writer1

Ömər Xəyyam

Məqalə sayı

47
clock17:01 calendar-gray 17 İyun 2021 view-gray1525 dəfə oxunub
view-gray1525 dəfə oxunub

Buqələmun gecə rəngini dəyişmir

Kulis.az Ömər Xəyyamın "Buqələmun" filmi haqda “Beş manatlıq ekzistensiya” yazısını təqdim edir.

***

Təbiət ölümüzlə yaşayır, yaxud belə: biz – ölübən yaşayırıq.

Bəs nə?! Əbədiyyət ölümdədir!

Bir növ, işığın qaranlıqda var oluşu kimidir bizim yerin üstündə, göyün altında mövcudluğumuz, - yəni, ölümün fonunda.

Biz – ölənin ölümünü yaşayırıq, ölən bizim həyatımızı ölür – buqələmun kimi.

İnsan – yaşamağın buqələmunu...

***

“Buqələmun” A kateqoriyalı festivala seçilmiş müstəqil yerli filmlərimizdən ilkidir.

Əfsus... Çoxunun bu filmdən xəbəri yoxdur, xəbəri olanlar da ya vəlvələdən ya zəlzələdən...

Bu da bir dərddir ki, mən gərək ekzistensializm haqda anamın dilində danışım, fəqət öz üslubumu dəyişmək istəmirəm, yəni, “film filan ildə çəkilib”, “deməli, bir nəfər olur...” – kimi cümlələrlə, nəzəri bilgili sələflərimi təkrarlamayım.

Məsələn, istəyirəm, atasının mirasını satıb, Avropaya tələsən Nicatla, haman mirası alan, arvad-uşağını da götürüb vəzifəyə tələsən Əlinin rəngini dəyişən mühit haqda danışım.

O mühit Nicatı atasının dostuna, - belə demək olar: atasını əvəz edən adama qarşı bivec olmağa, Əliyə isə ona atalıq edən, evində yer verən, çörək verən adamın yerinə keçməyi məcbur edir.

Hə? Məcburmu edir?

Bildiyimiz yutub əfsanəsidir. O videoların (Buqələmunların sürətlə rəng dəyişimi haqda videoları deyirəm) çoxu montajdır. Özümdən demirəm, haman videoların montaj olduğu haqda xeyli material var, bu barədə özünüz oxuyarsınız.

Buqələmun sürətlə rəng dəyişmir, o, əslində, öz rənginə uyğun yerdə yaşayır, ya da uzun müddətdən sonra haman yerə adaptə olur.

İki istisna var: bəziləri əsəbiləşəndə müəyyən qədər rəngini dəyişər, bir də boğaz olduqda – bəzi səbəblərdən.

Qənaətim odur ki, Nicat da, Əli də xaraktercə öz rənginə qaçır, mahiyyətcə özlərinə qaçırlar. Əlinin ki yanında yerinə keçmək istədiyi adamı söyürlər, aşağılayırlar, onun üçün fərqi yoxdur, eşitmir, görmür – yəni haman adam kimi söyülməyi, aşağılanmağı gözə alıb, daha doğrusu, həmin adama çevrilmək üçün “gəlib” – bu, məcburiyyət deyil, xarakterdir. Ta Bakıdan özünə gəlib, öz rənginə, öz mahiyyətinə gəlib. Onu Bakıdan kəndə gətirən yol Nicatı o kənddən Avropaya aparan haman yoldur.

Məsələn, filmdəki ağ-qara kadrlar haqda yazmaq istəyirəm. Filmdəki qəhrəmanların – məndən ötrü filmdəki obrazlar hamı qəhrəmandır – hekayənin bir hissəsidir, daha doğrusu, hərənin öz hekayəsi var – gələcəyi görünmür, fəqət keçmişləri – uşaqlıqlığı var, uzaqlığı var, indiləri isə müəyyən deyil, yaxın deyil, aydın deyil, hamı gözləyir; hamı nəfəs gözləyir.

Məsələn, mənə görə, o qaçqın qızın obrazı Günel Mövludun büründüyü yeganə doğrudur. Günel bəlkə də, heç vaxt o qədər özü olmayıb, olmayacaq da.

O obrazı deyirəm ki, keçmişi oğurlanıb, indisi döşəmələrə sürtülməklə, tavanlarda – hörümçək torundan asılı...

Elvin Adıgözəlin dəqiq təsbitləri, yəqinləri məni valeh etdi. Yəqin bu səbəbdəndir ki, Rəfi obrazının aktyorluğunu eləməyib, birbaşa Rəfiyə çevrilib. Hə, onu da deyim ki, aktyorluq eləmək bizim aktyorlarımızın faciəsidir.

