news-inner
clock21:00 calendar-gray 06 Noyabr 2019 view-gray1369 dəfə oxunub
view-gray1369 dəfə oxunub

Yəhudiləri sevməyən, milisdən qorxan Yesenin

Bu gün böyük rus şairi Sergey Yesenin anım günüdür. Kulis.az bu münasibətlə şairin qalmaqalları barədə yazını təqdim edir.

Yeseninin Müasirləri onu təkcə Rusiyanın ən tanınan şairlərindən biri kimi deyil, adlı-sanlı qalmaqalçı kimi də tanıyırdılar. Onun çıxardığı oyunlar haqqında söz-söhbətlər yaradıcılığından öndə gedirdi.

Yesenin və yəhudilər

Yesenin düşüncəsində ən problemli mövzulardan biri yəhudilərə münasibət idi. Şair dəfələrlə antisemitizmdə ittiham olunmuşdu. Moskvada yaşadığı dövrdə Yesenin barəsində 13 dəfə cinayət işi açılmışdı. Xuliqanlığı və davaları ilə bağlı işlərini çıxsaq yerdə qalan cinayət işlərinin əsasında şairin yəhudilər haqqındakı fikirləri dayanırdı. Hətta “yəhudi məsələsi”nə görə şairlə yanaşı Qanin, Oreşin və Klıçkov adlı üç dostu yoldaşlıq məhkəməsinə verilmişdilər. Onlar pivəxanada jurnal nəşri haqqında söhbət edərkən bir nəfəri təhqir edərək ona cuhudsifət deyibmişlər. Yaxşı ki, problem ictimai töhmətlə həll olunur.

Yesenin antisemit olduğunu inkar edirdi. O, Erlixə (Volf Erlix – Rus-sovet şairi) deyirmiş: “Niyə dilbir olub, “antisemit-antisemit” deyirdilər! Sən şahidsən! Mənim ki, uşaqlarım yəhudidir...!”

Yeseninin yəhudi ədavəti qəsdən təşkil edilirdi. Bəzən dalaşdığı adamın yəhudi olduğunu belə bilmirdi, bununla belə son nəticədə hadisəni antisemit hərəkət kimi qələmə verirdilər. Təxribatlar bir-birinin dalınca baş verirdi. Yesenin Trostkinin əleyhinə dəfələrlə tənqidi fikirlər səsləndirmişdi, hətta “Əclaflar ölkəsi” pyesində Çekistov adı ilə onun obrazını yaratmışdı. Yeseninə qarşı böhtan kampaniyası Trostki tərəfindən həyata keçirilirdi. Çünki o, Yeseninin getdikcə təhlükəyə çevrildiyini görürdü.

Yesenin və Pasternak

Yeseninin digər şairlərlə münasibətlərinə səthi yanaşmaq olmaz. Yesenin Pasternakın şeirlərini qəbul edə bilmirdi. Onun poeziyasını qəbul etməməyi açıq cəbhələşmə yaradırdı. Şairlər buna görə hətta dalaşmışdılar da. Bu haqda Katayevin (Valentin Katayev – sovet şair, yazıçı, dramaturq, kinossenarist) xatirələri də var. O, xatirələrində Yesenin şahzadə, Pasternakı ilə mulat adlandırır.

“Şahzadə lap kəndçisayağı formada, təkəlli intelligent mulatın sinəsindən yapışmışdı. Onun qulağının dibinə birini ilişdirmək istəyirdi. O illərin məşhur ifadəsi ilə desək həm ərəbə, həm də onun atına bənzəyən, üz-gözü qızarmış, düymələri qırılıb-dağılmış əzik-üzük pencəkli mulat da intelligent bacarıqsızlıqla onun yanağına yumruq vurmaq istəyir, ancaq bacarmırdı.”

Yesenin və teatr

Yeseninin birinci arvadı Zinaida Rayx aktrisa idi. Yeseninin birinci arvadının ikinci əri də Meyerxold (Vsevolod Meyerxold – rus-sovet rejissoru, aktyoru) idi. Rus-sovet aktrisası, Yeseninin sevgilisi Avqusta Miklaşevskaya da aktirsa idi. Beləlklə Yesenin bu və ya başqa şəkildə teatra bağlı idi. Ona görə də tez-tez yolu teatra düşürdü.

Yesenin Malıy Teatrdakı tamaşa zamanı səhnə arxasına keçir və qrim otaqlarından birində Vsevolod İvanovla (Rus-sovet yazıçı-dramaturqu) birlikdə çaxır içməyə başlayır. Qrim otağına gələn aktrisa onları çıxarmaq istəsə də bacarmır, milis çağırmalı olur. Yesenin milisi görən kimi qorxusundan qrim otağından çıxıb qaçır, ancaq yolda ələ keçir, onu tutub müdiriyyətin otağına gətirirlər. Protokol tərtib olunandan sonra milisioner onu teatrdan çıxarır.

Yesenin və Mayakovski

Ən sərt münasibətlər bu iki istedadlı şairin arasında yaşanırdı. Ədəbi pyedestalı bölüşdürən bu iki şair həmişə polemikaya girirdilər. Ancaq ayıq olanda bir-birlərini dəyərləndirməyi bacarırdılar. Mayakovski dəfələrlə demişdi ki, imajinistlərin arasından tarixdə bircə Yesenin qalacaq. Yesenin isə LEFçilərin (“Levıy front iskusstva”-nın qısaldılmış forması) içindən Mayakovskini ayırır və onun siyasi aktivliyini qısqanırdı. Yesenin iddia edirdi ki, Mayakovski kimiləri ilə Rusiyanı bölmək istəmir. Mayakovski isə ona belə cavab verirdi: “Onu özünüzə götürün. Çörəklə yeyərsiz.” Şairlər şeirlə mübahisə etdikləri kimi həyatda da mübahisə edirdilər. Mayakovski Yeseninə deyirdi:

- Bu Oreşinləri Klıçkovları atın getsin! Bunları palçıq kimi nə ayağınızda gəzdirirsiz?

