news-inner
clock12:24 calendar-gray 19 Sentyabr 2013 view-gray3374 dəfə oxunub
view-gray3374 dəfə oxunub

Ətağanı ziyarət edən dahi italyan rejissoru

“Antonioni xasiyyətcə tünd adamdır, şıltaqlığı var, az danışmağı xoşlayır... ehtiyatlı olun. “Hə”, “yox” qətiyyətində tələsməyin”.

1976-cı ildə Moskvadan Bakıya bu məzmunda teleqram gəldi. Mərkəzdən Italiya kino nümayəndəliyini “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının direktoru, yazıçı Cəmil Əlibəyovun qarşılaması və müşayiət etməsi göstərişi verilmişdi.

Dünya kinosunun əhəmiyyətli simalarından biri, italyan rejissoru Mikelancelo Antonioninin və yazıçı, ssenarist Tonino Querranın Bakıya səfərinin səbəbi isə “Çərpələng haqda pritça” film layihəsi idi.

İtalyanların SSRİ-də çəkmək istədiyi filmin ssenarisinin məzmunu beləydi:

Bir qəsəbədə qum fırtınası qarşısına çıxan hər şeyi silib-süpürür. İnsanlar vahimədən gizlənir. Uşaqlar çərpələngləri atıb qaçır. Fırtınadan sonra aydın olur ki, bütün çərpələngləri külək parçalayıb. Yalnız bir uşağın, Osmanın çərpələngi hələ də yuxarıdadır. Çərpələng uçduqca uçur, sakinlər ona çoxlu ip sarıyrlar ki, əllərindən buraxılmasın. Sonra məsələyə astronomlar qarışır, çərpələngin kosmik məkanda göründüyünü, yoluna davam etdiyini, ipin düyünlərindən birinin isə çoxdan qırıldığını deyirlər.

İplər müxtəlif rənglərdə yerə enir. Bir qoca yerin insan üçün yararlı olmayacağını, yeni planet axtarışı zamanı çərpələngin yol göstərəcəyini deyir. Xəyalən Osman 100 il irəliyə aparılır və həmin zamanda insanların çərpələngin düşdüyü naməlum planetdə yaşamağa məhkumluğu göstərlir”.

Antonioni filmi Orta Asiya respublikalarından birində çəkmək istəyirdi.

O, Querra ilə birlikdə Özbəkistan və Türkmənistana səfər edir. Özbəkistana valeh olan, onu Qərb tamaşaçısı üçün “yeni, gözəl dünya” adlandıran müəlliflər ssenarini həvəslə işləyirlər.

Amma Moskva filmin Qafqazda çəkilməsini təklif edir.

Beləcə, 1976-cı ildə Bakıya səfəri zaman Antonioni və Querra Azərbaycanın kino, ədəbiyyat adamları ilə görüşür. Onların arasında Maqsud İbrahimbəyov, Anar, Eldar Quliyev də vardı.

Çəkiliş üçün tələb olunan naturanı göstərmək o zamanın gənc rejissoru Ziya Şıxlinskinin boynuna düşür.

Təbii ki, qonaqlar restorana dəvət olunur, Azərbaycan təamlarından dadır. Cavan Zeynallı onlar üçün italyan mahnısı oxuyur. Antonioni sonra deyib ki, Bakıda özünü İtaliyadakı kimi hiss edib.

Azərbaycanlıların “italyan kinosunun gələcəyini hansı gənc rejissorla bağlayırsız” sualının cavabında Antonioni deyib: “Yaradıcılıq yaşla yox, insanın dünyaya deyiləcək sözünün olması ilə bağlıdır”.

O, Bertoluççinin, Fellininin, sovet rejissorlarından isə Tarkovski və İoselianinin adını çəkib.

