writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

795
clock10:51 calendar-gray 29 Sentyabr 2017 view-gray207 dəfə oxunub
view-gray207 dəfə oxunub

Mənəviyyatımızı zorlayan televiziyalar

Sevda Sultanova

1996-cı ildə Romada qəribə başlıqlı kitab yayımlanır: “Adamyeyən gənclik. Ekstremal dəhşətin antologiyası”. Antologiyada on gənc yazıçının hekayəsi yer alır. Onlar yeni növ qorxu ədəbiyyatı ərsəyə gətirir, onu emosional gərilməylə - kəskin qətllər və işgəncələrlə yükləyirlər.

Yeni nəsil yazıçıları əsərlərini şəxsi təcrübələrinə, mütaliə, intellekt baqajına əsaslanaraq yazmırlar. Onlar prinsipial olaraq ancaq televizor ekranı vasitəsilə dərk edilən, qəbul olunan illüzioner dünya qururlar. Həyatla heç bir bağı olmayan, şüuru manipulyasiya edən virtual dünya. Kitab kulturoloqların diqqətini çəkir. Onlar bu tendensiyanı dəqiq izah edən “mədəni mutasiya” anlayışını önə çəkirlər.

Saytlara nəzər salıram, son günlər televiziya yenə gündəmə gəlib, təbii ki, uğursuzluqlarıyla. Başqa cür olması mümkün də deyildi.

Normalda televiziya sosial institut olmalıydı. Ancaq bizim milli televiziya özünün mövcud durumuyla sosial institut anlayışının sərhədlərinə belə yaxın gələ bilmir. Çünki bu illər ərzində, özəlliklə də son beş ildən də çox onun tək məqsədi toplumu mədəni, mənəvi mutantlaşdırmaya sürükləmək olub.

Bizim telekanalların təyinatı üzrə funksiyaları artıq çoxdan mövcud deyil: maarifləndirmə, informasiya vermək, bu sözün estetik, yaradıcı anlamında əyləndirmək. Bu sözlərin nəzəri olaraq milli televiziya məkanına şamil edilməsi belə illüzioner effekt yaradır.

Bunlar bir tərəfə. Çağdaş azərbaycancanın çevik, funksional dilə çevrilməsində telekanalların rolu xüsusi olmalıydı: ictimai, sosial, siyasi, mədəni sferalarda təşkil olunan polemikalarıyla, debatlarıyla, müzakirələriylə. Faciə ondadır ki, kanallarımızda Azərbaycan dilində səlis danışan, dilimizin zənginliklərinə heç olmasa orta səviyyədə bələd olan aparıcı tapmaq mümkün deyil. Üst-üstə götürsək, teleaparıcıların söz bazası ümumən 1500 kəlmə təşkil edər, ya etməz.

Peşəkar teleməhsulların olmaması, dilimizə etinasızlıqdan dolayı uşaqlar da, böyüklər də türk kanallarındakı proqramlara üstünlük verir. Nəticədə nə baş verir? Nəticə o olur ki, normal danışıq dilimizdə türk dilinin vurğuları, intonasiyası yerini möhkəmlədir.

Telekanallarımız illərlədir bizə, elementar yaradıcı konsepti olmayan düşük idillik aləm təklif edir. Mövcud gerçəklikdən uzaq, real həyatın mürəkkəbliyinə yaxın belə gəlməyən bu ibtidai şou aləminin teleməkanda alternativi yoxdur, ola da bilməz.

Telekonsept əsasən iki dominant trendin üzərində qurulur: sosial mövzuda şou üzərindən tamaşaçının mənəviyyatını, duyğularını zorlamaq.

Və günün istənilən saatında hansı kanalın düyməsini basdın, ekranda mütləq kasıb düşüncəli, yoxsul dunyagörüşlü müğənnilər görünəcək.

İndicə rastıma çıxdı, müğənnilər bu günlərdə vəzifəsindən uzaqlaşdırılmış telekanal rəhbərliyini onlardan pul almaqda, əməklərini istismar etməkdə suçlayırlar. Halbuki dünənədək susurdular, onlara efirdə olmaq imkanının yaradıldığı üçün həmin kanala dönə-dönə təşəkkür edirdilər. İndi heç nə olmamış kimi, rahatlıqla təşəkkür elədikləri adamı az qala linçləyirlər. Yadıma düşmüşkən, linçləmək bizim telekanalların önəmli funksiyalarından biridir.

Necə də tanış mənzərədir... Mədəni mutasiyanın qaçılmaz nəticəsi həm də bu olsun gərək.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Sən ey taclı eybəcər – Elza koronavirusa şeir yazdı
18:58 29 Mart 2020
Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020