writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

700
clock17:18 calendar-gray 18 Mart 2019 view-gray1487 dəfə oxunub
view-gray1487 dəfə oxunub

Kişi qucağında ağlayan feministlər

Stenli Kubrikin “Spartak” filmində belə bir epizod var: Spartak, sevdiyi qadın Variniyanın Krassa satıldığını və Romaya aparıldığını öyrənəndə məyus olur. Onun məyusluğu üsyanla nəticələnir. Başqa sözlə, kişinin qadına sevgisi üsyanı stimullaşdırır. Və Variniya Spartakdan “səni tərk etməyi mənə qadağan et” deyə xahiş edir. Təkcə ona görə yox ki, Spartakı sevir. Həm də o səbəbdən ki, Spartak onu qoruyan, ona dəyər verən, onun arxalandığı güc idi.

Əsrlər ötür, cəmiyyət, qadının mövqeyi dəyişir. Normal sistem qadın hüquqlarının təminatçısıdır, onu qoruyan Spartaka, fiziki gücə ehtiyacı yoxdur, daha doğrusu yox kimi görünür. Əslində heç nə və heç bir şey qadının kişi gücünə (və ya kişinin qadın gücünə) mənəvi ehtiyacını yox etmək əzmində deyil. Çünki bu, təbiətin özəlliklərindən biridir. Çünki buna qarşı getmək təbiətə qarşı getməkdir. Yaxşıdırmı, ya pisdirmi - müzakirə mövzusu bu deyil, gerçəklikdən danışırıq.

Bir ara amerikalı kinoprodüser Harvi Vaynşteynin aktrisalara qarşı seksual zorakılığına qarşı kampaniya başlamışdı. Zorakılığa məruz qalıb, amma susan aktrisalar azərbaycanlı deyildi. Yaşadıqları ölkədə rahat şəkildə qanuni yolla seksual zorakılıqdan müdafiə oluna bilərdilər. Şikayət etməyiblərsə, ciddi bir səbəbləri vardı demək ki: ya utancaqlıq komplekslərindən, ya karyera naminə, ya da başqa səbəbdən. Kim bilir, bəlkə də, həmin məqamda o qadınların onlara dəyər verən, qoruyan bir kişi gücünə, kişi köksünə sığınıb ağlamağa ehtiyacı daha çoxuydu. Məsələn, feminizmin ideoloqlarından biri Simona de Bovuar kimi. Bovuar aşiq olduğu, amerikalı yazıçı Nelson Olqrenlə məktublaşanda, onun feminizmin ikinci dalğasının fundamental əsərlərindən sayılan “İkinci cins” kitabı artıq yayımlanmışdı. Bovuar kitabda qadın niyə ikinci cinsdir sualını qoyur, insanlığın tarixi boyu kişilərin qadın üzərindəki hakimiyyəti problemini qaldırır, məsələnin köklərinə işıq salırdı. Müəllifə görə qadın təbiəti və qadınlıq kimi təzahürlər mövcud deyil: “Qadının davranışı, keyfiyyətləri - təbiət, qadın hormonları ilə müəyyənləşməyib, beyninin hüceyrələrinə yerləşdirilməyib. Cəmiyyət, cəmiyyətin quruluşu qadını məcbur edir ki, o, müəyyən keyfiyyətləri qazansın”. Bovuar qadınlığın mənası olduğunu rədd edir, ona görə, qadını təyin edən hansısa təbii xüsusiyyət yoxdur.

Olqrenə yazdığı məktublarda isə o, tipik qadın təbiətindən çıxış edir, sevdiyi kişiyə gözəl görünmək, onu seksual cəzbetmə istəyi duyulur və onun ifadələrində Sartra münasibətdə klassik qadın məkri var: “Səhər qəzetlərində bizim haqqımızda böyük məqalə çıxıb. Çoxlu fotolarımız yayımlanlb. Amma mən çox eybəcər düşmüşəm, ona görə sənə qəzetləri göndərmirəm. Sartrın karikaturası isə ola bilsin, səni əyləndirsin”.

“Bu gün axşam özümü çox bədbəxt hiss edirəm. İcazə ver, bir az ağlayım. Sənin köksünə sığınıb ağlamaq gözəl olardı. Ancaq mən elə ona görə ağlayıram ki, köksündə ağlamaq imkanım yoxdur.

Sənin üçün darıxıram, səni sevirəm. Mən sənin arvadınam, sənsə ərim. Sənin bataqlığında adam özünü təhlükəsizlikdə hiss edir. Mən sənə nümunəvi arvad kimi sadiq qalacağam, çünki sənə fiziki xəyanət edə bilmirəm. Bilirəm ki, dünyada rahatlıq və xoşbəxtlik var, bunun üçün sənin ağuşunda olmaq lazımdır, sevgilim”.

