news-inner
clock14:08 calendar-gray 29 Dekabr 2019 view-gray1768 dəfə oxunub
view-gray1768 dəfə oxunub

Ədəbiyyat adamları niyə maraqlı olur? - İlham Əziz yazır...

İnsan bir ömür həqiqət axtarışındadır. Unudulmuş həqiqətə can atır. Bütün dini mətnlər, mifologiya bu həqiqəti aşılamaq məqsədi güdür. Odur ki, biz haradasa, nə vaxtsa vaqif olduğumuz bir həqiqətin axtarışı içində çapalayıb dururuq.

Niyə bəzi adamlar maraqlı, bəzi adamlar maraqsız görünür? O hansı nəsnədir ki, insanı maraqlı edir? Niyə eyni məsələni bir adam danışanda maraqlı olmur, digəri danışır, doymaq olmur?

Bu baxımdan ədəbiyyatın rolu danılmazdır. Düzdür, ədəbiyyat digər texniki və fundamental elmlər kimi həyatımıza bir başa təsir etmir, amma və lakin ədəbiyyat dolayı yolla həm həyatımıza, həm də yuxarıda dediyim elmlərin inkişafına yön verir, istiqamətləndirir.

Bütün texniki, fundamental elmlər yaşamaq uğrunda, faniliyə qarşı üsyandır. Bu üsyanı ilk qaldıran ədəbiyyatdır, fikirdir ki, inkişaf etdikcə düstura çevrilir, maddiləşir. Odur ki, bu sənətin sahibləri, hamıya maraqlıdır.

İstər sadə adam, istər yüksək vəzifə sahibi, əksər adamlar şairlərlə dostluğa çalışır. Bu dostluq maddiyyata əsaslanmır. Bu adamlar səni madiyyatdan uzaqlaşdırdıqları üçün, gündəlik qayğıları unutdurduqları üçün maraqlıdır.

İnsan ütülü, sistemli, sərhədli həyatı istəsə də sevə bilməz, ona darıxdırıcı gələr. Çünki, bu insanın yaratdığı harmoniyadır, oysa insan ilahi harmoniyada yaşamağı fitrətən sevir. Sənət Allahlıq iddiasıdır, yaratma cəhdidir. Bizə dağınıq gələn sənətkar həyatı ilahi harmoniyanın yerüstü inikasıdır. Məhz bu üzdən əksər qadınlar da pullu, ütülü kişiləri yox, sənətkarları əsl məhəbbətlə sevirlər. Bu əslində insan ayrımı deyil, fitri olaraq o harmoniyaya tələsməkdi.

Fikir versəz, görərsiz ki, istedadsız adamın dağınıqlığı pinti, istedadlı adamın dağınıqlığı çəkici olur. Mən də xeyli vaxtdır bu adamlarla oturub dururam, müşahidə edirəm. İstəyirəm sizi də bu müşahidələrimə qonaq edim. Əvvəla onu deyim ki, ədəbiyyat adamları bəlkə də yeganə fərdlərdir ki, cinsi fərqlilikləri, demək olar, hiss olunmur. Əsl sənət adamının cinsiyyəti arxa plana keçir. Mövzular imkan vermir bu barədə düşünməyə. Onu da deyim ki, bu fərq aradan qalxan kimi insan özünü azad hiss edir, tam ifadə edə bilir. Cinsiyyət ön planda olduğu vaxt mövzular ikinci planda öləziməyə məhkumdur. Bu adamlar bir də ona görə maraqlıdır ki, söhbətlərində daşlaşmış mental mövzuları dağıdır, illərlə sənə hökm olunmuş aksiomları yerlə bir edirlər. Sənin də önündə fikir yürütməyə, dartışmağa yeni areallar açılır, beynin yeni ideyalar istehsal etməyə başlayır.

Ədəbiyyat adamlarının duyğusal olmaları heç kimə sirr deyil. Cəmiyyətin kişilərin boynuna qoyduğu “ağlamaq olmaz, dərd çəkmək qadağandır” kimi mənasız doqmaları onlarla söhbətdə əriyib gedir, adamı rahatlaşdırır, insanı anadangəlmə təbii axarına salır.

