news-inner
clock16:00 calendar-gray 02 Oktyabr 2017 view-gray1251 dəfə oxunub
view-gray1251 dəfə oxunub

İlqar Fəhmi: “O əsəri yazmasaydım, özümü damdan atacaqdım” - LAYİHƏ

Kulis.az məşhur əsərlərin yazılma tarixçəsindən bəhs edən “Necə yazdım?” layihəsi çərçivəsində İlqar Fəhminin “Bakı tarixindən kollaj” haqda danışdıqlarını təqdim edir.

Əslində hər insanın özünün içində bir qapalı ərazisi, bir tabu zonası var. Mənim üçün də uzun illər bu qapalı ərazi Köhnə Bakı olub. Təbii ki, burda məfhum sadəcə coğrafi məna kəsb eləmir, bir etno mədəniyyət daşıyıcısı olan obyekt kimi nəzərdə tutulur. Burda uşaqlıq xatirələri faktoru da var, gen yaddaşı faktoru da…

Məhz buna görə də yeni minilliyin ilk illərində Bakıda aparılan söküntü prosesi açıq deyim ki, məndə ikili təsir oyadırdı. Bir tərəfdən şəhərin gözəlləşməsini, yeniləşməsini istəyirdim, digər tərəfdən mənə doğma əziz olan köhnə məhəllələrin aradan getməsinə çox təəssüf edirdim. Elə bilirdim ki, içimi, ruhumu didib dağıdırlar, tikə-tikə kəsib götürürlər. Sanki adamın ağlıyla ruhu ziddiyyətlər qarşısında qalır və ruhun hissin bir tərəfə çəkir, ağlın bir tərəfə. Və sən başlayırsan yavaş-yavaş dağılmağa…

“Bakı tarixindən kollaj” romanı məhz həmin məqamda yazılmağa başladı. Mən hiss elədim ki, bu saat Bakıyla bağlı nəsə yazmasam, havalanacam. Yazı altı ay ərzində hər həftə fraqmentlər şəklində “525-ci qəzet”də çap olunurdu.

Düzünü deyim əsərlə bağlı deyilən fikirlər, kimin necə qarşılamağı mənim üçün o qədər əhəmiyyətli deyildi, əsas olan içimi didib dağıdan qorxulardan, gərginliklərdən qurtulmaq idi. Sanki sənin gözünün qabağında çox gözəl mənzərə var və sən o mənzərənin dağılma prosesini görürsən. Bunun qarşısını almaq alınmırsa, yeganə yol heç olmasa rəsm əsərində, fotoda bu mənzərəni qoruyub saxlamaqdı. Mən də o cür yanaşırdım. Başqalarına yox, məhz mənim özümə Bakı məfhumunda doğma olan şeyləri yazmağa və nəyisə fiksasiya eləməyə çalışırdım. Əlbəttə ki, fərqli məqamlar çox idi, mən məhz özümə doğma olan məqamları yazırdım, məqsəd ümumilikdə Bakının mənzərəsini yaratmaq deyildi. Ona görə iradlar olanda ki, filan-filan şeyləri niyə yazmamısan, filan məqamlara niyə toxunmamısan, mən bildirirdim ki, bu məhz mənim içimdəki Bakıdı…

Eyni zamanda ilk əsərim idi ki, mən onun sonunun harda olacağını bilmirdim. Adətən mən əsərin süjetini beynimdə tam qurmamış yaza bilmirəm. Bütün struktur hazır olandan sonra işə başlayıram, amma bu dəfə sadəcə gözümü yumub gedirdim. Hara qədər yazdım, yazdım.

Səkkiz böyük fraqmentdən sonra hiss elədim ki, artıq Bakının sökülməsi, köhnə məhəllələrin aradan qalxması mənə o qədər də mənəvi əzab vermir. Sanki o iztiraba qalıb gələ bilmirdim.

O əsərdə güclü ironiya hissi də var ki, əslində bu ironiya ilk olaraq elə öz özümə ünvanlanmışdı. Mən öz içimdəki xofları narahatlıqları psixi gərginlikləri sanki bu ironiya və yumorun gücüylə öldürməyə çalışırdım. Və alındı. Əlbəttə, bədii əsər olaraq alınıb-alınmadığını nəzərdə tutmuram, mənim öz içimdəki problemləri həll etmək mənasında deyirəm. Çünki indi hərdən mənə elə gəlir ki, əgər o əsər yazılmasaydı, mən ya havalanacaqdım, ya da gedib köhnə məhəllələrin birində özümü damdan atacaqdım aşağı…

Məncə tək bu yox, istənilən əsər müəllifin ilk növbədə öz-özüylə mübarizəsidir. Bu mübarizə açıq mübarizə də ola bilər, qapalı mübarizə də... Mənim o biri əsərlərimdən fərqli olaraq bu əsər məhz açıq mübarizə üzərində qurulmuşdu. Ona görə də yeganə əsərimdi ki, orda sonluq yoxdu. Çünki açıq mübarizələrin heç vaxt həqiqi finalı olmur. Mübarizə əbədiyyətə qədər davam edir.

news-inner-user

18672 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Gənclik və qocalıq haqda ən gözəl şeir - Mətn
10:54 07 May 2021
Faiq Ağayev Arif Quliyevdən yazdı - Foto
10:17 07 May 2021
Müharibə futbol kimidir - Cəbrayıl Dövlətzadə haqqında roman
09:00 07 May 2021
Arif Quliyev vəfat etdi
01:53 07 May 2021
“Karlson” tamaşası onlayn göstəriləcək
19:00 06 May 2021
“Səhnədə” adlı müsabiqə elan olunub
18:35 06 May 2021
Yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi – İslam Rzayev Zeynəblə oxumaqdan niyə imtina etmişdi? - Video
18:10 06 May 2021
“Nizami Gəncəvi obrazı bədii ədəbiyyatda” monoqrafiyası çap olundu
17:21 06 May 2021
Kim bizi görüşdürüb öpüşdürə bilər? - Elzadan yeni şeir
16:36 06 May 2021
“Ata-anamın tanımadığı bir oğlanın qoluna girib getdim, yaxşı da elədim!” – Müsahibə
16:01 06 May 2021
Gənc yazıçının kitabı çap olundu
15:09 06 May 2021
Herman Hessenin povesti Azərbaycan dilində
14:36 06 May 2021
O qızın mənim 20 yaşımdakı barmaqları – Ulucay yazır...
13:50 06 May 2021
“Mənim arvadım sənin nəyinə lazımdır?!” – Ailəsindən qışqıra-qışqıra danışan “bomj” - Reportaj
13:10 06 May 2021
Tanınmış türk yazıçı vəfat etdi
12:25 06 May 2021
Aktrisa teatrların açılması ilə bağlı müraciət etdi: Görün nə cavab aldı?
11:52 06 May 2021
Meyxanaçı Kərim ağır vəziyyətdədir - Həkimlər evə qaytardı
11:21 06 May 2021
Fikrət Qoca getdi, geridə nəyi qaldı?
10:59 06 May 2021
Yazıçılar Birliyindəki balacaboy kişinin zarafatı – İngiltərədən yazırlar...
10:24 06 May 2021
Misirdə Azərbaycan rəssamlarının sərgisi açıldı - Foto
09:35 06 May 2021