news-inner
clock12:41 calendar-gray 06 İyun 2020 view-gray60201 dəfə oxunub
view-gray60201 dəfə oxunub

Oğlundan imtina edən, işə pijamada gedən, iki dəfə dəfn olunan azərbaycanlı alim

Bu gün Mütləqə inam fəlsəfəsinin yaradıcısı, filosof, tənqidçi Asif Atanın anım günüdür. Kulis.az onunla bağlı maraqlı faktları təqdim edir.

Qərbi Azərbaycanın Çəmbərək rayonunda anadan olmuşdu. 17 yaşında qəzetdə şeiri çıxır.

***

Məşhur Qorki İnstitutunda oxuyan azərbaycanlılardan biri idi. Oranı bitirdikdən sonra ədəbi tənqidlə məşğul olmuşdu...

Gallery

***

Bakı dövlət Universitetinin foyesində siqaret çəkirmiş. Prorektor onu görüb əsəbiləşir:

- Burda siqaret çəkmək olmaz.

Asif Ata rahatlığını pozmadan siqaretdən bir qullab alıb:

- Sən kimsən?

- Təlim-tərbiyə işləri üzrə Prorektor!

- Nə olsun? Hegel ki, deyilsən! – Asif Ata bunu deyir və yenə siqaretdən təntənəli bir qullab alır.

Gallery

***

Bakı Dövlət Universitetində “Etik və Estetik Tərbiyə Klubu”nu yaradıb. Bu klubda onun sərt çıxışları olurdu. Quruluşa etirazlar edirdi. Məsələn, o çıxışlardan bir cümlə: “Marksizm elm deyil, dindir, xurafatdır, ən yaxşı halda siyasi mifologiyadır”.

Klubda apardığı söhbətlər Asif Ataya ciddi problemlər yaratmışdı. 1982-ci ildən isə bu hücumlar daha da gücləndi. Öncə ona antimarksist, sonra isə antikommunist damğası vurdular. Ardınca millətçi, pantürkist... O dövrün şərtlərinə görə ağır ittihamlar sayılırdı.

Kluba gənclər gəlirdi və onlar Asif Atanın ideyalarına vurğun idilər.

***

Sonradan bu klub Ocağa çevrilmişdi. Asif Ata Ocağı. Onu sevənlər, ardıcılları Asif Əfəndiyevi Asif Ata eləmişdilər. Ocaqda Mütləqə inam fəlsəfəsi öyrədilirdi.

***

Hətta “Ocağ”ın təqvimini də yaratmışdı. Həmin təqvimə görə il mart ayından başlanırdı.

Günəş - mart.

Çiçək - aprel.

İşıq - may.

Şölə - iyun.

Beləcə, davam edirdi. Eyni zamanda, həftənin günlərini yeni adlarla vermişdi: məsələn, arzu - bazar ertəsi, ümid - çərşənbə axşamı, dözüm - çərşənbə.

Gallery

***

Birinci evliliyi çox az çəkib: cəmi bir ay. Asif Ata daha çox maddiyyatçı olan qadınla anlaşa bilməyib.

***

Tələbələr onun söhbətlərinin dəlisiydilər. Xəbər tutub axın-axın yanına gəlirdilər. Asif Ata da onları geri çevirmirdi. Eşq elan eləyən xanımlar, ailəli bir xanımın onun haqqında kitab yazması, başqa birinin onun alnını Sokratın alnına bənzətməsi... Asif Ata isə Raya xanımı seçmişdi. Raya xanımın qardaşı, bacısı da Asif Atanı tanıyır, onu sevirdilər. Lakin atası bundan xəbər tutanda qəti razılaşmır. Sən demə, atası qızı dostunun oğluna verməyi planlayırmış. Ancaq Raya xanım sona qədər öz istəyinin üstündə dayanıb. Və onun görkəmcə elə də yaraşıqlı olmayan Asif Atayla evlənməsi hamını təəccübləndirib.

Gallery

***

Azərbaycan Dövlət Universitetinin Etika və estetika kafedrasında işlədiyi vaxtlar idi. Yoldaşının bacısı da orda oxuyurdu. Bir dəfə gəlib Raya xanıma qəribə bir şey deyir:

- Xəbərin var, sənin ərin universitetə bu gün hansı paltarda gəlmişdi?

Sən demə, işə pijamada gedibmiş.

Xanımı neçə dəfə onun üst-başını düzəltməyə çalışsa da, alınmırmış. Çox sərt olduğu üçün Raya xanım çox da irəli gedə bilmirmiş.

***

Onun təqib dolu həyatı, Mütləqə İnam fəlsəfəsi başına oyunlar açıb. Sovet hökuməti qarabaqara onu izləyirdi. Həyat yoldaşı oğlunu bu iztirablı günlərdən xilas etmək üçün ondan ayrılmağa qərar verir.

“Mən bilirdim ki, Sovet hökuməti gec-tec ailəmizi dağıdacaq, biz ayrılacağıq, nəsə olmalıdır. Oldu da. Mən isə Atadan yalnız oğluma görə ayrıldım. Bizim bircə övladımız var idi. Atasına görə oğlum “sarı vərəqə” siyahısına düşmüşdü. Ora düşən isə ali məktəbə girə, cəmiyyətdə irəliləyə bilməzdi, işindən qovulurdu. Belə adamlar yalnız fəhlə işləyə bilərdilər. Mən də oğlumun gələcəyini düşündüm” – sonralar yoldaşı Raya xanım müsahibəsində bunları söyləyəcəkdi...

