news-inner
clock17:33 calendar-gray 26 Aprel 2018 view-gray133 dəfə oxunub
view-gray133 dəfə oxunub

Tolstoyu çara qardaş edən məktub

Kulis.az Nemət Hacıəliyevin “Məktub” essesini təqdim edir.

Çarli Çaplin qızı Ceraldinaya məktubunda yazır:

“İnsanlara diqqət yetir! Dul qadınlara və yetim uşaqlara bax! Və heç olmasa gündə bir dəfə özünə de: «Mən də onlar kimiyəm». Bəli, qızım, sən onlardan birisən! Bundan savayı, incəsənət insanın göylərə uçması üçün ona qanadlar bəxş etməmişdən əvvəl adətən onun ayaqlarını qırır. Əgər bir gün sən özünü camaatdan üstün tutduğunu anlasan, dərhal səhnədən uzaqlaş. İlk taksi ilə Parisin kəndlərindən birinə get. Mən o kəndləri çox yaxşı tanıyıram! Sən orada sənin kimi çox rəqqas görəcəksən, hətta səndən daha gözəl və zərif olanları da görəcəksən. Sənin teatrının projektorlarının göz qamaşdırıcı işıqları orada olmayacaqlar. Onlar üçün projektor Aydır.”

Məktub elə bir əlaqə vasitəsidir ki, ilanı yuvasından çıxara bilər. Məktub bir mədəniyyətdir. Eyni zamanda həm də sirdir. Qədim zamanlarda papirus üzərində yazılan məktubları bir-birinə göndərərdilər. Sonralar öyrədilmiş göyərçinlərlə, qartallarla məktublaşırdılar. Müasir dövrdə isə internet sürətli məktublaşmağın qarşısını ala bilmir. Çünki bu cəlbedici virusun sərhədləri yoxdur. Evdə uzanıb Amerikanın prezidentinə məktub yaza bilərsən.

Təkcə Tolstoyun çara məktubu bəs edir ki, məktubu sevəsən. Tolstoy məktubun əvvəlində çara qardaş deyə müraciət edir. Təsəvvür edin, indiki dövrdür. Prezidentə qardaş deyirsən. Tolstoy məktubu o qədər ürəyiaçıqlıqla yazır ki, qardaş yerinə hörmətli çar yazsaydı sözləri, fikirləri süni olardı. Məktubda çara deyir ki, harasa gedəndə sizə əl çalan sadə kəndlilərə aldanmayın. Onları məcburən yollarda sizi qarşılamaq üçün saxlayırlar.

Hindistanın böyük şəxsiyyəti M.Qandi A.Hitlerə ikinci məktubunun sonunda yazır:

“Qeyri-zorakı mübarizə dünyanın ən güclü və amansız qüvvələrinin birliyinə qalib gəlməyə qadirdir. Sizə isə Britaniya da olmasa heç şübhəsiz ki, başqa bir ölkə elə öz silahınızla qalib gələcək. Siz öz xalqınıza gələcəkdə Sizinlə fəxr etdirəcək irs qoymayacaqsınız.”

Şəxsən mənə yazmağa təkan verən, ilham mənbəyim, stolüstü kitabım Martin Pajın “Yazı və yaşam kitabı” əsəridir. Kitabda müəllif Martin Paj gənc yazıçı Daria ilə məktublaşır. Bu məktublardan ilham almamaq əldə deyil. İlk məktubunun ilk cümləsində Martin Dariaya yazır:

“Məktublar və e-mail mənim üçün həyatın nəşəsidir”

Məktublaşmaqda bir mistika var. Əlaqə olmasa da istilik yaranır. Eyni zamanda, sir də var. Özünü başqalarına göstərmək hissi məktubda məhv olur. “Qarşındakı” insanla tetatet qalırsan. Martin Paj Dariaya yazdığı kimi:

“Ədəbiyyat iki şeydən əziyyət çəkir: birincisi, ədəbiyyat tarixinə həddindən ziyadə önəm verməkdən, ikincisi isə şöhrətpərəstlikdən.”