Bovuar bütün məktublarının sonunda “sənin Simonan” yazırdı. Və bununla da o, itaətkar qadın tək, mənən sanki özünü sevdiyi kişinin mülkiyyəti hesab edirdi. Az qala bir kölə tək bütün qəlbini ona təslim edən və qarşılığında nəsə istəməyən Bovuarın təcrübəsi bir daha təsdiqləyir ki, intellektuallıq, müstəqillik qadını özündən qopara bilmir, o hansısa məqamda təbiətiylə hesablaşır.

Bovuarın Olqrenlə birlikdə olmamasının əsas səbəblərindən biri, özünü - Sartrın yeganə dostu, onun müvazinətini saxlayan adam kimi görməsiydi. Ona dəstək olduğu, özünü tapmaqda kömək etdiyi üçün Bovuar Sartra özünü borclu sayırdı. Bununla da Bovuar “qız uşaqlarını qadına biz döndəririk, ona qadın olmanın ağırlığını, məsuliyyətlərini yükləyirik” ittiham-fikrini özəl həyatında reallaşdırır. O, bir kişiyə özünü borclu sayaraq, özünü qadın qayğıkeşliyi, qadın mərhəməti, eyni zamanda sanki balasını ata bilməyən ana öhdəliyindən və məsuliyyətindən azad edə bilmir.

...Feminizm maraqlı hərəkatdır. Ümumiyyətlə, qadınların olduğu yer həmişə maraqlıdır və mən qadınların emosional dünyasını kişilərdən daha cəzbedici hesab edirəm. Amma başqa şeylər kimi feminizm də ifrata varılanda eybəcərləşir. Misalçün, kişi cinsini təhqir və linçləmək, onlarla razılaşmayanları normal polemikaya dəvət etmək əvəzinə, aqressiyaya təhrik, doğru seçilməyən intonasiya ilə bir qism feminist, qadınlara təhqiramiz münasibət bəsləyən kişilərin səviyyəsinə adekvat davranır. Üstəlik, bəzi qadınların özünü kişi ədası və manerasıyla ifadə etməsində, bəlkə özləri də fərq etmədən qadınlığı aşağılamaq var.

...Yəhudilərin gözəl bir misalı var, təxmini belədir: Kişi tanrıya, onu kişi yaratdığı üçün təşəkkür edir. Qadının isə tanrıya təşəkkürü yaradıcıdır: Çox sağ ol ki, məni istədiyin kimi yaratdın.

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Şuşa haqqında unkal şeir - Bazar Oxusu
12:01 16 İyun 2019
15 min il əvvəl yaşamış qadının gözlərinə baxmağa nə deyirsiz?
09:20 16 İyun 2019
“Yeşilçam” ulduzu dünyasını dəyişdi
17:01 15 İyun 2019
Azərbaycan toylarında rast gəlinən 10 tip
16:07 15 İyun 2019
Alen Delonun səhhətində problemlər yaranıb
15:33 15 İyun 2019
“Düzlüyə, həqiqətə, insana inamımı itirmişəm bu sənətdə”- Xalq artistinin etirafı
14:39 15 İyun 2019
Şanxayda 22-ci beynəlxalq film festivalı başlayır
14:01 15 İyun 2019
Emin Piridən yeni Şeir: Sevgi namazını qılaram səndə...
13:21 15 İyun 2019
Umberto Ekonun məqaləsi: Postmodernizm, kinayə, həzz
12:38 15 İyun 2019
Kasıblıqdan aliment ödəyə bilməmək – Səhər Əhməd yazır...
11:43 15 İyun 2019
Bəsti Cəfərovanın yubileyi münasibətilə tamaşa nümayiş olunub
10:51 15 İyun 2019
Azərbaycan rəssamlarının “Respublika Satış Sərgisi” keçirilir
10:34 15 İyun 2019
Amalya Pənahovanın xatirəsi anılıb
10:15 15 İyun 2019
Bred Pittin təhqir olunduğu film
09:00 15 İyun 2019
Xorxe Luis Borxesin şeirləri - Etimad Başkeçidin tərcüməsində
21:01 14 İyun 2019
Bu gün son zəng çalınır - Şeir
18:51 14 İyun 2019
Murad Köhnəqala azad olundu
18:12 14 İyun 2019
Məşhur cizgi filmin yeni versiyası hazırlanır
17:22 14 İyun 2019
Boşanma, aliment, qadın, uşaqlar və kişi
16:22 14 İyun 2019
Bədənin yadında saxlasa məni – Qısa Şeirlər
15:38 14 İyun 2019