writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

841
clock12:09 calendar-gray 24 Oktyabr 2014 view-gray4367 dəfə oxunub
view-gray4367 dəfə oxunub

Azərbaycanlının toy fəlsəfəsi

Azərbaycanda toyların vəziyyəti ilə bağlı ən dəqiq ifadələrdən birini Ağa Cəfərli dedi: “Toy kütləvi psixozdur”.

Kulis.az-da toy haqda yazılar ildırım sürət ilə, bir göz qırpımında oxundu, xüsusən orta statistik vətəndaşlar qızğın müzakirələrdə fəallıq göstərdi.

Saytlardan birində toyların müzakirəsi ilə bağlı Kulisçilərin qonaq olduğu “Günəbaxan” verilişinin videosu yayılandan bir necə dəqiqə sonra 20-30 şərh yazıldı.

Bu coşqun, emosional, ciddi münasibət toy ənənəsinin bizim üçün nə qədər vacib, həyati məsələ olduğunu bir daha təsdiqlədi.

Əgər Freyd sağ olsaydı, bir neçə il vətənimizdə yaşayıb, ənənəvi mədəniyyətimizi, məişətimizi, sosial həyatımızı tədqiq eləsəydi, yəqin ki, gəldiyi nəticələrindən biri belə olardı: azərbaycanlının gizli arzularının, şüurlu və qeyri-şüurlu davranışlarının əsasında seksual motivlər yox, toya olan nəhayətsiz, instinktiv sevgi dayanır.

Müzakirələrdən belə anladım ki, əksəriyyət üçün toy ölüm-dirim, şərəf məsələsidir. Toya qarşı çıxanda sanki müəyyən bir kəsimə ana-bacı söyüşü söyürsən.

Və mənə elə gəlir ki, biz 20 -25 il çox rahat, məsələn, Qarabağsız yaşaya bilərik,amma restoranlarda təmtəraqlı, ənənəvi toy etmədən nəfəs ala bilmərik.

Təhsil uğrunda mübarizə aparmarıq, bu, heç vecimizə də olmaz - hər cür dəm-dəsgahlı toy eləməkdən ötrü olar-olmazını ortaya tökər, borca girər, ailənin boğazından kəsib kredit götürərik.

Məmur tərəfindən haqqımızın pozulmasını rahat qarşılaya, bunu özümüzə rəva görə bilərik. Amma maddi məhdudiyyətlərə malik olsaq belə, “kimdən əskiyəm ki” ibtidai düşüncəsi ilə mütləq bahalı restoranlardan birində toy arzusunda olarıq.

Toy mərasiminin səviyyəsi - zəngin və ya orta keçirilməsi artıq sosial statusdur.

Müasir toyun kulta çevrilməsi hansısa restoran sahiblərinin qazanc əldə etmək planından çox mental, şüur məsələsidir artıq.

Çünki bizim təbiətimizdə etiraz ruhu, mədəniyyətdə, ənənədə islahata meylyoxdur. Arxaik, daşlaşmış ənənələri dəyişməyə həvəsli deyilik, mövcud qaydalarla razılaşırıq, ona uyğunlaşırıq. Əziyyət çəksək də, əlimizi yelləyib laqeydcəsinə “palaza bürün elnən sürün” deyirik.

Sadə bir misal deyim, paytaxtın küçələrinə çıxın. Şəhərdə zövqlə geyinən qadın və kişilərlə rastlaşarıq. Onların geyimində ayaqqabıdan tutmuş çantaya qədər hər şey yerində, harmonik görünür.

Məsələ məhz standartlaşmış harmoniyanı pozacaq fərdlərin yoxluğunda və ya tamamən azlığındadır. Az hallarda tək-tük, maraqlı, alternativ, individualgeyinən adamla rastlaşarıq. Hətta alternativ sənətin, ədəbiyyatın, kinonun, teatrın yoxluğu da standart düşüncəyə malik olmağımız və stereotipləri qıra bilməməyimizlə sıx bağlıdır.

Yaxud toya alternativ əyləncə məclisi düşünə bilmirik. Buna görə qadınlar yeni libas alanda səbirsizliklə toy mərasimi gözləyirlər ki, öz qadınlıq eqolarını qabartsınlar.

Arxetiplərdən qopa bilməyən insanlarımızın şəxsi, özünə xas həyat modeli yoxdur və bu səbəblərdən seçim imkanlarını sıfıra endiririk.

Qısası, toylarla bağlı bir yığın adətin dəyişməməyin, onun yeknəsəq, monoton keçirilməsinin əsas günahkarı şüurumuzdadır.

...Yeri gəlmişkən, analitik psixologiyanın əsasını qoyan isveçrəli alim Karl Yunqa görə psixoz – individual şüurun arxetipik şüursuz məzmunda boğulmasıdır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Şəhərin qış gecələri” tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
18:22 18 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi Gürcüstan kitabxanasında
17:58 18 Yanvar 2021
"Üç peyğəmbər" xalçasının müəllifi - Ziyadxan Əliyev yazır...
17:43 18 Yanvar 2021
Dəyişən gerçəkliklərdə gizlənən həyat - Aliyə yazır...
17:01 18 Yanvar 2021
Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
16:19 18 Yanvar 2021
"Şanlı tarix" sərgisi açılacaq
16:09 18 Yanvar 2021
Elçiliyə gecə saat 1-də gedən, Cəfər Cabbarlının qızını alan, baba olduğunu eşidəndə dünyasını dəyişən yazıçı – Maraqlı faktlar
15:27 18 Yanvar 2021
Yeşilçam filmlərinin məşhur aktyoru vəfat etdi
14:46 18 Yanvar 2021
Qazilərimizdən bəhs edən film çəkildi
14:29 18 Yanvar 2021
50 yaşı tamam olan yazıçı: “Az qalıram utandığımdan qaçıb gizlənəm” – Müsahibə
13:50 18 Yanvar 2021
Peyvənd vurduran nazir və qərarsız Facebook əhli
13:02 18 Yanvar 2021
Məni sevgi üstə yaxaladılar – Əlizadə Nuridən yeni şeirlər
12:15 18 Yanvar 2021
Muzeyə getməməyi ilə məzələnən xalqım, oy! – Sərdar yazır...
11:42 18 Yanvar 2021
Beyin anevrizması keçirən məşhur repçi sağaldı
11:07 18 Yanvar 2021
Axşama tamaşa var
10:30 18 Yanvar 2021
Nizamini dərin hissiyyatlı kadrlar öyrənməlidir - Cavanşir Yusifli yazır...
10:01 18 Yanvar 2021
Xudu Məmmədovun oğlu: “Mən çatanda atam yerdə uzanmışdı, ona süni nəfəs verirdilər” – Müsahibə
09:00 18 Yanvar 2021
Nana sevirdi - Nərmin Kamaldan hekayə
12:31 17 Yanvar 2021
“Ah, bu uzun sevda yolu” onlayn nümayiş ediləcək
17:20 16 Yanvar 2021
“Əli Kərim deyib ki, məndən yaxşı yazır” - Azərbaycanlı şairin son müsahibəsi
16:30 16 Yanvar 2021