Bakıda ona köhnə qəbirsrtanlıq göstərilməsini istəyən Antonionini Mərdəkan qəbirstanlğına aparırlar. Səfərdə onu müşayiət edən C.Əlibəyov danışır:

“Cır-cındır içərisində olan ziyarətçilər qəbrin önündə süfrə açıb səliqəsiz, pinti bir mühitdə nahar edirdilər. Yerli adam Ətağanın müqəddəsliyi haqda ağızdolusu danışanda mən xəcalət çəkdim, tərcüməçiyə rusca başqa şey danışdım. Müqəddəs yerə belə münasibətə görə xalqın mənliyinə başqa gözlə baxıla bilərdi.

...Antonioninin bütün şıltaqlıqlarına dözdük (maşını bərk sürsün, sürdürdük, başqa bir qəbirstanlıq göstərin, göstərdik). Ancaq birinə əməl edə bilmədik. Vertolyot istədi, Azərbaycana quş uçuşundan baxmaq niyyətindəydi. Buna bizim nə maddi imkanımız vardı, nə də siyasi səlahiyyətimiz. Dedi ki, mən Iran şahından vertolyot alaram. Xahiş elədik ki, səma səfərini çəkilişə hazırlıq ərəfəsinə təxirə salsın. Görünür, inanmışdı. ”

Pinsipial razılıq olsa da layihə gerçəkləşmədi. Sovet tərəfi mühitin, qəhrəmanların obrazını dəyişmyi təklif edirdi. Çünki çox şeylər sovet reallığından uzaq idi, məsələn, mer əvəzinə sovet rəhbər tipi təklif edilirdi.

Həm də Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsi montajın Moskvada edilməsini və ümumiyyətlə, filmin bütün hüquqularının SSRİ-də saxlanılmasını istəyirdi.

Filmin çəkilişinə Mərkəzi Komitənin ideoloi şöbəsi da mane olmuşdu. Onlara məlumat verilmişdi ki, Antonioninin “Zabriskie Point” dramı Amerika hakimiyyətinə xoş gəlməyib, “Çjun Qo, Çin” sənədli filmi isə Çinin hakimiyyət dairələrində narazılıq doğurmuşdu. Bunları nəzərə alan ideoloji şöbə “düzgün olmayan film” çəkilməsindən narahat idilər.

Bu səbəblərdən film alınmadı. Bir neçə il sonra Antonioni müsahibəsində hələ də filmi çəkmək arzusunun olduğunu demişdi.

Keçən il isə rejissor Ziya Şıxlinski bu səfər haqda “Bu yol hara gedirdi” sənədli filmini çəkib. Filmdə Qobustan təsvirləri ilə yanaşı çərpələng obrazı da canlanır.

Querra sonralar yazırdı: “Bizi Bakıdan çox, onun ətrafı, Abşeron kəndlərinin estetikası heyrətləndirdi. Ordakı füsunkar təbiət təsvirləri, vadilər, məzarlıqlar, dirəklər və onlar arasındakı dəmir yolu. Bu yolun hara getdiyini biz öyrənə bilmədik. Bu mənzərə bizim həmin vaxtadək gördüklərimizin içində ən gözəli idi”.

P.S. Yazıda Aydın Kazımzadənin Cəmil Əlibəyovdan aldığı müsahibədən istifadə olunub.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020
Kinematoqrafiya şöbəsinə yeni müdir təyin olundu
13:53 12 Avqust 2020
Manaf Ağayevin döydüyü model sevgili – “Ay canı yanmış” rəzaləti
13:49 12 Avqust 2020
Nazir Afaq Bəşirqızının gəlininə vəzifə verdi
13:12 12 Avqust 2020
Özündən 45 yaş kiçik şagirdini hamilə qoyan müəllim
12:53 12 Avqust 2020
Azərbaycanlı yazarın kitabı Türkiyədə nəşr olundu
12:09 12 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat katibi işindən ayrıldığını açıqladı
11:23 12 Avqust 2020
Əfsanəvi müğənninin gitarası rekord qiymətə satıldı
11:10 12 Avqust 2020
Namazı ana dilimizdə qılsaq, daha səmimi olarıq
10:31 12 Avqust 2020
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı ssenari müsabiqəsi elan edir
09:57 12 Avqust 2020
Yollar bağışlamır gecikənləri - Könül Arifin şeirləri
09:00 12 Avqust 2020
Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020