writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

550
clock16:03 calendar-gray 02 Noyabr 2017 view-gray430 dəfə oxunub
view-gray430 dəfə oxunub

Yaradıcılığın üç mərhələsi

Qırx yaşdan sonra adamda bir çox oturuşmuş qənaətlər formalaşır. Əslində sən anadan olandan bu düşüncələrə yol gəlirsən. Çayın harasa varıb durub-toxtaması, genişlənməsi, dərinləşməsi kimi.

Buna mütaliə, həyat və sənət təcrübəsi kömək edir. Kömək də yox, səni buna vadar edir. Qeyd olunanın əksi çiy qalmaq, bişməmək, oturuşmamaq deməkdir.

Bu qənaətim həm də müasir yazıçıları, xüsusilə Orxan Pamuk, Vargas Lyosa, Milan Kundera, Pol Oster və builin nobelçisi Kazuo İşiquronu oxuyandan sonra daha da möhkəmlənib.

Dediklərimi aşağı-yuxarı siz də oxumusunuz. Mən sadəcə ümumiləşdirmə aparmışam və fikrimin əhəmiyyətli olduğunu nəzərə alıb bölüşürəm.

Mənə görə yaradıcılığın üç mərhələsi var.

1.

Şahidi olduqlarını yazmaq – söhbət iştirakçısı və şahidi olduğunuz hadisələri ədəbiyyat faktına çevirə bilməkdən gedir. Bu, yaradıcılığın ilkin, lakin ən vacib mərhələsidir. Öz başına gələn hadisələrdən ədəbiyyat – nəsr, şeir, hekayə, novella düzəldə bilməyən adam əsla və əsla mərhələnin ikincisinə və üçüncüsünə adlaya bilməz. Misal kimi İsa Muğannanı götürək. Onun müharibə dövrü povestləri və ilk hekayələri bu qəbildəndir. İsa Muğanna sonralar yaradıcılığının ilkin mərhələsindən imtina etdi. Bu nə demək idi? Yəni mən artıq növbəti mərhələyə, daha dərin, daha geniş qatılara adlamışam. Və burda da başarılı olduğuma o qədər əminəm ki, məni mən edən yazılardan imtina edirəm.

2.

Eşitdiyin, bildiyin, oxuduğun əhvalat və hadisələri ədəbiyyata çevirmək – bu ilk mərhələyə nisbətən daha çətindir. Bir var sən yayın istisində Kürdəmirdən keçirsən və sonra oranın yayını təsvir edirsən. Bir də var bu barədə eşdirsən, yaxud video-süjetə baxırsan və yazmağa başlayırsan. İkinci halda mövzu səndən daha uzaqdır, onu içindən keçirməkdə, duymaqda və duydurmaqda çətinliyin olur.

3.

Uydurduğun əhvalat və hadisələri ədəbiyyata çevirmək – bu artıq yaradıcılığın ən mükəmməl mərhələsidir. Bu mərhələyə gələnlər əsl sənətkarlardır və onların tükənmək qorxusu olmur. Məncə, İsa Hüseynov “Məhşər” romanında qismən, “İdeal” romanlarında tamamilə bu mərhələyə keçmişdi. Ancaq o, elə bil gecikmişdi. Bu mərhələdə doya-doya yazıb yaratmağa yaşı və səhhəti müsaidə etmədi.

Dünyada elə yazıçılar var ki, birbaşa üçüncü mərhələdə yazıblar. Misal üçün, Kafka... Ancaq elə yazıçılar da var ki, üç mərhələnin üçündə də unikal əsərlər yaradıblar və yaradıcılıqları ilə İbtidai İcma Quruluşundan Kommunizmə qədər (əski bölgüylə - red.) bütün yaradıcılıq formasiyalarını özündə ehtiva etməklə ayrıca planeti xatırladırlar. Misal üçün, Nizami, Tolstoy...

Elə yazanlar da var ki, istər iştirakçısı və şahidi olduğu, istər eşidib-bildiyi, istərsə də uydurduğu yazılarda “bir bok”a yaramırlar.

İstənilən halda ədəbiyyatın əzəli-ədəbi qaydası dəyişmir: gözəl yaza bilmək!

Bütün bölgülər də, bütün hoqqalar da bunun üçündür, əslində.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nobelli yazıçı daha bir mükafata layiq görüldü
18:39 15 İyun 2021
Avropa Film Festivalında iştirak edən filmləri onlayn izləmək mümkündür
17:45 15 İyun 2021
Öz arvadını söydü, Səməd Vurğunu pislədi, yad qadınla yaxalandı – Hüseyn Arifin heç yerdə yayımlanmayan lətifələri
17:01 15 İyun 2021
Əməkdar artist vəfat etdi
16:18 15 İyun 2021
Bakının yaşı keçmiş ofisiant qadınları: Onları necə alçaldırlar?
15:30 15 İyun 2021
Müğənninin cızma-qarası 281 min dollara satıldı - Foto
14:41 15 İyun 2021
Məşhur bəstəkar vəfat etdi
14:01 15 İyun 2021
Mənə zorla köynək satan qız - Nihat Pir yazır
13:07 15 İyun 2021
Gənc rejissora görə Kürdəxanı həbsxanasına getdi, ən açıq səhnələrə çəkilən aktrisa kimi tarixə düşdü - Onu Təhminə roluna niyə layiq görmədilər?
12:15 15 İyun 2021
Saçım sığalının dadını bilməz...
11:46 15 İyun 2021
Milli Qurtuluş Günü münasibətilə konsert proqramı təqdim edildi
11:22 15 İyun 2021
Cavanşir Yusiflinin ən çox sevdiyi 10 roman - Siyahı
10:58 15 İyun 2021
Heç utanırsan, Ayxan?
10:35 15 İyun 2021
Füzulidə kitab sərgisi açılıb
09:53 15 İyun 2021
Ankarada Yunus Əmrənin 700 illiyi keçirilib
09:47 15 İyun 2021
Azərbaycanlı yazıçı koronavirusdan vəfat edən anası haqda hekayə yazdı – Mətn
09:01 15 İyun 2021
Aşıq Ədalətin oğlu: “İkimiz də ağlaya-ağlaya bir-birimizə baxırdıq” – Müsahibə
21:00 14 İyun 2021
Reza Deqatinin Əfqanıstanda çəkdiyi fotoşəkillər sərgilənib
18:54 14 İyun 2021
"Yüz ilin adamları”: Toğrul Nərimanbəyov – Yeni veriliş
18:33 14 İyun 2021
Mədəniyyət xadimlərinə mükafatlar təqdim edilib
18:01 14 İyun 2021