writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock09:00 calendar-gray 09 Yanvar 2014 view-gray3776 dəfə oxunub
view-gray3776 dəfə oxunub

İtmiş qızı tapa bilməyən Elxan Elatlı

Keçənlərdə saytlardan birində gözümə belə informasiya dəydi.

Hansısa mötəbər festivalda dünya kinosunun əhəmiyyətli simalarından Federiko Fellininin filmlərinin retrospektivi keçirilib.

Və zalın yarıdan çoxu boş qalıb.

Təxmin edirəm ki, əgər Harri Potter seriyasından bir film və ya kütləvi mədəniyyətin dahisi Stiven Spilberqin macəra filmi nümayiş olunsaydı, zalda adam əlindən tərpənmək olmazdı.

Sənət və kütləviliyin qarşıdurması ara-sıra bizim mediada da müzakirələrə yol açır. Müzakirələrdə məsələn, artıq belletristikaya çevrilən Varisin və ya Elxan Elatlının böyük ədəbiyyatla əlaqəsinin olmadığı dəfələrlə deyilib.

Adıçəkilən müəlliflərin əsərlərinin ədəbi hadisə olub-olmadığı əsas məsələ deyil.

Çünki əgər söhbət insanların seçim azadlığından gedirsə və kütləvi əsərlərin müəllifləri oxunursa, izlənirsə, niyə də bu növ ədəbiyyatın yaşamaq haqqı olmasın?

Yaxınlarda Elxan Elatlının “İtmiş qızın axtarışı” kitabını oxudum. Kitabda iki hekayə və bir roman yer alıb.

Sözsüz ki, bu əsərlər sənət hadisəsi deyil. Kütləviliyə hesablanmış, son dərəcə asan dərk edilən, bəsit dildə yazılmış mətnlərdir.

E.Elatlının təhkiyəsi daha çox faktoloji təəssürat yaradır.

Cinayət hadisələrinin fonunda hansısa sosial-fəlsəfi problemlərin analizi, araşdırması yoxdur.

Yazı manerası cinayət reportajlarının üslubuna yaxındır.

Müəllif konkret cinayət hadisəsinə fokuslanır, onun roman olduğunu xatırlatmaq üçün az əhəmiyyətli gündəlik məişət hərəkətlərinin (məsələn, “kofe süzdü”, “başını əlləri arasına aldı”, “gözlərini tavana dikdi”, “pencəyini geyindi” və s. ) təsvirinə bir az bədii bəzək-düzək vuraraq ona ədəbi forma geyindirməyə çalışır.

Xarakterlər demək olar ki, açılmır, vəziyyətin və obrazların psixoloji təsviri yoxdur.

Müəllif beyni işlədən, dolaşıq, intriqaya dəvət edən süjetlər yox, oxucuya hazır məhsul təklif edir.

Başqa cür desək, hadisələrin hansı axarda davam edəcəyini, konturları, gedişləri sadəlövhlüklə bəlli edir, bir detektiv yazarın izn verməyəcəyi qədər ipucları verir, oxucunu gözlənlməzlik həzzindən məhrum edir

Bu növ yüngül ədəbiyyat beyin üçün “saqqızdır”, onu dincəldir, oxucunu əziyyətə salmır, təhkiyə lakonik şəkildə, sürətli tempdə düz xətt üzrə gedir.

Kəsəsi, belə əsərləri məsələn, Qara Qarayev stansiyasında oxumağa başlasaq “28 may”da artıq başa vurarıq.

Personajlar xəfiyyə Qanbay Qasımlı və jurnalist Nemət Sabirli adı müəllifin bütün əsərlərindən (məşhur ədəbi xarakterlər Puaro, Şerlok Holms, komissar Meqre kimi) keçir.

E.Elatlının mətnləri kütləvi olsa da, orda düşündürücü məqamlar da az deyil.

Məsələn, “Faktlar onun əleyhinədir” hekayəsində ərinə şər atılaraq həbs edilən qadın xəfiyyə Qasımlıya üz tutur. Xəfiyyə ona hadisəylə bağlı xeyli sual verəndən sonra düşünür: “Sifətindən görünür ki, sağlam olmasına baxmayaraq, ər-arvad münasibəti görmür”.

Görəsən, xəfiyyə cinayətin detallarını analiz etmək əvəzinə bir seksopatoloq kimi niyə düşünməlidir?

Yox, əgər onun qadına marağı vardısa, oxucunun bu marağın davamını gözləməyə haqqı var. Amma gedişatda xəfiyyə - qadın münasibətində nəsə baş vermir.

Belə nəticəyə gəldim ki, görünür, bu, nəsə postmodern fənddir.

Amma səmimi deyim ki, dincəlmək üçün Elxan Elatlının kitablarını (əlbəttə ki, o kitabları mənə bağışlasalar) məmnuniyyətlə oxuyaram.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Tanınmış aktrisa vəfat etdi
17:44 13 May 2021
Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021