news-inner
clock16:32 calendar-gray 04 Dekabr 2017 view-gray191 dəfə oxunub
view-gray191 dəfə oxunub

Özünü istedadlı hesab edən, gəlsin! – Qismətin kitab təqdimatından REPORTAJ

Ayxan Ayvaz

Lyosanın “Ədəbiyyatsız dünya necə olardı” essesində dəhşətli bir fikir var: “İnsan bədbəxt olmaq və bütövləşmək üçün ədəbiyyata sığınır”.

Biz dünyanın xilas olacağı kimi romantik xəyallara dalıb özümüzü oda-közə vururuq, başqaları isə yer kürəsini yekə qarına bənzədib yeyib-içib kef etməklə məşğuldur.

Amma ədəbiyyatın bütövləşdirmək funksiyası da var. Lyosa həmin essesində deyir ki, azad insanların yetişməyində ədəbiyyat xüsusi rol oynayır. Biz oxuduqlarımızla mutlu oluruq, real həyata qayıdanda xəyal qırıqlığına uğrayırıq. Amma kitablar bizə xoşbəxtliyə gedəcək yolun xəritəsini də vermiş olur.

Qismətin tərcüməsində çapdan çıxan “Ədəbiyyatsız dünya” kitabının təqdimatında da bu haqda düşünürdüm.

Və gördüm ki, əsl ədəbiyyat adamlarının sayı azdır. Barmaqla sayılacaq qədər az.

Amma o təqdimatda elə böyük işıq topaları vardı ki…

Fəxri Uğurlu, Cavanşir Yusifli, Seyfəddin Hüseynli, Səlim Babullaoğlu, Rasim Qaraca, Cəlil Cavanşir…

Hər biri 1000 insana dəyən gözəl insanlar.

Rasim Qaraca yenə həmişəki kimi şux görkəmi ilə üzündə təbəssüm ədəbiyyatın necə vacib olduğundan danışırdı.

Qismətin tərcümə etdiyi kitabda kimlər yox idi? Ağır artilleriyalar! Lyosa, Orxan Pamuk, Suzan Sontaq, İtalo Kalvino, Zadi Smit, Mo Yan, Marsel Prust, Jan Pol Sartr, Karlos Fuentes, Nabokov…

Nabokov demişkən… Bu il Qismət onun rus ədəbiyyatından mühazirələrini də tərcümə edib kitab çıxartmış, həmin bu Gənc Tamaşaçılar Teatrında təqdimatını keçirmişdi.

Onda da az idik.

Amma bu azlıq bayaq da dediyim kimi böyük çoxluğu ifadə edir. Bir izdihama bərabər azlıqdır bu.

Zarafat eləmirəm.

Elə səbəbkarın özünü götürək.

O, mənim üçün əvəzsiz adamdır. Bəzən ədəbiyyatımızın dünyaya çıxması ümidi gözlərimdə gəmi tək batanda Qismət yadıma düşüb və rahatlanmışam. Sizi əmin edirəm: dünyanın istənilən yerinə getsək və Qisməti qabağa versək, hamı qapısını üzümüzə açacaq. Çünki dəqiq bilirəm: Qismət dünyanın hər yerində intellekti ilə seçiləcək və ordakı heç kimdən geri qalmayacaq. Biz bu mənada çox şanslıyıq. Qismət bizim öləziyən ümidlərimizin üstünə işıq saçan projektordur. Onun yanımızda olmağı məni sevindirir. Çünki Qismət bu yolda həqiqətən də əzablara qatlaşır. Çiynini hamımızdan qabaq o irəli verir. Və buna görə də Qisməti çox istəyirəm. Onun pozitivliyi hamımızın ümid yeridir. Bilirəm ki, mənə əlindən gələn dəstəyi edəcək, istiqamət verəcək, hansı kitabları oxumağın vacib olduğunu deyəcək.

Təqdimatda da Qismət haqda bu cür xoş ifadələr səsləndi. Və bunlar elə-belə, gəlişi gözəl sözlər deyildi, həqiqətin türklər demiş, “ta kendisi” idi.

Səlim Babulloğlu esselər toplusunun gələcəkdə də çap olunmasını dilədi. Bu dəfə isə Azərbaycan müəlliflərinin ədəbiyyat haqda esseləri olmaq şərti ilə. Hamı bunu təbəssümlə qarşıladı.

İki ağır artilleriya – Fəxri Uğurlu və Cavanşir Yusifli kitabın ətrafında yaranmış dünyadan qopub qıraqda durmuşdular. Yaxınlaşıb görüşdüm. Cavanşir müəllim gülümsədi:

- Deyəsən, reportajlıq şey axtarırsan…

Gülüşmə düşdü. Bu gülüşmə kənardan eşidilən intellektual söhbətlərə dəyib qayıtdı.

Yadımdan çıxmışdı az qala. Azad Yaşar da ordaydı və səlis nitqi ilə maraqlı bir çıxış da elədi. Təəssüf ki, mənlə şəkil çəkdirmək istəyən xanıma görə çıxışa qulaq asa bilmədim. Şöhrətin ziyanlı tərəfləri bu olsa gərək.

