news-inner
clock15:33 calendar-gray 07 May 2018 view-gray261 dəfə oxunub
view-gray261 dəfə oxunub

Televiziya insanları necə edam edir?

Elçin Əlibəylinin Maral Tahirqızını efirə çağırıb aşağılaması gündəmin əsas mövzularındandır. Adətən biz də adamları maraqlandıran mövzuları işləyirik, yazının oxunmasını istəyirik.

Amma məsələ mövzuda deyil, hər mövzu işlənə bilər, məsələ prinsiplərdədir. Hansı ki, onu hörmətli aparıcı Elçin Əlibəyli bilməmiş deyil, özü bu mövzuda bütöv bir dissertasiya işinin müəllifidir.

Hansı prinsiplərdir onlar?

Çox sadə prinsiplərdir. Bir moderator kimi, tərəfsiz olmalısan. Öz münasibətini bildirməməlisən, insanlara ehtiramlı münasibət göstərməlisən, hətta onların stullarının hündürlüyünü də nəzərə almalısan ki, kimsə özünü başqasından əskik, ya artıq hiss etməsin, eyni səviyyədə, bərabərtərəfli olduğunu duysun, bir müstəvidə polemikaya qoşulsun.

Bildiyimiz təməl etika prinsipləri. Amma gözümüz öyrəşir, bütün kanallarda ATV-dən Space-dək bu prinsiplərin pozulduğunu görürük, hətta bir mərtəbə yuxarıdakı APA TV-nin “İlhamla qırx dəqiqə” verilişində belə moderatorun tərəfsizliyi, bərabərlik prinsipini pozmasını belə gözardı edib, “keçəndə özünə deyərəm” deyə, təxirə salırıq.

Çünki bu artıq normaya çevrilib. TV insanları hörmətli və hörmətsiz deyə iki sinfə bölüb. Xoşqədəm Hidayətqızının verilişindən, Zaur Kamalın verilişinədək az qala hamısı verilişə dəvət olunan insanlara sayğısızca davranır. Bu sayğısızlıq köklü sayğısızlıqdır, “siz” yox, “sən” demək xırda bir məsələ deyil, aparıcılar, ekspertlər qonaqlara psixoloji təzyiqlər edir, minlərlə tamaşaçının gözü qarşısında onlara “pis anasan”, pis övladsan”, “pis qadınsan”, “pis kişisən” kimi travmalar yaşadırlar. TV öz qurbanları ilə, zamanı min il geriyə çəkib tamaşaçılarına edam-qurban “zövqü”nü yaşadır.

Belə verilişlərdə hansısa ictimai və ya sosial motiv ortadan çıxır, TV insanların durumu üzərindən tamaşaçı ilə alverə qoşulan bir aparata çevrilir.

Qıcıq doğuransa TV təmsilçisinin özünü alverçi kimi yox, ittihamçı kimi aparmasıdır. Bu imtiyaz hardandır, burası məlum deyil.

Açırıq TV-ni, görürük, ağlaşma-şivəndir və aparıcı Xoşqədəm Hidayətqızı gözüyaşlı bir qadına ya kişiyə “Sən necə ərsən?”, ya da “Sən necə arvadsan?” deyir. Yaxud Rövşanə Bektaşi cinsi orientasiyası ilə gündəmə gələn stilisti bir cümlə ilə tamaşaçıların, opponent qonaqların qarşısında nişangaha çəkir.

Bu yerdə vəziyyətin tam dərk etmək və paralellər aparmaq üçün metaforik düşüncəyə ehtiyac var. İsveç rejissoru Roy Anderssonun “İkinci mərtəbədən gələn mahnı səsi” sosial mövzulu tragifarsında belə dəqiq metaforalar var.

Məsələnin mənəvi-əxlaqi tərəfini sorğulamaq bizim haqqımız deyildir, lakin birinin sosial vəziyyəti, həyatdakı yeri, cinsi orientasiyası və ya fiziki halı sizə gülməli və ikrahlı gəlirsə, bu münasibəti verilişdə gizləyə bilmirsinizsə, bu necə peşəkarlıqdır?

Videoları izlədikcə, müxtəlif verilişlərdə Maral Tahirqızının qonaq olduğunu gördüm. Hətta birində Maral Tahirqızı adlı xanımın qarşısına keçib, “oxumayın” qəzəbi nümayiş etdirirdilər.

Məncə, Marallar oxumalıdır, çünki həmişə oxuyublar. Oxumaq bir insanın haqqıdır. Onun oxuması aparıcıların mahnılarından (bəhanə mənasında işlənir – A.) yaxşıdır. Ən azı özü-özü ilə səmimidir. Oxumaq istəyir və oxuyur. Bəlkə də TV-nin özünə belə əl qatmasını görüb gülür də.

Axı, marallar oxumasa, siz verilişə kimi çağıracaqsınız?

Sual budur, bax.

news-inner-user
Aliyə

997 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Məcnunun “aşiqi-sadiqliyi” şübhə altındadır? - Elçin yazır
16:30 26 Sentyabr 2020
Karantin – kütlənin tənhalığı – Aqşin Yeniseydən yeni şeirlər
15:18 26 Sentyabr 2020
Bəyin atası, nisyə kitab istəyən oxucu, həbsxanadan çıxmış gənc yazar – İmza günündən reportaj
14:57 26 Sentyabr 2020
Məşhur rejissor festivaldan qovuldu
13:21 26 Sentyabr 2020
Ağlını itirib, dəlidi payız - Qazaxda bir ömür...
11:14 26 Sentyabr 2020
Vaşinqtonda Üzeyir Hacıbəyovun anadan olması münasibətilə tədbir keçirildi
10:02 26 Sentyabr 2020
Həmidə Ömərova gürcü aktyorun nəyinə gülürdü? – Məşhur filmin gizlinləri
09:00 26 Sentyabr 2020
Aygün Fətullayeva: "İstənilən rola çəkilərəm" - Video
21:02 25 Sentyabr 2020
Bakı caz festivalı yubileyini qeyd edəcək
18:50 25 Sentyabr 2020
Natali Portman kitab yazdı
18:15 25 Sentyabr 2020
AzTV “Diriliş Ərtoğrul” serialını yayımlayacaq
17:30 25 Sentyabr 2020
Məşhur rəssamın tablosu 80 milyon dollara satılır
17:02 25 Sentyabr 2020
Nobel mükafatının məbləği artırılacaq
16:25 25 Sentyabr 2020
Arvadını döyən tənha ata, öz qaynını sevən Həqiqət – Səriyyə xalaya çətin suallar gəldi
15:47 25 Sentyabr 2020
Qardaşlarından küsüb evdən getdi, ərli qadına aşiq oldu, dünyadan subay köçdü…– Maraqlı faktlar
15:08 25 Sentyabr 2020
"Salnaməfilm" Milli Qəhrəmanlar haqqında film çəkir
14:30 25 Sentyabr 2020
"YARAT”da sərgi
13:53 25 Sentyabr 2020
Paşinyanın arvadını neyləyəcəyik? – Sərdarın yazısı
13:10 25 Sentyabr 2020
Senatdan uyğurlarla bağlı şok təklif
12:31 25 Sentyabr 2020
Çingiz Abdullayevin gözə kül üfürməyi – Mirmehdi Ağaoğlu yazır...
11:51 25 Sentyabr 2020