writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

550
clock10:54 calendar-gray 14 Mart 2018 view-gray542 dəfə oxunub
view-gray542 dəfə oxunub

Obrazın müəllifə çevrilməsi

Kulis.az Şərif Ağayarın “Obrazın müəllifə çevrilməsi” essesini təqdim edir.

Postmodern epoxa sosial şəbəkələrin inanılmaz texniki imkanları hesabına əli klaviatura və qələm tutan hər kəsə yazmaq, özünü ifadə etmək, necə deyərlər jurnalist və yazıçı olmaq imkanı verib. Lakın hələ imkanın verilməsi hər kəsin jurnalistə, yazıçıya – müəllifə çevrilməsi demək deyildir.

Sosial şəbəkə istifadəçilərinin çoxu müəllif olmaq istədiyi halda obraza çevrilirlər. Hadisələrin içindən sıyrılıb ona yaradıcı-sənət rakursundan baxa bilmirlər.

Qısa bir test edək. Səkiylə açıq-saçıq geyinmiş gözəl bir qadın gedir və küçəylə maşın sürən A və B adlı iki nəfər qadını yüksək həssaslıqla müşahidə edir. A bu gözəlliyin fərqinə vararaq istədiyi həyəcanı yaşayır, lakin maşını da ustalıqla idarə edir. B qadının gözəlliyi qarşısında özünü itirir, çaşır və qəza törədir.

Bu analogiyada A təsəvvüründəki təsiredici gözəlliyə münasibətdə daha ayıqdır. Çünki tam olaraq özünü bu təsirə qapdırmır. Beləliklə, təsəvvüründəki gözəllik fiksiyasına kənardan baxa bilir və daha ağıllı nəticələr çıxarır. B isə kənar təsir sayəsində özünü itirir və hadisəyə ağılla, intellektlə yanaşa bilmir.

Yazı da bu cürdür.

A anasının vəfatı ilə bağlı təsirli bir status yazıb. B də eyni təsirə malik eyni məzmunda status paylaşıb. A müəllif kimi yazıb, B obraz kimi. A-nın yazısı təsirlidir, B-nin başına gələnlər. Ona görə A-nın mətninə münasibət bildirildiyi halda B-yə başsağlığı verirlər, könlünü almağa çalışırlar.

Misalımızı inkişaf etdirərək ciddi ədəbiyyata da şamil edə bilərik. Azərbaycan yazıçı və şairlərinin böyük bir nəsli yazdığı əsərlərin müəllifi yox, obrazıdır. Müəllif yerini nişan verdikcə, təsvir etdiyi hadisələrə açıq münasibət bəslədikcə mətnindəki “tanrılıq” funksiyasını itirib tərəfə çevrilir. Xırdalanır, balacalaşır, yazdığı mövzuya əzilir. Bu, komik aktyorun öz dediyi sözə gülməsinə, idmançının qaldırdığı ştanqın altına yıxılmasına bənzəyir.

Əgər sən obrazsansa, mətnindəki əhvalat, müəllifsənsə mətnindəki sənətkarlıq diqqət çəkir. Ədəbiyyat isə, biləsiniz, əhvalat danışmaq yeri deyil.

İşin bu incə tərəfini bilməyən sadəlövh oxucular və bəzən də yazarlar çox zaman müəllifdən soruşurlar: “Yazdığınız filan hadisə doğrudanmı olub?”

Suala sualla cavab verirəm: “Sizcə, məsələ yazılan hadisənin həqiqətən də olub olmamasındadır?”

Və dərhal cavab verirəm: “Əsla!”

Məsələ yazılanın söz sənətkarlığı səviyyəsinə qaldırılmasındadır.

Başına gələni qələmə alsan belə, onu elə yazmalısan ki, sənə səbr və dözüm arzulamaqdan çox mətnin gözəlliyi haqqında danışsınlar. Sən bununla obrazdan müəllifə çevrilmiş olursan.

Balaca bir misranın da, bir statusun da, bir deyimin də həm müəllifi, həm obrazı ola bilərsən.

Üzləşdiyin hadisəni “Sənə yaralı bacın qurban!” kontekstindən çıxarıb, oanki əhvalın poetik heykəlini yarada bilməlisən.

Dünyanın bütün ciddi qələm adamları özünü obrazdan müəllifə çevirənlərdir.

Bundan ötrü sözdən sənətkarcasına istifadə etməyi bacarmalısan.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Stalinin əlindən qaçdı, Məkkədə yaşadı, üç arvad aldı - Leninin müsəlman qardaşı
15:33 16 İyun 2021
Rüşvət alan kişilərin arvadları haqda 10 cümlə
14:45 16 İyun 2021
Nizamiyə həsr olunan müsabiqənin qalibləri bilindi
14:02 16 İyun 2021
Dayısı Rəşid Behbudov onu səhnəyə həsrət qoydu, küsüb Azərbaycandan getdi, anası ölənəcən yolunu gözlədi – Qürbətdə can verən müğənnimiz
13:11 16 İyun 2021
Tarix bizi Şuşada gözləyirdi – Aqşin Yenisey yazır...
12:39 16 İyun 2021
Vaqif İbrahimoğlunun 32 il sonra reallaşan xahişi
12:30 16 İyun 2021
Fərid Hüseyn Nizamidən mühazirə oxuyub
11:59 16 İyun 2021
Aləmi bürüyən ədəbiyyat ətri
11:30 16 İyun 2021
Seda Sayan Mehmet Ali Erbili təcavüzdə ittiham etdi
10:56 16 İyun 2021
Anar, Çingiz Abdullayev, Vaqif Səmədoğlu Monteneqro dilində…
10:05 16 İyun 2021
İlhamiyyə Rza: “Həmid efirdə lap ağ eləmişdi” – Müsahibə
09:01 16 İyun 2021
SSRİ-də yay istirahəti - Nostalji fotolar
21:00 15 İyun 2021
Nobelli yazıçı daha bir mükafata layiq görüldü
18:39 15 İyun 2021
Avropa Film Festivalında iştirak edən filmləri onlayn izləmək mümkündür
17:45 15 İyun 2021
Öz arvadını söydü, Səməd Vurğunu pislədi, yad qadınla yaxalandı – Hüseyn Arifin heç yerdə yayımlanmayan lətifələri
17:01 15 İyun 2021
Əməkdar artist vəfat etdi
16:18 15 İyun 2021
Bakının yaşı keçmiş ofisiant qadınları: Onları necə alçaldırlar?
15:30 15 İyun 2021
Müğənninin cızma-qarası 281 min dollara satıldı - Foto
14:41 15 İyun 2021
Məşhur bəstəkar vəfat etdi
14:01 15 İyun 2021
Mənə zorla köynək satan qız - Nihat Pir yazır
13:07 15 İyun 2021