news-inner
clock14:58 calendar-gray 14 May 2014 view-gray1079 dəfə oxunub
view-gray1079 dəfə oxunub

Dahiliyi məqalə ilə təkzib edilən dahi yazıçı ANDREY BELIY

Mirmehdi Ağaoğlu

9 yanvar 1934-cü ildə “İzvestiya” qəzetində Andrey Belıy haqqında nekroloq dərc olunur. Müəlliflər onu dünya klassikləri səviyyəsində qiymətləndirir, onu Marsel Prustla müqayisə edir, “Ceyms Coysun müəllimi adlandırırlar.

Nekroloqu üç nəfər yazmışdı; Boris Pasternak, Boris Pilnyak və Qriqoriy Sannikov.

Nekroloqda Belıyın “dahi” adlandırılması siyasi dairələrdə də qıcıq yaradır. Bir həftə sonra “Literaturnaya qazeta”da nekroloqdakı fikirləri təkzib edən məqalə dərc olunur.

“Coysun müəllimi” adlandırılan yazıçı Sovet hakimiyyəti illərində unutduruldu. Onun adı heç ədəbiyyat tarixi dərsliklərinə də salınmırdı.

Bəs haqqında ikili münasibətlər olan, bir tərəfdə dünyanın klassik yazarları ilə bir cərgəyə qoyulan, digər tərəfdə isə istedadı danılan, burjuy adlandırılan yazıçı kim idi?

***

1880-ci ildə Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı Nikolay Vasliyeviç Buqayevin ailəsində oğlan uşağı dünyaya gəlir. Əsl adı Boris Buqayev olsa da tarixdə Andrey Belıy kimi qalacaqdı.

Üstün zəkaya malik olan Andrey gənc yaşlarından elmin müxtəlif sahələri ilə məşğul olur. Sonralar okkultizmə, buddizmə meyllənir.

Tələbə ikən rus simvolistləri ilə yaxınlıq edən Belıy “Arqonavtlar” adlı ədəbi dərnək yardır. Dərnək ədəbi-fəlsəfi tezislərini elan edir. Kitabları çap olunur. Belıy həm şeir, həm də nəsr yazırdı.

Onun adı məhəbbət üçbucaqlarından da əskik olmurdu. Yazıçı Bryusov və arvadı ilə, o cümlədən Aleksandr Blok və xanımı ilə də sevgi macərası yaşadığı məlumdur. Belıyın yaşadığı bu sevgi üçbucaqları rus yüksək cəmiyyətinin əsas qeybət mövzularından idi.

1909-ci ildə Avropaya səfəri zamanı filosof ezoterik Rudolf Şteynerlə tanış olan Belıy tezliklə onun fəlsəfi ideyalarının davamçılarına çevrilir. Bir müddət Avropada yaşayan yazıçı vətəninə, artıq Sovetləşən Rusiyaya qayıdan kimi onun faciələri başlayır. 1925-ci ildə Lev Trotski “Pravda” qəzetinə yazdığı məqalədə Belıyı da xatırlayırdı: “Belıy - ölüdür, o heç vaxt dirilməyəcək.”

Dövrünün parlaq şair, yazıçısı, rus simvolist və modernistlərinin aparıcı simalarından sayılan Andrey Belıy SSRİ-dəki həyatı dövründə “Moskva”, “Maskalar” kimi romanlar yazır.

O, 1934-cü ildə günvurmadan xəstələnərək ölür. Deyilənə görə “Kül” şeirində necə öləcəyini yazıbmış.

Belıyın dünyagörüşü Sovet ideologiyasına uyğun gəlmirdi. Buna görə də yuxarı dairələr onu qəbul etmir, onda “sovet yazıçısı”nı görmür, “burjuy yazıçı” adlandırırdılar. Sovetlər onun nekroloqda üç dəfə “dahi” adlandırılmasını qəbul etmirdi.

Andrey Belıy öləndə “dahi” kimi qəbul edilməsə də araşdırmaq üçün beyni İnsan Beyni İnstitutu tərəfindən götürülür.

news-inner-user
Mirmehdi Ağaoğlu

537 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Brodski: sürgündə xanımı ilə, mühacirətdə xanımsız
21:00 19 Avqust 2019
Qazaxda Xalq şairi Mirvarid Dilbazinin xatirəsi anılıb
18:52 19 Avqust 2019
“Sonuncu Pərdə” filminin ilk tizeri yayılıb - Video
18:31 19 Avqust 2019
“Sosium” yenidən APA TV-nin efirində
17:44 19 Avqust 2019
Cinə inanan adam Nəsimini anlaya bilməz – Yazarlardan Firudin Qurbansoya sərt cavab
17:07 19 Avqust 2019
Maestronun xatirəsi anılacaq
16:22 19 Avqust 2019
Fikir qaşınması
15:29 19 Avqust 2019
Fikrət Qoca: “Nəsimini öz yazıçılarımız soyub” – Müsahibə
14:52 19 Avqust 2019
Rasim Balayev onu tənqid edən alimə cavab verdi: “50 ildən sonra səhv tuturlar”
14:01 19 Avqust 2019
Öpsün ciyərindən tüstülər, adam! – Orxan Bahadırsoydan Yeni Şeirlər
13:12 19 Avqust 2019
Rüstəm İbrahimbəyovun sədrliyi təsdiq olunub
12:34 19 Avqust 2019
Özünü döydürən qadınlar
12:00 19 Avqust 2019
Yeni çoxseriaylı film gəlir: "Kür nəğmə" - Fotolar
11:33 19 Avqust 2019
Fərid Hüseynin kitabı Serbiyada çap olundu
11:02 19 Avqust 2019
Oqtay Rzanın son müsahibəsi: “Yaradıcı adamlar 80 yaşında dünyadan köçürlər”
10:12 19 Avqust 2019
Məşhur pianoçu Bakıda konsert verəcək
09:51 19 Avqust 2019
“Rasim Balayevin filmdə Nəsimidən oxuduğu şeir biabırçılıqdır” – Müsahibə
08:47 19 Avqust 2019
Sərhədçinin tapılan iti... - Hekayə
14:01 18 Avqust 2019
Oqtay Rza vəfat etdi
13:32 18 Avqust 2019
38 yaşında güllələnən şairin şeiri – Bazar Oxusu
12:18 18 Avqust 2019