news-inner
clock11:35 calendar-gray 10 Mart 2020 view-gray1593 dəfə oxunub
view-gray1593 dəfə oxunub

Odu qoruyanların bayramı: Milli Teatr Günü

Bu gün Milli Teatr Günüdür.

Azərbaycan teatrı 147 yaşını qeyd edir.

Bu, peşəkar teatrın tarixidir. Əlbəttə, xalqın milli oyun mədəniyyətinin yaşı isə bundan on dəfələrlə çoxdur. Yerin, göyün sirr olduğu o müqəddəs qədim zamanlarda adamlar odla, suyla, torpaqla, yellə danışırmışlar. Oyun mədəniyyətimizdəki "Sayaçı", "Novruz", "Kəvsəc", “Xıdır Nəbi”, “Qodu-qodu”, "Kosa-gəlin" kimi tamaşalar insanın təbiətlə unikal, mistik ünsiyyət formasıdır.

Ki, bu günədək zaman-zaman teatr dürlü-dürlü vasitələrlə məhz bunu axtarıb. Bizim peşəkar teatrda da buna cəhdlər olub, amma bu haqda bir qədər sonra.

Hələlik tarixin hesablandığı 1873-cü ildən danışaq. Bakı “Realnı məktəbi”nin teatr həvəskarları truppası tərəfindən M.F.Axundzadənin "Sərgüzəşti-vəziri-xani Lənkəran" komediyası tamaşaya qoyuldu. Bu tarix o zamana təsadüf edir ki, Azərbaycanda neft bumu başlayırdı. Bakıdan neft hasil edən avropalılarla birgə Avropa mədəniyyətinin formaları da daxil olurdu. Və bunun xaricilərlə əlaqəsi yox idi. Bu, maarifçilərin teatrı idi. Azərbaycan teatrı Avropada və Rusiyada təhsil almış yerli ziyalıların, maarifçilərin sayəsində Avropa teatr modelini qəbul etdi və maarifçi missiyasında peşəkarlaşdı.

Milli teatr söhbətləri gündəmə gələndə bu fakt tez-tez vurğulanır: Bugünkü teatr bizə “gəlmə”dir, ənənə üzərində qərar tutmayıb. Teatrın bütün uğursuzluqları bu arqumentə calanır. Bunu deyənlər haqsız sayılmazlar.

Teatr maarifçilərin az qala güclə qəbul etdirdiyi yeni hadisə idi. Yadınıza salın, artistlərə aşağı münasibət, tamaşa oynamağa binanın tapılmaması, qadın rolunda kişilərin çıxış etməsi və s. Bayram günü yazılması ədəbdən olmayan bir xeyli faktlar…

Qısası, teatr dünyəviləşmə yolunda nişangaha qoyulmuş bir sənət idi.

Dünyəvilik və ənənə demişkən, Milli teatr gününün qadınlar bayramı və Novruz ərəfəsində qeyd olunması xoş təsadüfdür. Ona görə xoş ki, hər iki bayramda teatrın haqqı var. Yazın gəlişini qeyd edən, buna şənliklər düzənləyən camaat həm də mərasim və oyun mövsümünü açır.

Teatr dünyəvilik yolunda, qadını səhnəyə çıxarmaq, cəmiyyətə qatmaq yolunda da xeyli mücadilə edib.

Bu gün Azərbaycan teatrının mövqeyi məhz bu iki fakt arasındadır: dünyəvilik və ənənə. Lakin bunların heç biri teatra yük olmamalıdır. Bu 146 il ərzində teatr bir çox yüklərdən qurtulmuş olmalıdır. Ötən əsrin əvvəllərində maarifçilərin özləri teatrı maarifçilikdən azad etdilər. Sovet tarixinin sonu ilə teatr ideologiya yükündən qurtuldu. Xeyli müddət “militarixist” öhdəliklə “müddət” çəkdi. İndi teatrın səhnənin dərin qaranlığında həyatı, insanı tapmağa, göstərməyə xeyli sərbəstliyi var.

