writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

841
clock13:38 calendar-gray 09 İyul 2014 view-gray3580 dəfə oxunub
view-gray3580 dəfə oxunub

Qocalara borclu deyilik

“Böyük dayaq” filminin yadda qalan səhnələrindən biriatanın oğluna şillə vurmasıdır.Şillənin motivi, atanın haqlı, oğulun haqsız olub-olmaması mənim üçün önəmli deyil.

Vacib odur ki, rejissor da, əsərin müəllifi də, yəqin tamaşaçı da atanın yetkin, ali təhsilli, ailə sahibi olan oğluna hamıya qarşı getdiyinə görə şillə vurmasını norma hesab edir.

Və bu norma bizim üçün toxunulmazdır.

Çünki şərq mentallığında ağsaqqal, ağbirçək kultu, böyük sözü, məsləhəti konstitusiya qədər müqəddəsdir.

Ağsaqqal kultuna qarşı gedənlərin, üzünə ağ olanların (oxu: alternativ fikir söyləyənlərin) ailədə, cəmiyyətdə yeri yoxdur, o, birmənalı şəkildə qınaq obyektidir, nankordur.

Bizə təlqin edilən düşüncəyə görə, qocalar həmişə haqlıdır. Zira, ağsaqqal, ağbirçək haqsız ola bilməz. Haqsız olsa belə, onun ətəyində namaz qılmalısan. Bir sözünü iki eləməməlisən. Ömrünün axırınadək nazını çəkməlisən, onlara görə kölə olmalısan, ömrünü çürütməlisən, öz həyatını yaşamamalısan. Qocaların təcrübəsi, məişət səviyyəsindən çıxmayan dünyagörüşü bizə səhv yol göstərə bilməz. Onlar bizim yolumuzda əbədi məşəldir, mayakdır və sairvə ilaxır.

Məşhur atalar məsəlləri də (məsələn, “böyüyün sözünə baxmayan böyürə-böyürə qalar”), saysız-hesabsız uydurma ibrətamiz hekayətlər də gərəksiz ağsaqqal statusunu gücləndirirlər.

Ağsaqqal, ağbirçək - gənc nəsil münasibətinin toqquşduğu məkanlardan biri də ictimai yerlərdir.

Daha dəqiq desəm, ictimai nəqliyyatdır. Məsələn, avtobus. Avtobusda tez-tez yaşlılar gənclərin tərbiyəsizliyindən, sayğısızlıqdan gileylənirlər. Həmin qocaların keçmişinə bir balaca ekskurs etsən, məlum olar ki, neçə insana pislik edib, həyatını zəhərləyib, quyu qazıblar və bu adamlar indi sənə tərbiyə, mənəviyyat dərsi keçir.

Bir qayda olaraq avtobusda hamilə və uşaqlı qadın, ayaq üstə dayanmağa taqəti çatmayan, heysiz qoca, qarı istisna olmaqla özümdən yaşlılara yer vermirəm. 5-10 dəqiqə ayaq üstdə qalmaqla apokalipsis olmayacaq.

İndi cəmiyyətdə çoxu fiziki baxımdan xroniki yorğunluq sindromu yaşayır. Stresslər, min cürə səbəbdən xəstəliklər çox cavanlaşıb. Bu mənada cavanla qocanın fiziki dayanıqlığı, dözümlülüyü arasında böyük fərq yoxdur.

Yaşlıya yer verməyən gəncin çox ciddi problemi olduğunu düşünürlərmi? Təzyiqi qalxa, harasısa ağrıya, çox yorğun ola, özünü pis hiss edə bilməzmi?

Niyə qocalara elə gəlir ki, xəstəlik ancaq onlarda mövcud ola, ancaq onlar özlərini pis hiss edə bilər.

Gəncləri limitsiz borc hissi ilə yükləyən qocalar niyə elə düşünür ki, gənclər onlara borcludur? Nəyə görə, hansı yaxşı, normal həyatı təklif etdiyinə görə? Bunun üçün heç olmasa, bir neçə tutarlı səbəb göstərsinlər.

Azərbaycanda gənclərə, övlada mülkiyyətçi münasibət var. Ata-ana, ağsaqqal, ağbirçək övladının ona qarşı çıxmasına nəinki dözümsüzdür, ümumiyyətlə onların təsəvvüründə heç bir halda övladın etirazı ola bilməz.

Azərbaycanda alternativ fikrə dözümsüzlüyün, hətta sənətdə, ədəbiyyatda yeni dəyərlərin yaranmamasının əsl səbəbi də ağsaqqal kultunun cəmiyyətdəki dominantlığıdır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Dəyişən gerçəkliklərdə gizlənən həyat - Aliyə yazır...
17:01 18 Yanvar 2021
Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
16:19 18 Yanvar 2021
"Şanlı tarix" sərgisi açılacaq
16:09 18 Yanvar 2021
Elçiliyə gecə saat 1-də gedən, Cəfər Cabbarlının qızını alan, baba olduğunu eşidəndə dünyasını dəyişən yazıçı – Maraqlı faktlar
15:27 18 Yanvar 2021
Yeşilçam filmlərinin məşhur aktyoru vəfat etdi
14:46 18 Yanvar 2021
Qazilərimizdən bəhs edən film çəkildi
14:29 18 Yanvar 2021
50 yaşı tamam olan yazıçı: “Az qalıram utandığımdan qaçıb gizlənəm” – Müsahibə
13:50 18 Yanvar 2021
Peyvənd vurduran nazir və qərarsız Facebook əhli
13:02 18 Yanvar 2021
Məni sevgi üstə yaxaladılar – Əlizadə Nuridən yeni şeirlər
12:15 18 Yanvar 2021
Muzeyə getməməyi ilə məzələnən xalqım, oy! – Sərdar yazır...
11:42 18 Yanvar 2021
Beyin anevrizması keçirən məşhur repçi sağaldı
11:07 18 Yanvar 2021
Axşama tamaşa var
10:30 18 Yanvar 2021
Nizamini dərin hissiyyatlı kadrlar öyrənməlidir - Cavanşir Yusifli yazır...
10:01 18 Yanvar 2021
Xudu Məmmədovun oğlu: “Mən çatanda atam yerdə uzanmışdı, ona süni nəfəs verirdilər” – Müsahibə
09:00 18 Yanvar 2021
Nana sevirdi - Nərmin Kamaldan hekayə
12:31 17 Yanvar 2021
“Ah, bu uzun sevda yolu” onlayn nümayiş ediləcək
17:20 16 Yanvar 2021
“Əli Kərim deyib ki, məndən yaxşı yazır” - Azərbaycanlı şairin son müsahibəsi
16:30 16 Yanvar 2021
Muzey və sərgi salonları bu tarixdən fəaliyyətə başlayacaq
15:17 16 Yanvar 2021
Çıxın dağlara-daşlara səpələnək, atışaq - Eyvaz Əlləzoğlunun hekayəsi
13:32 16 Yanvar 2021
20 Yanvarla bağlı sənədli film çəkilir - Video
12:15 16 Yanvar 2021