writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

541
clock11:47 calendar-gray 04 Oktyabr 2019 view-gray1206 dəfə oxunub
view-gray1206 dəfə oxunub

Gülüşə, təbəssümə düşmən kəsilənlər

Kulis.az Şərif Ağayarın “Bu təbəssüm bir sevincin izidir” adlı essesini təqdim edir.

Böyük italyan alimi və yazıçısı Umberto Ekonun dünyaca məşhur “Qızılgülün adı” romanı orta əsrlərə aid monastırda müəmmalı şəkildə öldürülən rahiblərin qatilinin axtarışı ilə başlayır. Ölənlərin hamısının sağ şəhadət barmaqları və dilləri göm-göydür.

Romanın sonuna doğru bu sirr açılır: monastırın qədim kitabxanasında gülüş haqqında Aristotelin yazdığı qədim bir əlyazma var. Kimsə oxuya bilməsin deyə onun vərəqlərini zəhərləyiblər. Kitabı oxuduqca, barmağını ağzında isladıb vərəqləri çevirdikcə zəhərlənirsən...

Bəs bu kitab üzərində niyə bu cür hiylə qurulub? Kitabın məzmunu ozmankı ortadoksal dini düşüncə, o cümlədən monastır mədəniyyəti üçün təhlükəlidir. Çünki o, yumor haqqındadır!

Mühafizəkar xristianlar İsanın heç vaxt gülmədiyinə, hətta üzündə təbəssüm belə dolaşmadığına inanırlar. Guya bu səbəbdən gülüş tərəfdarı olanlar, onun haqqında nəsə öyrənmək istəyənlər cəzalandırılmalıdır. Əslində isə əsl səbəbi alman filosofu Fridrix Engelsin fikrində axtarmaq lazımdır. Engelsə görə, yumor insanı heyvandan ayıran ən vacib komponentlərdən biridir. Ancaq yumor təkcə insanı heyvandan deyil, həm də insanı insandan ayıra bilir. Məsələn, istehza edib gülə bilən insanı heç vaxt hipnoz etmək olmur. Dinin isə başlıca məqsədi çoxluğu müqəddəs tabularla özünə inandırmaq və onu istədiyi istiqamətə yönəltmək idi.

Təsadüfi deyil ki, İslam peyğəmbəri də gülüşə çox həssas yanaşıb. Ancaq o, xristianlar kimi qadağa qoymayıb. Ağzını açaraq, dişlərini ağardaraq ucadan gülməyi ədəbsizlik saysa da, təbəssümün tərəfdarı olub. Şahidlərin dediyinə görə, o özü də xoş zarafatları sevər, hərdən özü də yaxınları ilə zarafatlaşar, üzünə təbəssüm qondurarmış. Lakin sonrakı dövrün mühafizəkar dindarları bəhs etdiyimiz xristianlardan çox da fərqlənmirlər. Onların lətifə, məzhəkə, karikatura və komediyalara sərt münasibəti bunun aydın sübutudur.

Müqəddəsə tapınmaq, dini rituallara tabe olmaq ciddiyyət, hətta bəlkə bir az da qəm və kədər tələb edir. Baxın, səmavi kitablardakı bütün əhvalatlar dramla doludur. Bütün dinlər ciddi sifətləri ilə insanın içində həm də bir qorxu, çəkingənlik aşılayır.

Bu mənada Buddizm bir az fərqlidir. Orada ən vacib amillərdən biri türklər demiş, “içi fərah tutmaq”dır. İçi fərah tutanların isə üzündən təbəssüm əskik olmur. Səmavi dinlərdə tanrıya mükəmməl inancla bu rahatlığa qovuşmaq mümkündür.

Gülüş, təbəssüm insan azadlığının, insan iradəsinin, onun daxili müqavimətinin, kütlədən seçilməsinin, fərddən şəxsiyyətə çevrilməsinin ümdə göstəricisidir.

Sivil dünyada təbəssüm həm də bir etiketdir. Qaş-qabaqlı dolanmaq, ətrafa neqativ enerji yaymaq ədəbsizlik sayılır. Axı sənin daxilindəki hər hansı bir narahatlığa görə, qarşılaşdığın və çox zaman heç tanımadığın adamlar günahkar deyil.

İnsanın kosmosa ötürdüyü enerjinin qarşılığını alması isə elmin sübut etdiyi gerçəklikdir. Nə əkərsən, onu da biçərsən. Yəni ətrafa xoş sima və təbəssüm təqdim edirsənsə qarşılığını alacaqsan.

Yaxşı olar ki, təbəssüm insanın daxilindən gəlsin. Yəni süni olmasın. Çox zaman insan daxilən narahat olub gülümsəyəndə süniliyi hiss olunur və qarşı tərəfdə mənfi münasibət doğurur. Təbəssümün içdən olması üçünsə ətraf gözəl olmalı, qan qaraldan hadisələr baş verməməlidir.

Dünyanın böyük sənət əsərləri həm də insanın daxilində nikbinlik və inam yaratmaq, ona təsəlli vermək üçündür. Komik əsərlərin, filmlərin, tamaşaların zaman-zaman çox sevilməsinin səbəbi budur. Biz narahat bir dünyada yaşayırıq. Üstəlik müharibə gedən, bir çox sosial-iqtisadi problemləri olan ölkəmiz var. Daxilən sevinmək üçün səbəblərimiz o qədər də çox olmaya bilər. Sənət belə məqamda içimizi fərah tutmağa kömək edir.

Nə qədər ağır vəziyyət olur-olsun insanın ümidlə yaşamasına bir səbəb tapmaq mümkündür. Ümid heç zaman ölmür. Nə əvvəldə, nə axırda. Ümid o zaman ölür ki, insan özü ölür. Ölmüş insanın isə heç şübhəsiz, ümidə ehtiyacı yoxdur.

Bütün bunları niyə yazırıq? Ona görə ki, bu gün Beynəlxalq Təbəssüm Günüdür!

Belə bir günün qeyd olunması təşəbbüsü amerikalı rəssam Xarvi Bolldan gəlib. O, özünü Xoşbəxtlik və Ümumdünya Təbəssüm Korporasiyasının beynəlxalq səfiri elan edib və hər oktyabr ayının ilk cümə gününü təbəssüm günü kimi qeyd edib. 2001-ci ildə dünyasını dəyişən rəssamın bu nəcib təşəbbüsü davam etdirilib.

Beynəlxalq Təbəssüm Gününün əsas şüarları bunlardır: “Xeyirxah iş gör!”, “Kiməsə gülməyə kömək et!”

Anlaşılan, təbəssüm günü həm də kimisə sevindirmək anlamına gəlir. İnsan müxtəlif səbəblərdən gülümsünə bilir, onun ən gözəli sevinərək gülümsəməkdir.

Üzünüzdən sevinc təbəssümü əskik olmasın!

“Vətən səsi” qəzeti

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021