news-inner
clock14:58 calendar-gray 14 May 2014 view-gray1117 dəfə oxunub
view-gray1117 dəfə oxunub

Dahiliyi məqalə ilə təkzib edilən dahi yazıçı ANDREY BELIY

Mirmehdi Ağaoğlu

9 yanvar 1934-cü ildə “İzvestiya” qəzetində Andrey Belıy haqqında nekroloq dərc olunur. Müəlliflər onu dünya klassikləri səviyyəsində qiymətləndirir, onu Marsel Prustla müqayisə edir, “Ceyms Coysun müəllimi adlandırırlar.

Nekroloqu üç nəfər yazmışdı; Boris Pasternak, Boris Pilnyak və Qriqoriy Sannikov.

Nekroloqda Belıyın “dahi” adlandırılması siyasi dairələrdə də qıcıq yaradır. Bir həftə sonra “Literaturnaya qazeta”da nekroloqdakı fikirləri təkzib edən məqalə dərc olunur.

“Coysun müəllimi” adlandırılan yazıçı Sovet hakimiyyəti illərində unutduruldu. Onun adı heç ədəbiyyat tarixi dərsliklərinə də salınmırdı.

Bəs haqqında ikili münasibətlər olan, bir tərəfdə dünyanın klassik yazarları ilə bir cərgəyə qoyulan, digər tərəfdə isə istedadı danılan, burjuy adlandırılan yazıçı kim idi?

***

1880-ci ildə Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı Nikolay Vasliyeviç Buqayevin ailəsində oğlan uşağı dünyaya gəlir. Əsl adı Boris Buqayev olsa da tarixdə Andrey Belıy kimi qalacaqdı.

Üstün zəkaya malik olan Andrey gənc yaşlarından elmin müxtəlif sahələri ilə məşğul olur. Sonralar okkultizmə, buddizmə meyllənir.

Tələbə ikən rus simvolistləri ilə yaxınlıq edən Belıy “Arqonavtlar” adlı ədəbi dərnək yardır. Dərnək ədəbi-fəlsəfi tezislərini elan edir. Kitabları çap olunur. Belıy həm şeir, həm də nəsr yazırdı.

Onun adı məhəbbət üçbucaqlarından da əskik olmurdu. Yazıçı Bryusov və arvadı ilə, o cümlədən Aleksandr Blok və xanımı ilə də sevgi macərası yaşadığı məlumdur. Belıyın yaşadığı bu sevgi üçbucaqları rus yüksək cəmiyyətinin əsas qeybət mövzularından idi.

1909-ci ildə Avropaya səfəri zamanı filosof ezoterik Rudolf Şteynerlə tanış olan Belıy tezliklə onun fəlsəfi ideyalarının davamçılarına çevrilir. Bir müddət Avropada yaşayan yazıçı vətəninə, artıq Sovetləşən Rusiyaya qayıdan kimi onun faciələri başlayır. 1925-ci ildə Lev Trotski “Pravda” qəzetinə yazdığı məqalədə Belıyı da xatırlayırdı: “Belıy - ölüdür, o heç vaxt dirilməyəcək.”

Dövrünün parlaq şair, yazıçısı, rus simvolist və modernistlərinin aparıcı simalarından sayılan Andrey Belıy SSRİ-dəki həyatı dövründə “Moskva”, “Maskalar” kimi romanlar yazır.

O, 1934-cü ildə günvurmadan xəstələnərək ölür. Deyilənə görə “Kül” şeirində necə öləcəyini yazıbmış.

Belıyın dünyagörüşü Sovet ideologiyasına uyğun gəlmirdi. Buna görə də yuxarı dairələr onu qəbul etmir, onda “sovet yazıçısı”nı görmür, “burjuy yazıçı” adlandırırdılar. Sovetlər onun nekroloqda üç dəfə “dahi” adlandırılmasını qəbul etmirdi.

Andrey Belıy öləndə “dahi” kimi qəbul edilməsə də araşdırmaq üçün beyni İnsan Beyni İnstitutu tərəfindən götürülür.

news-inner-user
Mirmehdi Ağaoğlu

543 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Mübariz Örənin Fransada romanı çıxır
14:32 17 Noyabr 2019
Fikrət Sadıqın oğlu: “Atama görə davalara düşürdüm” – Müsahibə
17:30 16 Noyabr 2019
Rusiyada rəssamımızın sərgisi açılıb
16:12 16 Noyabr 2019
Mikayıl Müşfiqin xatirəsinə həsr olunan tamaşa
15:11 16 Noyabr 2019
Oğluna bacısı qızını alan ananın faciəsi - Hekayə
14:00 16 Noyabr 2019
TEAS Press Nəşriyyat Evinin 5 yaşı tamam olur
13:29 16 Noyabr 2019
Bizdə seks inqilabı olarsa...
12:25 16 Noyabr 2019
Azərbaycanlı ilahiyyatçı: "Quranda baş örtüyü yoxdur"
11:32 16 Noyabr 2019
Elçin Əlibəyli TV-dən getdi
10:47 16 Noyabr 2019
Noyabr ayı üçün ən çox gözlənilən filmlər
10:12 16 Noyabr 2019
Siyasətə görə atası ilə düşmən olan jurnalist - Sevda Sultanova yazır...
09:00 16 Noyabr 2019
Salam Qədirzadənin oğlu: “Atamın adından istifadə eləməyi xoşlamıram” – Müsahibə
21:00 15 Noyabr 2019
Pantomima teatrı dekabrda - Afişa
18:40 15 Noyabr 2019
Məşhur ifaçı Bakıda konsert verəcək
18:01 15 Noyabr 2019
Dünya şöhrətli musiqiçi: “Vikinqlərin vətəni Azərbaycandır”
17:30 15 Noyabr 2019
Bakıda Milli Qəhrəmanın heykəlinin açılışı olub
16:51 15 Noyabr 2019
Müğənnilər deputata cavab verdi: “Getsin, kasıb-kusuba əl tutsun”
16:20 15 Noyabr 2019
Mir Cəlal adına hekayə müsabiqəsinə start verildi
15:38 15 Noyabr 2019
Üzü günə qalan evlər - Tanımadığımız şairdən seçmə şeirlər
15:01 15 Noyabr 2019
Rəfael və Coşqun "Şabaş"a görə qadın paltarı geyindi
14:20 15 Noyabr 2019