news-inner
clock14:55 calendar-gray 14 Mart 2014 view-gray1209 dəfə oxunub
view-gray1209 dəfə oxunub

Nobel Sülh Mükafatı ilə bağlı-ARAŞDIRMA

Kulis.Az Nobel Sülh Mükafatı haqqında kiçik araşdırmanı təqdim edir.

Nobel sülh mükafatı Nobel komitəsi tərəfindən hər il Osloda təqdim olunur. Mükafat sülhün əldə olunmasında xidmətlərinə görə fiziki və hüquqi şəxslərə verilir. İlk dəfə 1901-ci ildə verilib.

Laureatların müəyyən edilməsi qaydası Nobel fondu tərəfindən müəyyənləşdirilir. Fondun nizamnaməsinə görə namizədlər aşağıdakı şəxslər və təşkilatlar tərəfindən təqdim edilə bilərlər.

1. Norveç Nobel Komitəsinin hazırkı və keçmiş üzvləri, Nobel İnstitutunun üzvləri tərəfindən

2. Müxtəlif ölkələrin hökumətləri və milli parlamentləri, həmçinin parlamentlərarası qrupların üzvləri tərəfindən

3. Haaqa Beynəlxalq Arbitraj Məhkəməsinin üzvləri tərəfindən

4. Sülh məsələləri üzrə daimi beynəlxalq büronun komissiya üzvləri tərəfindən

5. Beynəlxalq Hüquq İnstitutunun üzvləri və assosiativ üzvləri tərəfindən

6. Universitetlərin siyasi, hüquq elmləri, həmçinin tarix və fəlsəfə professorları tərəfindən

7. Nobel Sülh Mükafatı sahibləri tərəfindən

Nobel Fondunun nizamnaməsinə əsasən laureat Norveç parlamenti tərəfindən müəyyən edilmiş Norveç Nobel Komitəsi tərəfindən seçilir.

İlk Nobel Sülh Mükafatı 1901-ci ildə Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qızıl Aypara Hərəkatının yaradıcısı isveçli xeyriyyəçi və iş adamı Anri Dürana verilib. Mükafat onunla birlikdə fransız siyasi xadim, sülhpərvər və iqtisadçı Frederik Passiyə də verilib.

Bəzi Nobel sülh mükafatları qiyabi şəkildə təqdim edilib. Laureatlar ya ev həbsində olublar, ya da sərbəst hərəkətlərinə məhdudiyyət qoyulub. 1935-ci ildə “Almaniyada militarizmlə mübarizəyə görə” sülh mükafatı almış Karl fon Osesskiy, 1983-cü ildə “İnsan haqları müdafiəçisi” kimi mükafat almış Lex Valensa, 2010-cu ildə mükafat almış çinli Lyu Syaobo belələrindəndir.

Norveç 1917-ci ildə sülh mükafatının Vladimr İliç Leninə verilməsini təklif edir. Lakin Rusiyada Vətəndaş müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar mükafat təqdim olunmur.

Nobel Sülh Mükafatının ən gənc laureatı 2011-ci ildə, 32 yaşında mükafatı almış Təvəkkül Karman olub. Ən yaşlı laureat isə 1995-ci ildə Nobel almış 87 yaşlı Jozef Rotblat olub.

2005-ci ildə Nobel Sülh mükafatı almış Beynəlxalq Nüvə Agentliyinin (MAGATE) tərkibində azərbaycanlı alim Bəxtiyar Siracov da olub. Mükafat MAGATE və onun rəhbəri Məhəmməd əl-Baradeyə verildiyinə görə azərbaycanlı alimi mükafatın sahiblərindən biri hesab etmək olar.

2006-cı ildə ölkənin yoxsul əhalisi üçün kreditləşməni həyata keçirdiyinə görə sülh mükafatı Banqladeş bankı “Grameen Bank” və onun yaradıcısı Məhəmməd Yunusa verilib.

Mükafat indiyə qədər 98 şəxsə verilib. 49 nəfər mükafatı tək, 20 nəfər cüt, Yaser Ərəfat, Şimon Perez, İshaq Rabin isə üçü birlikdə alıb. Altı nəfər isə mükafatı rəhbəri olduğu təşkilatla birlikdə alıb.

Bu vaxta qədər bu mükafat 25 təşkilata mükafat verilib. Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi, BMT Ali Komissarının Qaçqınların İşi üzrə İdarəsi və başqa təşkilatlar bir neçə dəfə mükafat alıblar.

1914-1916, 1918, 1923-1924, 1928, 1932, 1939-1943, 1948, 1955-1956, 1966-1967, 1972-ci ildə mükafat verilməyib.

Mükafat təqdim edilən şəxslər arasında siyasi xadimlər (Frederik Passi, Koffi Annan, Nelson Mandella ), filosof-həkim, musiqiçi (Albetr Şveytser), alim (Məhəmməd Əl Baradey), prezident (Vudro Vilson, Teodor Ruzvelt, Barak Obama, Mixail Qorbaçov), ictimai xadim (Martin Lüter Kinq), xeyriyyəçi (Tereza Ana), hüquq müdafiəçiləri (Şirin Ebadi, Təvəkkül Karman) və başqaları var.

Nobel Sülh Mükafatı alanların içində hələlik yazıçı yoxdur.

news-inner-user

15768 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020
Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020