Adəm oğlu yeni ifadə tərzinə həmişə acdır. Bütün şedevr əsərlər də bizim, sizin, hamının bildiyi sözlərin kombinasiyasından yaranıbsa, niyə məhz onlar bu qədər sevilir, mənalandırılır və diqqətə alınır? Məsələ əlbəttə ki, ifadə tərzindədir. Biz istər əzabın, istərsə də sevincin əsl həqiqətini aləmi-zərdə bir dəfə dadmışıq, tanımışıq. İndi kim bu həqiqətlərə daha yaxın yazsa, danışsa həmən hamılıqla sevilir və qəbul olunur.

Bu adamların sevinməyi də, kədərlənməkləri də, hətta savaşmaqları da fərqlidir. Onlar elə şeyə sevinər, elə şeyə hönkürtü çəkib ağlayarlar ki, məəttəl qalarsan. Məəttəl qalıb dərindən düşündükcə görərsən ki, sadədən də sadə və ali hisslər keçirmək olurmuş. Və bu səni valeh edər, heç bir həzz buna çata bilməz. Bir günün içində savaşıb söyüşüb elə həmin gündə qucaqlaşıb öpüşən adamlardı bizim qəhrəmanlarımız. Onların kasıb süfrələrində ilahi nemətlər bolluğu var.

Lyosa demişkən, ədəbiyyat sevdalıları hansı əsrdə, hansı yerdə yaşamalarından asılı olmayaraq, bir kəndin, bir zamanın sakinləridir. Biz onları buna görə sevirik.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Biz tərəflər – Şərif Ağayardan hekayə
16:30 31 İyul 2021
"Memati" yeni serialda rol alacaq
15:00 31 İyul 2021
Aydın Xırdalanlı ölüm anında hansı videoya baxıb – Maraqlı Faktlar
13:30 31 İyul 2021
ADU-da Pakistan Mədəniyyət Mərkəzinin açılışı olub
12:52 31 İyul 2021
Flora Kərimova "Şərəf" ordeni ilə təltif olundu
11:48 31 İyul 2021
Ayaz Salayev: "O Ittifaqın başında bizə yaraşmayan insan dayanıb" - Müsahibə
11:33 31 İyul 2021
Tünzalə Ağayeva Türkiyəyə yardım göndərdi
10:26 31 İyul 2021
Ən başıbəlalı mahnımız: Onu Fatimeyi-Zəhraya, Şah İsmayıla və Cəfər Cabbarlıya nə bağlayır?
09:02 31 İyul 2021
Facebookda tənha insanları necə tanımaq olar?
21:00 30 İyul 2021
Ssenaristlər üçün Yay Məktəbi təşkil olunur
19:00 30 İyul 2021
Şəhidlərə həsr olunmuş kitab işıq üzü görüb
18:05 30 İyul 2021
Ürək dil acır ki, sönməmiş odum - Səməd Vurğundan şeir çələngi
17:30 30 İyul 2021
Qısa hekayə: Yanğın
16:23 30 İyul 2021
Hüquqşünas teatra rəhbər gəldi
15:30 30 İyul 2021
Xalqı efirdən partizan hərəkatına çağıran Xalq artisti - O, İlhamə Quliyeva ilə eşq yaşamışdımı?
14:26 30 İyul 2021
Türkiyə evimizdir - evimiz yanır
13:51 30 İyul 2021
Rejissorumuz beynəlxalq festivalda jüri sədri oldu
13:06 30 İyul 2021
İçimizi yanır! – Türk sənətçilərin yanğın harayı
12:20 30 İyul 2021
Yazıçımız Beynəlxalq ədəbiyyat festivalında qalib gəldi
11:41 30 İyul 2021
Ssenarimiz Ukraynada ən yüksək balı topladı
11:05 30 İyul 2021