news-inner
clock08:30 calendar-gray 02 Noyabr 2013 view-gray1478 dəfə oxunub
view-gray1478 dəfə oxunub

Niyə qadın dirijor yoxdur?

Kulis.az maraqlı faktları təqdim edir.

Təkcə çinlilərin deyil, yaponların, Orta və Cənubi Asiyada yaşayanların, hətta eskimosların da gözləri qıyıqdır. Əslində, “qıyıq gözlü” demək tamamilə səhvdir. Göz quruluşu bütün dünya əhalisində eynidir, fərq isə göz qapaqlarındadır.

Sadəcə qıyıq gözlü dediyimiz insanların göz qapaqlarının quruluşu göz üstünə daha çox əyilib. O qədər enib ki, göz bu halda daha dar görünür. Bəs niyə belədir?

Nəzəriyyəyə görə, göz qapağının üzərindəki ikinci təbəqə bu insanların gözlərini möhkəm qar təbəqəsinin gözqamaşdıran işığından qorumaq üçün bir növ qar eynəyi halını alıb.

Yuxarıda sadaladığımız ölkələr nə qədər qarsız, yağışsız olsalar da, sakinləri – yəni qıyıq gözlülərin atalarının son buz dövründə Sibirdə yaşadıqlarını, sonra Asiyanın mərkəzinə doğru köç etdikləri ehtimal olunur. Bu qədər soyuq iqlimdə yaşayanların bədənlərinin iqlimə uyğunlaşmaqdan başqa çarələri yox idi. Sadəcə gözlər deyil, burun da dəyişib; burun dəlikləri də soyuq havanın ciyərə gedənə qədər isinməsinə görə balacalaşıb. Dəriləri də soyuğa görə yağlıdır. Göz qapaqları daha yağlı olduğundan daha sallaq olur, soyuq gözün iç qatlarını qara və buza qarşı qoruyur.

Yəni əslində onlar “qıyıq” deyil, “sallaq” gözlüdürlər.

Niyə tarixdə məşhur rəssam və ya bəstəkar qadın yoxdur?

Tarix boyu “kişi işi” deyəndə fiziki güc tələb edən peşələr ağla gələrdi. Ancaq rəsm, musiqi, elm, mədəniyyət kimi hiss tələb edən sahələrdə də kişi hegemonluğu vardı. Yaxşı əsərlər yaradan qadınlar da olub yəqin, baxmayaraq ki, heç bir muzeydə onlara rast gəlmirik. Yaxşı deyək ki, Rembrant, Rafael kimi rəssamların dövründə rəsm çəkən qadınlara pis baxırdılar. Bəs Dali və Pikassonun dövrü necə? O dövr xeyli sərbəst dövr idi axı. Demək, bunun başqa səbəbi var.

Yüzlərlə uğurlu qadın müğənni sadalaya biləcəyimiz bu dövrdə niyə hələ də qadın dirijora rast gəlinmir? Bəlkə orkestrın kişi musiqiçiləri qadın dirijora itaətsizlik edərlər?

Təkcə bu sahələrdə yox, mühəndis və memarlıqda da kişilər irəlidədirlər. Hətta ən yaxşı aşpazlar da kişilərdir. Niyə?

Bu mövzuda tədqiqatçıların və psixoloqların fikri ortaqdır. Səbəb beynin sağ və sol yarımkürələridir. Hər iki yarımkürə müəyyən funksiyaları yerinə yetirir, cinsiyyətə görə kişilərdə sağ, qadınlarda sol yarımkürə daha işləkdir.

Əslində, yeni doğulmuş uşaqda hər iki yarımkürə “sağ” olur. İki yaşına yaxın bu yarımkürələrdən biri “sol” olur və danışıq mərkəzi yaranır. Oğlan uşaqlarında 6, qız uşaqlarında isə 13 yaşında bu asimetriya tamamlanır. İnsanlar qocaldıqca kürələr arasında yerinə yetirdikləri funksiya fərqi azalır.

Qadınların daha çox işlətdikləri sol yarımkürədə danışıq və rabitə mərkəzləri yerləşir. Ona görə də, hər yaş qrupu üzrə aparılan araşdırmalarda qızların oğlanlara nisbətən daha erkən yaşda danışdıqları, məktəbdə, bağçada, digər sosial yerlərdə daha ünsiyyətcil olduqları ortaya çıxıb.

Kişilərin istifadə etdikləri sağ yarımkürədə isə analiz, sintez və hadisələrə müxtəlif rakurslardan baxma funksiyaları var. Başqa sözlə, bir-birinə bənzəyən bu iki yarımkürənin “sol”unda hissiyyat, “sağ”ında isə analiz gücü hökmrandır. Sol beyin hadisələri deduksiya yolu – bütündən fərdə, sağ beyin isə induksiya yolu ilə – fərddən bütünə, qəbul edir.

Elə bu səbəbdəndir ki, sağ beyin funksiyalarının lazım olduğu işlərdə kişilər daha bacarıqlıdır. Amma şübhəsiz ki, bu ümumiləşdirilmiş məlumatlardır. Qadınların arasında da böyük şahmatçılar, elm adamları, musiqiçilər var. Ən yaxşı nümunələrdən biri də iki dəfə Nobel Mükafatını almış Mariya Küridir. Ancaq yenə də bütün sahələrdə kişi hegemonluğu danılmazdır.

news-inner-user
Rəna Nevzat

298 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020
Qarabağda “iki” alıb, sinifdə qaldığım Vətən - Ramiz Qusarçaylıdan şeirlər...
16:23 08 İyul 2020
Kuklada uşaqlar üçün tamaşa
15:37 08 İyul 2020
Məşhur rəssamın əsəri tapılıb
14:59 08 İyul 2020
Azərbaycanda orkestr rəhbəri həbs edildi
14:18 08 İyul 2020
Xəsil adam - İlham Əzizdən yeni hekayə
14:10 08 İyul 2020
Səməd Vurğunun tutdurduğu Xalq yazıçısı: sürgündən qayıdanda arvadı başqası ilə evlənmişdi - İnanılmaz faktlar
13:18 08 İyul 2020
Elzanın başındakı qıjıkimilər - Sərdar Amin yazır
12:36 08 İyul 2020
Türkiyəli aktrisa vəfat etdi
12:01 08 İyul 2020
Bu, Allaha qarşı küfrdür – Gənc şair həmkarını tənqid etdi
11:20 08 İyul 2020
“Üzüklərin hökmdarı” geri qayıdır
10:47 08 İyul 2020
Elzanın yeni şəkli müzakirəyə səbəb oldu - Foto
10:12 08 İyul 2020
Kitabxana maraqlı layihəyə başlayır
09:30 08 İyul 2020
Üzündəki ipəyi qaldıranda oğlum özünü çölə atdı - Bircə atasının ölümündən yazır...
09:00 08 İyul 2020
“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020