writer1

Sevinc Elsevər

Məqalə sayı

104
clock10:28 calendar-gray 07 İyun 2017 view-gray282 dəfə oxunub
view-gray282 dəfə oxunub

Azərbaycanlı gəncin toy dərdi

Hələ orta məktəb partası arxasında kitab oxuduğum dövrlərdə M.F. Axundovun “Sərgüzəşti mərdi-xəsis” (“Hacı Qara”) əsərinin qəhrəmanlarından olan Heydər bəyin faciəsi məni ağrıdırdı. Sevgilisi Sonaya qovuşmaq üçün tələb olunan başlıq parasını tapa bilməyən Heydər bəy qaçaqmalçılığa, indiki dillə desək, quldurluğa, oğurluğa getməyə məcbur qalır.

1928-ci ildə Cəfər Cabbarlı həmin əsər əsasında ssenari yazır və A.M.Şərifzadə “Hacı Qara” (“Sona”) adlı film çəkir. Düzdü, Cabbarlı ssenaridə xeyli dəyişiklik eləyir. O, ssenarini əsasən Heydərlə Sonanın faciəsi üzərində qurur. Filmdəki Heydər quru bəy deyil, kəndlidir. Sovet ideologiyası bəyi kəndliyə çevirmişdi. Heydər Sonanın atası Bayraməli bəyin istədiyi başlığı verə bilmədiyindən Hacı Qara ilə birgə qaçaqmalçılığa gedir. Lakin Sonaya gözü düşən Əliyar bəy artıq başlıq parasını vermiş, toy çaldırmaqdadır. Heydər bəy Sonanı toydan qaçırmaq məcburiyyətində qalır. Onları izləyən atlılardan canlarını qurtarmaq istəyən sevgililər uçurumun ağuşuna atılırlar. Cabbarlı Axundovun əsərini hind filminə çevirsə də, təəssüf ki, o hind filmi bugünkü həyatımızın da reallığını əks etdirir.

Kənddə yaşayan uzaq qohumlarımızdan biri özünə toy pulu düzəltmək üçün oğurluğa gedəndə və tutulanda Heydər bəy yadıma düşmüşdü.

Özünə toy eləmək üçün Heydər bəy kimi özünü oda-közə vuran, bəzən qanunsuz işlərə gedən gənclərin sayı çoxdur. Onlardan neçəsi ilə kriminal verilişlərdə tanış olmuşuq.

Bu gün Azərbaycanda bütün həyatımız, məişətimiz, iqtisadiyyatımız, təhsilimiz az qala bu toy adətlərinin üstündə qurulub. Bu, əməlli-başlı gəncliyin faciəsidi.

Qızları lap kiçik yaşlarından qorxuduruq ki, ağır oturub batman gəlməsən, səni almayacaqlar. Soyuq daşın üstündə oturub xəstələnsən, ayaqyalın gəzsən, uşaq doğmayacaqsan. Oğlanlara deyirik ki, oxumasan, gələcəkdə ailəni nə cür saxlayacaqsan? Ailə saxlamaq üçün oxuyan insan ölkəsinin inkişafı üçün hansı xidmətləri göstərə bilər? Hansı uğurları qazana bilər? O, öz ailəsindən başqa kimi düşünər?

Şadlıq evləri, gözəllik salonlarına sahiblənən, qızıl alveriylə məşğul olan, xınayaxdı mərasimləri keçirən, gəlinlik paltarlarının, gəlin maşınlarının kirayəsi ilə baş girləyən adamların cibləri dolsun deyə gənclik ya kredit götürmək arzusuyla bankların qapısı ağzında yatıb durur, ya da Heydər bəy kimi qaçaqmalçılığa başlayır.

Bu günlərdə nişan eləmək üçün pul axtaran yaxın qohumum mənə dedi ki, özəl sektorda çalışdığından, banklar ona kredit vermir. Bəlkə ona zamin durum. Yazar olduğumu eşidiblər, bir-iki dəfə məni televiziyada-zadda görüblər, elə bilirlər fərli-başlı adamam. Bəri başdan desəm ki, məni bu ölkədə milçək yerinə qoayan yoxdu, qohumum elə biləcəkdi ki, yalan deyirəm, ona kömək eləmək istəmirəm. Adama qoşulub banka getdim. Özümü bank işçisinə təqdim elədim, soruşdum ki, yaradıcı adamlar zamin dura, ya kredit götürə bilərmi? Dedilər, haşa! Yaradıcı adam ümumiyyətlə, bu bankın qapısından ayağını qoya bilməz! Yaxın qohumum da öz gözləri gördü ki, ona kömək eləməkdə acizəm.

Bankdan çıxdığımızda çarəsiz-çarəsiz üzümə baxıb quzu kimi mələdi: “Bəs mən neyləyim? Bu qız da iki ayağını bir başmağa dirəyib ki, payıza qədər nişan elə” Mən də yarı gerçək-yarı zarafat dedim: “Məncə, sən Heydər bəy kimi qaçaqmalçılığa yollan!”

Qohumum lap məzlum-məzlum baxdı üzümə. Başa düşdüm ki, binəva qohumum Heydər bəyi heç tanımır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Əliağa Vahidi ölümdən qurtaran dostu - Maraqlı faktlar
15:07 10 İyul 2020
Dördbucaqlı qətl hadisəsi – Əli Şirin Şükürlü yazır
14:20 10 İyul 2020
“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
13:39 10 İyul 2020
"Heç yerə çıxarda bilmirik" - Vaqif Bayatlıdan xəbər var
12:52 10 İyul 2020
Süni şöhrətə qaçan gənc şair və Allahın “cangüdənləri” – Sərdar Amin yazır...
12:15 10 İyul 2020
Tarık Akanın heç yerdə bilinməyən söhbəti
11:12 10 İyul 2020
Səni sevən öldü, zalım – Səhər Əhməd yazır...
10:35 10 İyul 2020
Notr-Dam kilsəsi yenidən bərpa ediləcək
10:01 10 İyul 2020
Dodağının altında məni söyüb qarğıyırdı - Bircənin romanı
09:00 10 İyul 2020
Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020