news-inner
clock15:00 calendar-gray 15 Yanvar 2013 view-gray1890 dəfə oxunub
view-gray1890 dəfə oxunub

Eşşəyin insaniləşməsi, insanın eşşəkləşməsi

Dəbdəbəli həyat yaşayan A. Bahalı bir restoranda əla nahar və ya şam edir. Maaşı ortabab restoranda yeməyə güclə yetən B. evində bir kasıbyana xörəklə kifayətlənir. A. və B.- ni bu halda bir birindən yalnız sosial statusu fərqləndirir. Yəni hər iki halda məqsəd mədəni doldurmaqdır.

Sosial səviyyələri, fərqli mühitlərdə yaşamaları istisna olmaqla, digər hallarda insanları eyni şeylər birləşdirir: o, doğulur, böyüyür, sevir, ayrılır, doğub - törəyir - dünyanı maddi cisimlərlə doldurur, xəstələnir, öldürür, müharibə törədir, əzab çəkir, yeyib-içir, yediyini ifraz edir. Əgər bir neçə gün təmizliyinə baxmasa üfunət qoxuyacaq, zibil mənbəyinə çevriləcək.

Bəlkə ona görə yazıçıları, rəssamları, rejissorları, heykəltəraşları, filosofları, bəstəkarları sıravi insanın fövqünə, daha fərqli, yüksək səviyyələrə qoyuram. Onlar yeyib-içib, doğub-törəməkdən, ifraz etməkdən savayı həm də əhəmiyyətli bir şey yaradırlar, varlıqlarından heç vaxt xəbərdar olmadıqları başqa insanların həyatına təsir, müdaxilə, hətta bəlkə kimisə xilas da edirlər.

Yerdə qalan kütlə T. Eliot demiş, boş, mənasız insanlardır.

...Sıravi insanın fövqündə olan sənətkarlardan biri fransız Rober Bressondur. Onun “Həyat belədir, Baltazar” dramı dünya kinosunun ən kədərli filmlərindəndir.

Film qədim Roma yazıçısı Apuleyin “Qızıl eşşək” (əvvəlki adı “Metamorfozalar”) romanının motivləri əsasında çəkilib. Romanın gənc qəhrəmanı nəfsi ucbatından eşşəyə çevrilir, müxtəlif xarakterli sahiblərin qapısında işləyir, təhqir olunur.

Dahi Bressonun yozumunda isə hekayət ibrətamiz kontekstdən çıxaraq bəşəri müstəviyə keçir. Bresson hadisəni xristian motivlərinə transformasiya edir. İlk kadrlarda uşaqların əzizlədiyi, Baltazar adlandırdığı eşşəyin xaç suyuna çəkilməsiylə də sonrakı hadisələrin alqoritmi verilir.

Zavallı Baltazar əldən-ələ keçir, işgəncələrə məruz qalır, döyülür, quyruğu yandırılır, sirkdə insanların əyləncə obyekti olur.

Amma Baltazar əzabları, ağrını səssiz-səmirsiz, itaətlə canında daşıyır.

Final filmin ən faciəli anıdır. Qaçaqmalçıların vasitəsinə çevrilən Baltazar gülləyə tuş gəlir, onun bədənindən axan qanın təsviri İsa Məsihin mismarlanmış əllərindən süzülən qanın təsviri ilə eyniləşir.

Həyatdan yorulub əldə düşən Baltazar qoyun sürüsünün əhatəsində sakitcə canını tapşırır.

...“Heyvan” təkcə zooloji məfhum deyil. Müxtəlif dillərdə bu söz eyni zamanda söyüş anlamına gəlir, insan xarakterini təyin edir. Bressonun yozumu sərtdir, onun təhkiyəsində insanla heyvanın statusu dəyişir. O, eşşəyi insaniləşdirir, ən yüksək səviyyəyə qoyur.

Baltazarın ölümündən bu yana insanın davranışı dəyişməyib. Dünyanı balaca bir məkana – internetə sığışdıran, heyrətamiz kəşflər edən insanın insan olmağa gücü yetmir. Yazını redaktə edərkən xəbərlər proqramında Kioto protokolu haqda məlumat verilirdi.

1997-ci ildə Kiotoda imzalanmış beynəlxalq razılaşmaya əsasən ölkələr ətraf mühiti qorumaq, qlobal istiləşmənin qarşısını almaq məqsədilə istixana qazlarını azaltmalıdır. Üstündən illər ötsə də, nəhəng dövlətlər tamahkarlıqları üzündən protokolu ratifikasiya etməyib...

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021