeri gəlmişkən, analitik psixologiyanın əsasını qoyan isveçrəli alim Karl Yunqa görə psixoz – individual şüurun arxetipik şüursuz məzmunda boğulmasıdır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Yeni filmin nümayişi təşkil olunub
18:01 08 May 2021
Ədəbiyyat tariximizə qızıl hərflərlə yazılan misralar: 5 seçmə şeir
17:20 08 May 2021
Azərbaycanlı musiqiçi vəfat etdi
16:20 08 May 2021
Gənc yazardan yeni hekayə: Şlaqbaum
15:39 08 May 2021
Aktyor kitabxananın qonağı oldu
15:01 08 May 2021
Musa Yaquba sevgi və iztirabla - Kamal Abdulla yazır...
14:20 08 May 2021
Çingiz Hüseynovun ən çox sevdiyi 10 roman - Siyahı
13:36 08 May 2021
Xalq şairi Musa Yaqub dəfn olunub - Fotolar
12:37 08 May 2021
Şeir yazmağa Stalinə görə başladı, evli ola-ola bir qadına vuruldu, arvadı sevgilisinə yazdığı şeirləri gizli oxudu – Musa Yaqubun nağıl kimi həyatı
12:30 08 May 2021
Xalq artisti koronavirusdan dünyasını dəyişdi
11:38 08 May 2021
Şuşanın Mədəniyyət paytaxtı elan olunmasının 10 tarixi dərsi
11:10 08 May 2021
Ölən adamdan şair olar? - Gənc şair Fikrət Qocaya şeir həsr etdi
10:35 08 May 2021
Qətlə yetirilmək istərdim: Gecənin qaranlığında... Bıçaqla...
10:05 08 May 2021
2021-ci ilin “Oskar” saxtakarlığı – Sevda Sultanovadan sərt tənqid
09:00 08 May 2021
Jurnalist Fulya haqqında film çəkiləcək
18:56 07 May 2021
Sabir Rüstəmxanlıdan təsirli sözlər: “Əlvida, əziz qardaş!”
18:08 07 May 2021
Nizami Gəncəvi və Yunus Əmrəyə həsr edilən səhnə əsəri nümayiş olunub
17:46 07 May 2021
“Buynuzdan yazanda kəndi işğal olunan şairlərdən utanırdım” - Musa Yaqubun son müsahibəsi
17:15 07 May 2021
Musa Yaqubun dəfn olunacağı yer bəlli oldu
16:39 07 May 2021
Azərbaycanlı şairin ingiliscə kitabı çıxdı
16:12 07 May 2021