Məktubda bunların heç biri yoxdur.

Məktub sevgidən, dostluqdan doğanda gözəl olur. Eyni ilə insan kimi məktublar da bədbin və nikbin olurlar.

Ən arzuolunmaz məktublar qara məktublardır. “Bizim Cəbiş müəllim” filminə və Nodar Dumbadzenin “Mən günəşi görürəm” əsərində qara məktub gətirən poçtalyonun necə ağır peşə sahibi olduğunu görüb, oxuyuruq. Nodar Dumbadzenin “Mən günəşi görürəm” əsərində Kotia adlı poçtalyonun dəhşət doğuran çıxışı ilə fikrimə yekun vururam.

“Niyə göz yaşlarınıza baxmalıyam?.. Sipitonun iyli arağı nəyimə gərəkdir?.. Qonşular, əgər gəlişimdən qorxursuzsa ,niyə yaşayıram? Poçtolyon olmaq istəmirəm, istəmirəm!.. Eşidirsiz?! Sən Allahdan qorxmursan, Kişvərdi?.. Mənim Almasxanım da müharibədədir, adamlar, mənə yazığınız gəlmir?! İlahi, heç olmasa mənə rəhmin gəlsin! Bura, bizə gəl, bütün bu xəbərləri apar çatdır sahiblərinə, sən Allahsan və hər şeyə dözə bilərsən... Mən adamam, adam! Daha dözə bilmirəm, madam bu dünyanı sən yaratmısan, dərdini də özün çək. Nə üçün bütün günahları üstümə tökürsən?..”

news-inner-user
Nemət Mətin

23 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

"Zarafat zarafata"nın rəhbəri: "Gülməli sualları hamamda yazıram" - Video söhbət
14:52 16 Dekabr 2019
AYB-nin 85 yaşı qeyd olunacaq
14:26 16 Dekabr 2019
Şimali Kiprdə rəssamımızın sərgisi keçirilib
13:47 16 Dekabr 2019
"Soyuzmultfilm" məşhur cizgi filminin davamını çəkdi
13:19 16 Dekabr 2019
Rövşən İsaxın yeni serialı plagiatdır - İddia
12:46 16 Dekabr 2019
“Azğın” təqdim olundu - Fotolar
12:15 16 Dekabr 2019
Bığına görə AzTv-yə buraxılmayan, gürcü qızıyla məcbur evlənən dahi
11:41 16 Dekabr 2019
Boşboğazların əsri - Etimad Başkeçid yazır...
11:08 16 Dekabr 2019
Tanınmış rejissor deputatlığa namizədliyini verdi
10:44 16 Dekabr 2019
Fransız kinosu əfsanəsini itirdi
10:16 16 Dekabr 2019
“Nəsimi” baleti Türkiyə səhnəsində
09:57 16 Dekabr 2019
Əli Əmirli: “O xanımın yaradıcılığı ədəbiyyatımızda hadisədir” – Müsahibə
08:59 16 Dekabr 2019
Bir Cabir Novruz şedevri
12:27 15 Dekabr 2019
"Youtube" son 10 ilin ən məşhur kliplərini təqdim edib
17:20 14 Dekabr 2019
Atam ölən yaşda öləcəyəm... - Həmid Piriyevdən hekayə
16:30 14 Dekabr 2019
Elton Conun əlyazması satıldı
15:30 14 Dekabr 2019
“Baladadaşın toy hamamı” nümayiş olunub
14:46 14 Dekabr 2019
Qədir Rüstəmov jurnalisti niyə tutdurmaq istəyirdi? - Anım
13:40 14 Dekabr 2019
“Yol” filminin aktrisası dünyasını dəyişdi
13:00 14 Dekabr 2019
“Xaç atası” filminin aktyoru vəfat etdi
12:00 14 Dekabr 2019