writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock10:36 calendar-gray 16 Noyabr 2017 view-gray229 dəfə oxunub
view-gray229 dəfə oxunub

Pul gücünə şəxsiyyət olmaq

Aliyə

Xeyli əvvəl məktəbin qarşısında uşaqlarını gözləyən valideynlərin söhbətinə qulaq şahidliyi etdim.

Əziz bayram üçün yığılacaq pulun məbləği, verilmə strategiyası, sənədləşdirilmə mexanizmi haqda söhbətlərin aktual olduğu günlərdə bir valideyn əcaib söhbət edirdi; xanım uşağını qoymaq istədiyi liseydə uşaqlara şəxsiyyət kimi yanaşılması haqda danışırdı.

Xanım gündə bir qayda çıxaran tədris metodlarına aid bir-iki termin də işlədəndən sonra qənaətini yekunlaşdırdı: “Ən çox şəxsiyyət məsələsinə görə istəyirəm uşağım orada oxusun”.

O biri valideynlər də onun seçimini qiymətləndirib belə bir sual verdilər:

“Ora necə götürürlər?”

Xanım tövrünü pozmadan dedi ki, əslində uşaq imtahan verməlidir, amma yoldaşı maraqlanıb, pul da götürürlər, beş yüzə-zada başa gələr.

Bunu bura niyə yazıram? Çünki, siz də, biz də bilirik ki, tipik situasiyadır. Özü də bu misalda məsələnin çoxqatlılığı görünür. Bu misal burada qalsın, diqqətinizi başqa rakursa yönəldim.

Bilənlər bilir, mentalitet Azərbaycan publisistikasının “həmişə tüstüləyən” mövzusudur; hamıya toxunan, polemika yaradan, İP gətirən...

Bu mövzu nə zaman aktuallaşdı? İttifaq dağılandan və az qala bütün sahələrdə milli model məsələsi ortaya çıxandan sonra. İllər əvvəlin Avropaya inteqrasiya söhbətləri ilə bu mövzu lap qızışdı. Hərə sağdan-soldan bu “mentalitet” deyilən bəzi yazılmamış qanunları haqlı olaraq pislədi, bu yazılmamış qanunların şəxsiyyəti aşağıladığını yazıb ağartdı, hətta xalqı buna görə tənqid atəşinə tutdu. Amma bu mövzuda kiçik bir məsələ diqqətdən qaçır: bu yazılmamış qanunlar tək ənənədən gəlmir, onlar mühitin cızdığı modellə toqquşmada başqa bir aktuallıq qazanmış qaydalardır.

Tutalım, bir gənc, avropalı yaşıdı kimi özgür yaşamaq istəyir. İstəyir ki, ailəsi onun işinə, həyatına, yataq otağına, uşaqlarının sayına, bakirə olub-olmamasına qarışmasın. Bir sözlə, özü olmaq istəyir.

Oxumağına, işləməyinə görə ailəsindən heç kimə minnətçi düşməyən, evlənmək xərclərini özü çıxara bilən sovet gəncinə bu, daha asan idi. Bu gün hamı bir-birindən yapışıb yaşayırsa, repetitor pulundan görüş parasınadək ata-anasına ehtiyacı olan gəncin övladına qoyduğu mayanı batırmaq istəməyən, onun həyatının hər xırdalığından xatircəm olmaq istəyən ailəsinə müqavimət göstərməyə gücü çatacaqmı? Xeyr!

Olsa-olsa ailəsinin anlayışına ümid edə bilər. Bəlkə möcüzə baş verə, ailəsi qonum-qonşunu deyil, övladın neçə nəvə verəcəyini deyil, gəlinin alınan qızıllar müqabilində nə qədər mebel gətirəcəyini deyil, övladının gerçək xoşbəxtliyini düşünə.

Bunu düşünməyəsə ona nə TV, nə KİV, nə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, nə Həmkarlar İttifaqı, nə Mədəniyyət Nazirliyinin kino şöbəsi, nə Təhsil Nazirliyi, nə toyuna çağırdığı adamlar, nə şadlıq evi çətin imkan verə.

Sadaladığım adların çoxluğu sizi qorxutmasın (şair demişkən, hələ onda birin yazmayıram), yol həmişə var.

Özgür yaşamaq istəyən, toy adətlərinin başına gətirilməsini istəməyən, şəxsiyyətinin adətkərdələr tərəfindən aşağılanmasından qorxan gənc, məsələn, qızıldan, mebeldən, hər cür dəm-dəsgahdan imtina etməlidir.

Yoxsa “müasir” olmaq mümkün olmayacaq və “absurd-absurd” söhbətlər ortaya çıxacaq. Evlənənlər də, evlənənlərin valideynləri də əzab çəkəcək, həyatı, əgər yaşanıbsa, bir nəfəs sevgini bir-birinin burnundan gətirəcəklər.

Yox, əgər gənclər adətsevərdirlərsə, bunu mədəniyyətin bir parçası kimi yaşatmaq istəyirlərsə, gəlin xanım başı bantlı diri qurbanlıq istəyəndə bəyin də o quzunun yunundan toxunmuş bəy corabı istəməyə haqqı var. Gəlini oğlan yox, oğlanın valideynləri seçibsə, onda gəlinin də univermaqdan özünə istədiyi qızılı seçməyə haqqı var.

Qaldı şəxsiyyət məsələsinə, love-story hazırlatdırmaq, adamboyu şəkillərini şadlıq evinin astanasında qoydurmaq, toydan qabaq rəqsə getmək kimi publikaya yönəlik yeni adətlərdən yerdən görə razı olan gəncləri bir yengənin burnu niyə narahat edir ki?

Sonda oxuculara ironik-ritorik tonda yox, çox ciddi şəkildə sual vermək istəyirəm: sizcə, o valideyn xanım uşağına şəxsiyyət kimi yanaşacaq məktəbə beş yüz manat versə yaxşıdır, ya verməsə?

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020