news-inner
clock10:45 calendar-gray 11 May 2018 view-gray128 dəfə oxunub
view-gray128 dəfə oxunub

Elçin Əlibəylinin iyrənc tamaşaları nəyə xidmət edir?

Sevda Sultanova

Bu, müxtəlif filmlərdə vaxtaşırı gördüyümüz səhnədir: fiziki və ya əqli qüsuru olan birini kütlə əhatəyə alaraq ələ salır, əylənir, alçaldır. Və seyrçiləri alçaltma prosesinə fokuslandıran bu “klounada”nın mütləq bir aparıcısı vardır.

Fikir vermişəm, rejissorlar adətən belə səhnələrin mizanlarını da eyni cür qurur, personaj konsepsiyalarını oxşar işləyir. Əslində rejissorların ötürdükləri mesaj da fərqli olmur: əylənəcəyə susayan, gücün alçaltdığı kütlənin özlərindən daha zəif, zavallı birisini alçaltmaq ehtirası...

Bir neçə gündür ki, müzakirə olunan, “El bizim sirr bizim” verilişində Elçin Əlibəylinin Maral Tahirqızını təhqiretmə səhnəsi həmin epizodları xatırlatdı. Elçin seyrçiləri, iştirakçıları qadını alçaltmağa aşkarca təhrik edir. O, həm də bu səhnənin rejissorudur. Amma onun mesajı da, məqsədi də başqadır...

“El bizim sirri bizim” bütün teleməkanın dəqiq güzgüzüsdür, Elçin isə ümumiləşmiş obrazı.

Elçin televiziya nəzəriyyəsini pis bilmir. Bu mövzuda uzun yazıları da var. Hətta sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktorudur. O, əla bilir ki, kimliyindən asılı olmayaraq müsahibinə həqarət etmək və üstəlik, başqalarını onu təhqir etməsi üçün münbit şərait yaratmaq, tərəf olmaq jurnalistikanın prinsiplərinə tüpürməkdir. Məsələnin mənəvi tərəflərini demirəm hələ. Amma Elçin bilə-bilə buna gedir, əməl etməli olduğu prinsiplərə göz yumur, iyrənc bir epataj-tamaşa qurur.

Alçaldıcı manerası, rişxəndli, iblisanə təbəssümü ilə, köməksiz, zavallı bir qadıncığazın linçlənməsini təmin etməklə, hər şeydən əvvəl özünü aşağıladığının fərqində deyil. Çünki kimisə alçaltmaq, ilk növbədə alçaldanın kimliyini ifadə edir.

Verilişə dəvət olunan qonaqlar dəhşət qarışıq acı gülüşlə Maral Tahirqızını süzür. Sanki incəsənətin bərbad vəziyyətdə olmasının, cəmiyyətdəki depressiyanın, onların uğursuzluqlarının tək səbəbkarı odur.

Və bu alçaltma prosesində ləyaqətli davranan da Maral Tahirqızıydı.

Doğrudan da sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Beynəlxalq Televiziya və Radio Akademiyasının həqiqi üzvü Elçin Əlibəyli niyə bayağılığa, təhqirə əl atır, jurnalistikanın dəyərlərini tapdalayır?

Doğrudanmı o, musiqidəki zövqsüzlükdən narahatdır?

Tele-aparıcıların, telekanal rəhbərliyinin əsas arqumenti budur ki, çal-çağırlı ucuz şoular tamaşaçı tələbatının diktəsidir. Amma oratda daha güclü arqument var. Youtubedə - bu verilişdən - Maral Tahirqızı ilə yayımlanan parçanın altındakı şərhlərə baxın. Şərhlərdə telekanalların yeritdiyi siyasət də, aparıcıların davranışı da qınanılır. Bu, tamaşaçı rəyləridir.

Tamaşaçının tələbatını da, trendi də əksər hallarda istehsalçı yaradır. “Gözəllik haqda mif” əsərində müasir dünyada norma sayılan gözəllik anlayışını araşdıran amerikalı yazıçı Naomi Vulfa görə müasir moda, estetik-plastik əməliyyat sənayesi qadını məqsədli şəkildə gözəlliyin əsiri edir. Yəni yeni moda trendlərinin, estetik əməliyyatların təbliği ilə qadınlarda buna istək və tələbat yaradılır.