Bu bayram günündə təhlil yazısı ilə teatrın indiki vəziyyətini yazmaq, onu yaradan səbəbləri axtarmaq, dəfə-daraq açmaq istəmirəm.

Milli teatrın uğurları da, uğursuzluqları da adamlara borcludur. Yaradıcı şəxsiyyət ola bilənlərə və bilməyənlərə. Teatrı insanlar yaşadır. Abbas Mirzədən, Ərəblinskidən Şövqi Hüseynovadək, Pərviz Məmmədrzayevədək qəlbindəki səhnə atəşini odu qoruyan qədim insanlar kimi bir-birinə ötürənlər...

Ənənə deyil, məktəb deyil, məhz od!

Vacib olan bu təamı kimlərinsə dadması, bu xəstəliyə kimlərinsə yoluxması, bu eşqə kimlərinsə tutulmasıdır. Dünyanın teatrıyla tanış olmaq, onların nə odlara düşməsindən xəbər tutmaqdır. Yoxsa ayrılan paralar, verilən statuslar yalnızca istedadsızlığı, ruhsuzluğu, teatrsızlığı daha böyük miqyasda təqdim etmək olacaq…

Bayram günündə müqəddəs odu qoruyan bu xüsusi missiyalı adamları təbrik edirik!

Pərdələrini sirr kimi açan teatra sehrini itirməməyi, tamaşaçıları məyus etməməyi arzulayırıq.

news-inner-user
Aliyə

997 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Qalatasaray”ın qələbəsinə sevinən kölə təfəkkürü – Sərdar yazır...
14:32 18 Sentyabr 2020
İntim görüntülərlə şantaj olunan qadın nə etməlidir? – Mütəxəssis rəyi
13:39 18 Sentyabr 2020
Mədəniyyət Nazirliyi: "Fəxri adlara namizəd olanları müstəqil komissiya seçəcək"
13:10 18 Sentyabr 2020
Şabanın adı filmlərinin çəkildiyi küçəyə verilib
12:47 18 Sentyabr 2020
Pula görə təhsilini yarımçıq qoydu, repressiyadan təsadüfən xilas oldu, xanımı başqa qadınla evlənməsini istədi – Üzeyir bəydən maraqlı faktlar
12:08 18 Sentyabr 2020
Müəlliməni intihara aparan səbəb
11:36 18 Sentyabr 2020
Musiqi Günü ilə bağlı elektron baza hazırlanıb - Link
11:02 18 Sentyabr 2020
Tanınmış yazıçı vəfat etdi
10:33 18 Sentyabr 2020
27 yaşda intihar edən müəlliməyə gecikmiş təsəlli
10:04 18 Sentyabr 2020
Bəy!
09:36 18 Sentyabr 2020
Qanı gördükcə qorxudan titrəyirdim - Bircənin romanı
09:00 18 Sentyabr 2020
Xalq artisti qonşusunu məhkəməyə verdi
19:05 17 Sentyabr 2020
Sinəm üstə saxlaram ayağının izini... – Rəbiqə peyğəmbərlərə şeir yazdı
18:32 17 Sentyabr 2020
Mədəniyyət Nazirliyindən fəxri adlarla bağlı açıqlama - "Prosedurlar dəyişəcək"
17:57 17 Sentyabr 2020
67 yaşlı qonşusunu döyən Halil Sezai məhkəmə qarşısına çıxarıldı – Video
17:21 17 Sentyabr 2020
Müslüm Maqomayevə konsert həsr olunacaq
16:39 17 Sentyabr 2020
Mənim ömrüm Tanrı ömrü – Şeirlər
15:44 17 Sentyabr 2020
“Neftçi” qalıb ki? – Yazıçılar “Qalatasaray”la oyundan danışdı
15:01 17 Sentyabr 2020
Milli Musiqi Günündə “O olmasın, bu olsun” yenidən nümayiş ediləcək
14:20 17 Sentyabr 2020
Falçıya 1 milyon verməyin sirri
13:40 17 Sentyabr 2020