Məsələn, filmdə musiqi yoxdur, - bədii həll üçün çox vacib detaldır. Adətən, musiqi boşluğu doldurmaq, lazımi yerdə gərginliyin nidası, lazımi yerdə müəyyən duyğuların ədatıdır, fəqət bu filmdə musiqinin olmayışı, həm də hekayənin fonunda – qəhrəmanların ümidsizliyi, ekzistensiyanın səsidir. Musiqinin səssizliyidir hekayənin nəğməsi.

Filmin qəhrəmanları vərdiş halında yaşayır. Belə deyərəm: Filmin qəhrəmanları eləcə gələn günü axşam etmək, ovlamaq, yatmaq və təzədən yaşamaq vərdişlərini təkrar etməklə məşğuldur.

Buqələmunları xatırlayıram...

Buqələmunlar gecə - yatanda rəng dəyişə - maskalana bilmirlər, onlar yatanda kamuflyaj funksiyasına nəzarəti itirirlər. Ol səbəb daha çox gecə yem olurlar, yəni, poetik desək, gündüz yaşayırlar, gecə ölürlər. Əli kimi, Nicat kimi, mənim kimi...

“Sən hardan biləsən, gecə gələn nədir...”

Yuxu əbədiliyin simvoludur, xatırlatmadır, bizim buqələmun olmadığımız yeganə məqamdır...

Filmdəki ağ-qara kadrlar da – yerin üstündə, göyün altında gələcəyi görünməyən, ekzistensialist labirintdə qaçan-qovan ümidsizlərin keçmişi – yuxusudur...

***

Filmin hər iki rejissoruna və ssenaristlərinə - Rüfət Həsənova da, Elvin Adgözələ də təşəkkür edirəm!

Bu film Azərbaycan dilində çəkilmiş ən yerli filmdir!

Bəzən görüntü-kadr-mizan problemi var, filmin səsi yaxşı işlənməyib - ki, belənçi texniki çatışmazlıqların səbəbini işin yolçuları yaxşı bilir: pul, pul, pul...

Əlbəttə! Kimdir müstəqil sənət filminə sponsorluq eləyən? Ölkəmizdə sənət filmi ən yaxşı halda dostluğa, tanışlığa ərsəyə gələr... Ki, "Buqələmun" mövcud şərtlər çərçivəsində ən yaxşı nəticələrdən biri, hətta Azərbaycan sənət filminin potensialında çəkilmiş filmdir.

Mən sonradan öyrəndim ki, bu filmdə Dadaş Adnanın da əməyi/gözü varmış... Dadaş Adna ölüb, yəni, o bizim həyatımızı ölüb, biz burdayıq, - onun ölümünü yaşayırıq – deməli, Dadaş Adna əbədidir...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nəriman Qasımoğlu: “Atam sovet dövrünə görə tövbə elədi” - Müsahibə
21:00 28 İyul 2021
Sənət müsabiqəsi elan olundu - Mükafat fondu 50 min avro
19:00 28 İyul 2021
Qobustanda Hindistan qalereyası açıldı
18:20 28 İyul 2021
“Ev dustağıyam” kitabının təqdimatı olub
17:25 28 İyul 2021
Bu mənəm - şairlərin yuxusuna gizli kamera yerləşdirən – Güneydən şeirlər
16:40 28 İyul 2021
Bakıda yeni fotosərgi açılacaq
16:00 28 İyul 2021
“Nimdaş” müxbirin dönər sifarişi - Ulucay Akif yazır...
15:29 28 İyul 2021
Müslüm Maqomayevin heykəlinin yeri müəyyənləşdi
15:01 28 İyul 2021
Səndən ayrılanda, dağlar, cavandım - Günün şeiri
14:15 28 İyul 2021
Boşanmadan ikinci qadınla evləndi, ölümündən sonra oğlu meydana çıxdı, müəmmalı qəzada öldü – Səxavət Məmmədovdan 10 maraqlı fakt
13:30 28 İyul 2021
Səməd Səmədovun dəfninə gəlmədilər - Giley
12:40 28 İyul 2021
İşıqları keçirib yazanlar
12:00 28 İyul 2021
Dərnəgülün qansoranları – Vüsal yazır…
11:20 28 İyul 2021
“Fəryad 2” filminə kişi axtarırlar – 15 manata
10:40 28 İyul 2021
Müğənni 56 yaşında öldü
10:05 28 İyul 2021
Votsapda beş roman yazan xanım: “Mənim davam internetdəki əxlaqsız kişilərlədir” - Müsahibə
09:00 28 İyul 2021
Homoseksual kralın aşiq olduğu bəstəkar
21:00 27 İyul 2021
Özbək şairi 44 günlük müharibədən kitab yazdı
18:51 27 İyul 2021
Adam öldürmək istəyirəm - Yeni hekayə
18:01 27 İyul 2021
Bakıda caz müsabiqəsi elan olunub
17:09 27 İyul 2021