Eynilə "El bizim, sirr bizim” tipli verilişləri tamaşaçıya sırımaqla bu cür verilişlərin tələbatını diktə edir və onun müti, gerizəkalı obrazını yaratmağa cəhd olunur. Boynumuza qoymağa çalışırlar ki, siz busuz.

Üstəlik, ucuz şoular intellekt, ağıl, zəhmət, əmək xərclənməyən asan qazanc vasitəsidir...

Elçin kimi savadlı adam karikaturaya döndərilmiş tele-məkanda keyfiyyətli proqram təqdim edə bilmir, o, potensialını realizə edə bilmədiyi üçün qəzəblidir. Bu mənada onun Maral Tahirqızına münasibətində freydist motiv dayanır. Yəni o, yaradıcı, intellektual imkanlarını göstərə bilmədiyindən Maralları qurban seçir, gerçəkləşdirə bilmədiyi enerjisini belə alçaltma aktına çevirir. Halbuki, Maral Tahirqızılar həm də telekanalların əsəridir.

Verilişin əvvəlində Elçin Maral Tahirqızının ünvanına qalib ədayla, istehzalı suallar yağdırır. Hərçənd, səsləndirilən suallar elə Elçinin fəaliyyətinə də adekvatdır:

- Elçin, siz kimsiz?

- Hansı meyarlara əsasən özünüzü tele-aparıcı sayırsız?

- Həqiqətən, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoruyla nə baş verməldir ki, o özünə bu cür davranış tərzini icazə versin?

- Siz teleaparıcılığın qara, son nöqtəsi olduğunuzun fərqindəmisiz?

news-inner-user
Sevda Sultanova

732 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“İnsana bədbəxtlik lazımdır” – Şekspirdən aforizmlər
21:00 20 Sentyabr 2019
Xalça Muzeyində Nəsimiyə həsr olunan sərgi keçiriləcək
18:47 20 Sentyabr 2019
Qanad açır uçmağa tənha qadın - Şeirlər
18:20 20 Sentyabr 2019
Azərbaycan şairləri Dünya Yazarlarının Belqrad görüşündə
17:32 20 Sentyabr 2019
Tarkovski filmləri nədən bəhs edir? – Bijaya Bisvalın məqaləsi
17:30 20 Sentyabr 2019
Haluk Bilginər “Emmi” mükafatına namizəd olub
17:10 20 Sentyabr 2019
Dünyanın ilk vagina muzeyi açılır - Fotolar
16:33 20 Sentyabr 2019
SSRİ-nin Xalq artisti vəfat edib
15:50 20 Sentyabr 2019
Fala baxan Bəxtiyar Vahabzadə, evində rus qızı saxlayan Sabir Əhmədli... – Yazıçıların başına gələn qeyri-adi hadisələr
15:30 20 Sentyabr 2019
Şəhriyar Del Gerani Kulisin şeir müsabiqəsinə qoşuldu
15:02 20 Sentyabr 2019
"Bitliz" qrupunun solisti uşaqlar üçün kitab yazıb
14:30 20 Sentyabr 2019
Selcanın etirafındakı dəhşətli həqiqət
13:45 20 Sentyabr 2019
Arif Babayev Türkiyədə müalicə olunur
13:44 20 Sentyabr 2019
Gənc şair beynəlxalq konfransda çıxış edəcək
13:20 20 Sentyabr 2019
Röyanın son dərəcə bayağı mahnısı
12:41 20 Sentyabr 2019
“Bir şeir” müsabiqəsinə əsərlərin qəbulu davam edir – Yeni mətnlər
12:01 20 Sentyabr 2019
Nobel mükafatçıları bu tarixdə bəlli olacaq
11:31 20 Sentyabr 2019
Qadın haqlarını qoruya bilməyən feministlərimiz
11:01 20 Sentyabr 2019
Xalq şairi Qarabağdan poema yazıb: onu çap eləməkdən çəkiniblər!
10:15 20 Sentyabr 2019
Daha dözə bilmirəm – Bircənin Romanı
09:00 20 Sentyabr 2019