- Mən palçıq, sizsə çuğun və dəmir gəzdirirsiz! Palçıqdan insan yaranıb, bəs çuğundan nə yaranıb?

- Çuğundan da heykəllər yaranıb!

Yesenin və milislər

Yesenin milisləri sevmirdi. Hətta onlardan qorxurdu. Bu barədə o, dəfələrlə elə həmən Qaninə etiraf eləmişdi. Bununla belə Yesenin Moskva milis idarələrinin daimi sakini idi. Moskvada olduğu zaman onu daim nəzarətdə saxlayırdılar. Onun getdiyi kafelərdə həmişə mülki geyimli milis əməkdaşı olurdu.

Adətən spirtli içkinin qəbulundan sonra başlanan davalar nəticəsində Yeseninin yolu hər dəfə milis şöbələrinə düşürdü. Ancaq çox vaxt məsələ məhkəməyə qədər gedib çıxmırdı. Şairin şöhrəti və tanışlıqları ona kömək olurdu.

Yesenin Amerikada

Yesenin özünün qalmaqalları ilə Amerikada da fərqlənirdi. Mani Leybin (Yəhudi əsilli Amerika şairi) təşkil elədiyi gecədə Yesenin “Əclaflar ölkəsi”ni oxuyaraq əsərdəki “yəhudi” sözü yerinə “cuhud” kəlməsini işlədir. Bu da iştirakçıların qəzəblənməsinə səbəb olur. Aysedora Dunkanın insanları sakitləşdirmək cəhdlərinə baxmayaraq məsələ dava ilə bitir, Yesenini isə yenə də antisemitizmdə ittiham edirlər. Çox az adam başa düşürdü ki, Yesenin bu kobud ifadəni heç sevmədiyi Trotskiyə qarşı işlədir. “Rus xalqı bizə ancaq şax-şəvəl kimi dünya inqilabını alovlandırmağa lazımdır. Qoy yanır yansın, əvəzində gör necə yanğın olacaq!..” – Trotskinin bu sözlərinə görə şair onu sevmirdi.

Bu hadisədən sonra Yesenin dəfələrlə üzr istəsə də necə deyərlər, həmin dava unudulmadı.

Ölümündən sonra

Şairin qalmaqalçı şöhrəti onu ölümündən sonra da tərk etmir. Onunla bağlı sonuncu qalmaqal “Yesenin” filminin ekranlara çıxması ilə bağlı idi. Filmdə şair davakar, əyyaş, dələduz kimi göstərilir, heç bilmirsən o şeir yazmağa necə vaxt tapır. Bu da yeseninsevərlərin hiddətinə səbəb olmuşdu.

news-inner-user

19075 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Əhli-kef
11:01 20 İyun 2021
Kamyunun arvadı bu ssenariyə etiraz etdi – “Yad” filmində baş verənlər
16:31 19 İyun 2021
Müğənni Sılanın kitabı çap olundu
15:41 19 İyun 2021
"Qırmızı papaq" onlayn nümayiş olunacaq
13:46 19 İyun 2021
Gəlinini iş yoldaşına qısqanan “Qoçu Əsgər” – Xalq artistindən maraqlı faktlar
12:29 19 İyun 2021
Fərəc Fərəcov haqqında monoqrafiya çap olunub
11:25 19 İyun 2021
Devid Quetta musiqilərini satdı
10:25 19 İyun 2021
Bu mahnı gənc alimi cəsarətləndirmək üçün yazılmışdı: Dünyanı gəzdi - İllərin mahnısı
09:01 19 İyun 2021
Adamları tanıdım – Nura Suri oğlunun qəza keçirməsindən yazdı
23:55 18 İyun 2021
Hamlet Xanızadənin xatirə gecəsi keçirildi
18:58 18 İyun 2021
Cahangir Cahangirovun 100 illiyi qeyd olunub
18:01 18 İyun 2021
Çiçək kimi ətirli, tər və sütül bədənlər! - Qadına sonetlər
17:20 18 İyun 2021
Müasir İncəsənət Muzeyində sərgi açılacaq
16:40 18 İyun 2021
Azərbaycanın ən naşı klassiki – Seymur Baycanı sərt tənqid etdilər
16:00 18 İyun 2021
Tikanlı sözlər adamı necə öldürür?
15:15 18 İyun 2021
Əkrəm Əylislinin vəziyyəti ağırlaşdı - Açıqlama
14:27 18 İyun 2021
Bakıda yeni sərgi açılır
14:09 18 İyun 2021
“Azərbaycanfilm” türk jurnalist Fulya Öztürk haqqında film çəkir - Fotolar
13:19 18 İyun 2021
İslamdan imtina etdi, çayda boğmaq istədilər, atası üzündən öpəndə ağzını yudu – Diriykən yası verilən dahi azərbaycanlı
12:36 18 İyun 2021
Kəramət Böyükçölün yeni romanı çıxdı - Foto
12:08 18 İyun 2021