Sonra nə oldusa, yadıma düşür. Əsas hissə. Kitabların alınıb imzalanması. Qismət Lyosanın, Pamukun, Kalvinonun əvəzindən imzalar atırdı.

Hə, gəldik çıxdıq yazımızın ürəyinə. Bütün ədəbiyyatçılar əsgər sayaq bir sıraya düzüldük. Foto çəkiləcəkdi.

- Kim özünü istedadlı hesab edir, gəlsin. – dedim.

Gördüm ki, Cəlil Cavanşir qaçaraq gəldi. Sonra da Şərif Ağayar uzaqdan göründü, tədbirin sonuna çatmışdı.

Qismət:

- Heç olmasa özünü şəklə yetirdin. – dedi.

Baqaş bir səs də eşidildi:

- Çox sanballı şəkil olacaq bu!

Şərif Ağayardan cavab:

- Xüsusilə mən gələndən sonra!

Gülüşmə

Vəssalam, hamı hazır. Obyektivə gülümsədik. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının fotosu.

- Cəlil, az qalmışdı, şəklə düşmürdün.

- Sən deyən kimi özümü çatdırdım.

Hikmət Orhun Qazaxdan gəlib çıxmışdı, amma özünü şəklə çatdıra bilmədi. Bəlkə də çatdırdı, xəbərimiz yox.

Təqdimatın sonrakı kadrları: əlimə fotoaparat alıb bir-bir adamları çəkdim. Bu fotolar elə-belə fotolar deyildi. Tarixi fotolar olacaqdı. Ona görə ciddi şəkildə işə girişmişdim.

O şəkillərə düşmək üçün gələcəkdə nə qədər adam xəyallar quracaq. Lyosanın tərzi ilə desək, o xəyalların küçələrində kədərlə gəzişəcəklər. Bir də hardan tapacaqsınız Şəhriyar Del Geranili, Qismətli, Fəxri Uğurlulu, Cavanşir Yusiflili, Şərif Ağayarlı, Mirmehdili şəkilləri?

Elm sahəsindən ədəbiyyat təqdimatına gələn Yalçın İslamzadəni gördüm. Tez onun da şəklini çəkdim. Oğlu da özünə yaman oxşayırdı. Dedim, indi Təkamülə inandım. Gülümsündü. Sonra mənə dedi ki, gedək Banunun – qızı – şəklini çək. Gözəl-göyçək, günəşin parçası bir qız əlində “Ədəbiyyatsız dünya” tutub mənə gülümsündü.

Mən Qismətin tərcümə etdiyi "Ədəbiyyatsız dünya" kitabını çantama qoyanda bir anlıq düşündüm:

"Ədəbiyyat çox, çox böyük təsəllidir. Ədəbiyyat olmasa dünya təsəllisiz qalardı."

news-inner-user

18658 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Yazıçılar Birliyindəki balacaboy kişinin zarafatı – İngiltərədən yazırlar...
10:24 06 May 2021
Misirdə Azərbaycan rəssamlarının sərgisi açıldı - Foto
09:35 06 May 2021
Abırsızlıqla azadlığın sərhədi itəndə – Sevda Sultanova "Həmin Zaur"dan yazır...
09:01 06 May 2021
Qızın qohumları onu öldürmək istəyirdilər – Məşhur şairdən maraqlı faktlar
21:00 05 May 2021
“Pişiyin evi” tamaşası nümayiş ediləcək
19:00 05 May 2021
Frans Kafkanın ikicildliyi Avstriyanın səfirinə hədiyyə olundu
18:31 05 May 2021
Koronavirusa yoluxan Xalq artisti danışdı
18:14 05 May 2021
Məzarıma kimi gedən bir yolçuyam - Fikrət Qocadan seçmə şeirlər
17:32 05 May 2021
O, bu romanıyla riskə gedib – Müzakirə
16:40 05 May 2021
Fikrət Qoca dəfn olunub
15:53 05 May 2021
“Buna görə atamı heç vaxt bağışlamayacam” - Döyüşdən qayıdan müğənni ilə müsahibə
15:19 05 May 2021
Azərbaycanda qeyri-adi aksiya: Piratlara qarşı müsabiqə
14:50 05 May 2021
“Vay-Vay! Çox dəhşətli xəbər oldu!” - Əkrəm Əylislidən Fikrət Qoca haqda ürək parçalayan sözlər
14:05 05 May 2021
Qarabağlı şairdən 30 illik foto xatirəsi: Kimdir bu adam?
13:36 05 May 2021
Bu gün xalçaçıların bayramıdır
12:54 05 May 2021
Çe Gevaranın bacısı ilə oteldə gizli görüşdü, qızı ingilislə evləndi, oğlunu amansızlıqla öldürdülər – Fikrət Qocadan maraqlı faktlar
12:14 05 May 2021
Səfirimizdən Şuşa ilə bağlı maraqlı təklif - 1000 ədəd...
11:45 05 May 2021
Səməd Vurğun onun şeirini oğurlayıbmı? – Eyni misralar var!
11:10 05 May 2021
Fikrət Qocanın harda dəfn olunacağı açıqlandı
10:37 05 May 2021
Fikrət Qocanın son müsahibəsi: “Nəvəmi qapıdan içəri buraxmıram” - Müsahibə
10:01 05 May 2021