Gallery

***

Xanımı Asif Atanın partiyadan çıxarılmasından sonra qorxuya düşübmüş. Onu məcbur ediblər ki, boşansın. Asif Ata həmin gün evə gəlməyib. Başqa bir yerdə kirayə ev tutub. Ona yoldaşını və oğlunu görmək qadağan edilmişdi.

Yoldaşına Asif Atanı izləməyi təklif ediblər. O isə rədd edib. Deyib, oğlumun atasıdır, bunu edə bilmərəm, ancaq oğlumu ondan uzaq tutaram.

Asif Ata ayrılandan sonra ona deyib:

- Raya, sən də məni atdın?

- Asif, məni məcbur etdilər. Oğlumun xatirinə getdim bu işə. Neyləyim, mənim də taleyim belə gətirdi.

***

Ayrılandan sonra görüşüblər. Heç danışmayıblar. Ancaq kağıza nələrsə yazıb bir-birinə ötürüblər. Görüş bu şəkildə davam edib.

***

Bir dəfə zəng edib xanımına. Deyib, mən oğlumdan imtina edirəm. Təbii ki, bu ailəsini təqibdən xilas etmək üçün idi. Səsini dinləyirdilər.

Gallery

***

Təqiblər başlayanda onu hər kəs tək qoydu. Bütün qohumları, dostları, tanışları və dediyimiz kimi, həyat yoldaşı. Asif Ata tək qaldı. Kirayə evində tək-tənha yaşadı...

***

Asif Ata öz ardıcıllarına vəsiyyət etmişdi ki, biz ayrıca bir torpaq sahəsi götürüb öz qəbiristanlığımızı yaradaq.

***

Özünü peyğəmbər elan eləməsini ardıcılları qəbul eləmir. Deyirlər, o, tələbələrinə “evlad” deyirmiş. Asif Atanın əlini öpmək isə sadəcə ona olan ata sevgisindən imiş.

Gallery

***

Onu ardıcılları öz adətləri ilə dəfn elədilər. Asif Atanı mavi parçaya bürüyüb, üzü Günəşə sarı torpağa tapşırdılar. Qəbrin üstünü isə altı dirəklə əhatələdilər. Sonra həmin dirəklərin üstünü halə şəklində birləşdirdilər. Bu altı dirək onların inanclarının altı sütunu demək idi: Mütləqə İnam, Kamil insan, Müstəqil Vətən, Ruhani cəmiyyət, Özümlü Şərq, Ləyaqətli bəşər.

Dirəklərin üstündəki lövhəyə isə əsas prinsiplərini yazdılar: “İnsanlaşın, insanlaşdırın! Bəşərin nicatı insanlaşmaqdadır!”

Həmin günün sabahısı Molla Aydın adlı biri ətrafdakı camaatı Asif Atanın ardıcıllarının üstünə qaldırır. Deyir ki, burada bir kafir basdırılıb, biz müsəlmanlar buna yol verə bilmərik! Gərgin vəziyyət yaranır, adamlar qəbrin açılmasını tələb edirdilər.

Gallery

İş o həddə çatır ki, Asif Atanın qohumları məcbur olub, qəbri açırlar və onun nəşini Ağstafa rayonuna aparıb ikinci dəfə İslam qaydaları ilə dəfn edirlər. Ardıcılları da qəbri üstündə öz inanclarına uyğun çıxışlar etməklə yetinirlər.

news-inner-user

15755 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020
Azərbaycanda pandemiyadan film çəkildi – Video
17:15 06 İyul 2020
Yaşından otuz il qoca görünən, qurultayda bircə səs qazanan, AYB-nin qarşısında dünyasını dəyişən məşhur şairimiz – Maraqlı faktlar
16:33 06 İyul 2020
Luvr muzeyi açıldı
15:49 06 İyul 2020
Hamilə qalmaq üçün daş oyuğuna salınan gəlin – Güneydən hekayə
15:11 06 İyul 2020
İlin ən yaxşı internet serialı - "Şəxsiyyət"
14:28 06 İyul 2020
İsa Məshinin lezbiyan obrazına dindarlardan etiraz
13:45 06 İyul 2020
Əlini iki dəfə tərpətdi... - Mahmudun dəfnindən gecikmiş reportaj
13:02 06 İyul 2020
Mirşahin Ağayev koronavirusa yoluxdu
12:33 06 İyul 2020
Azərbaycanın Prustu – Şərif Ağayar yazır...
12:01 06 İyul 2020
Bəhram Bağırzadədən xoş xəbər
11:56 06 İyul 2020
Villalara sığmayan karantin ərköyünləri
11:30 06 İyul 2020
Dünya şöhrətli bəstəkar vəfat etdi
11:07 06 İyul 2020
Karantin qaydalarını pozan azərbaycanlı aktrisa işdən çıxarıldı
10:58 06 İyul 2020
Məşhur aktyor vəfat etdi
10:25 06 İyul 2020
Röya "Altın kelebek"in qalibi oldu
09:56 06 İyul 2020
Ərinin başını qırxan kim, ad günü keçirən kim, rayonları gəzən kim... - Şou əhli karantində - Fotolar
08:58 06 İyul 2020