writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock10:51 calendar-gray 29 Sentyabr 2017 view-gray367 dəfə oxunub
view-gray367 dəfə oxunub

Mənəviyyatımızı zorlayan televiziyalar

Sevda Sultanova

1996-cı ildə Romada qəribə başlıqlı kitab yayımlanır: “Adamyeyən gənclik. Ekstremal dəhşətin antologiyası”. Antologiyada on gənc yazıçının hekayəsi yer alır. Onlar yeni növ qorxu ədəbiyyatı ərsəyə gətirir, onu emosional gərilməylə - kəskin qətllər və işgəncələrlə yükləyirlər.

Yeni nəsil yazıçıları əsərlərini şəxsi təcrübələrinə, mütaliə, intellekt baqajına əsaslanaraq yazmırlar. Onlar prinsipial olaraq ancaq televizor ekranı vasitəsilə dərk edilən, qəbul olunan illüzioner dünya qururlar. Həyatla heç bir bağı olmayan, şüuru manipulyasiya edən virtual dünya. Kitab kulturoloqların diqqətini çəkir. Onlar bu tendensiyanı dəqiq izah edən “mədəni mutasiya” anlayışını önə çəkirlər.

Saytlara nəzər salıram, son günlər televiziya yenə gündəmə gəlib, təbii ki, uğursuzluqlarıyla. Başqa cür olması mümkün də deyildi.

Normalda televiziya sosial institut olmalıydı. Ancaq bizim milli televiziya özünün mövcud durumuyla sosial institut anlayışının sərhədlərinə belə yaxın gələ bilmir. Çünki bu illər ərzində, özəlliklə də son beş ildən də çox onun tək məqsədi toplumu mədəni, mənəvi mutantlaşdırmaya sürükləmək olub.

Bizim telekanalların təyinatı üzrə funksiyaları artıq çoxdan mövcud deyil: maarifləndirmə, informasiya vermək, bu sözün estetik, yaradıcı anlamında əyləndirmək. Bu sözlərin nəzəri olaraq milli televiziya məkanına şamil edilməsi belə illüzioner effekt yaradır.

Bunlar bir tərəfə. Çağdaş azərbaycancanın çevik, funksional dilə çevrilməsində telekanalların rolu xüsusi olmalıydı: ictimai, sosial, siyasi, mədəni sferalarda təşkil olunan polemikalarıyla, debatlarıyla, müzakirələriylə. Faciə ondadır ki, kanallarımızda Azərbaycan dilində səlis danışan, dilimizin zənginliklərinə heç olmasa orta səviyyədə bələd olan aparıcı tapmaq mümkün deyil. Üst-üstə götürsək, teleaparıcıların söz bazası ümumən 1500 kəlmə təşkil edər, ya etməz.

Peşəkar teleməhsulların olmaması, dilimizə etinasızlıqdan dolayı uşaqlar da, böyüklər də türk kanallarındakı proqramlara üstünlük verir. Nəticədə nə baş verir? Nəticə o olur ki, normal danışıq dilimizdə türk dilinin vurğuları, intonasiyası yerini möhkəmlədir.

Telekanallarımız illərlədir bizə, elementar yaradıcı konsepti olmayan düşük idillik aləm təklif edir. Mövcud gerçəklikdən uzaq, real həyatın mürəkkəbliyinə yaxın belə gəlməyən bu ibtidai şou aləminin teleməkanda alternativi yoxdur, ola da bilməz.

Telekonsept əsasən iki dominant trendin üzərində qurulur: sosial mövzuda şou üzərindən tamaşaçının mənəviyyatını, duyğularını zorlamaq.

Və günün istənilən saatında hansı kanalın düyməsini basdın, ekranda mütləq kasıb düşüncəli, yoxsul dunyagörüşlü müğənnilər görünəcək.

İndicə rastıma çıxdı, müğənnilər bu günlərdə vəzifəsindən uzaqlaşdırılmış telekanal rəhbərliyini onlardan pul almaqda, əməklərini istismar etməkdə suçlayırlar. Halbuki dünənədək susurdular, onlara efirdə olmaq imkanının yaradıldığı üçün həmin kanala dönə-dönə təşəkkür edirdilər. İndi heç nə olmamış kimi, rahatlıqla təşəkkür elədikləri adamı az qala linçləyirlər. Yadıma düşmüşkən, linçləmək bizim telekanalların önəmli funksiyalarından biridir.

Necə də tanış mənzərədir... Mədəni mutasiyanın qaçılmaz nəticəsi həm də bu olsun gərək.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Tanınmış aktrisa vəfat etdi
17:44 13 May 2021
Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021