news-inner
clock09:30 calendar-gray 04 Mart 2017 view-gray177 dəfə oxunub
view-gray177 dəfə oxunub

Uşaq koloniyasındakı İsa Məsih

Kulis.az “Naməlum kino” layihəsində Elçin Musaoğlunun 1997-ci ildə çəkdiyi “Qum dənəsi” sənədli filmini təqdim edir.

“Qum dənəsi” müasir sənədli kinomuzun ən uğurlu filmlərindən biridir. Film uşaq koloniyasında cəzasını çəkən azyaşlıların taleyindən danışır.

Əhvalat bir yeniyetmənin həbsxanadan çıxması ilə başlayır.

Və fransız şairi Anri Mişonun “... Mən bir qum dənəsi götürdüm, bütün sahil üstümə uçdu...” sözləri epiqraf kimi verilir.

İlk kadrlarda dəniz kənarında fırlanan köhnə, sınıq karusel, dəmiryolunun nazik relsi ilə addımlayan uşaq görünür. Uşaq ciddi cəhdlə relsdən kənara çıxmamağa, müvazinətini qorumağa çalışır. Onun heç bir istinad nöqtəsi olmayan kövrək, köməksiz vəziyyətində hər an büdrəmək təhlükəsi ola bilər. Amma o, ümidini itirmir və nə olursa-olsun axıradək qarşısındakı yolu getməyə israrlıdır. Müvazinətini saxlamaq üçün əllərini yana açmış uşaq çarmıxa çəkilən İsa Məsihin obrazı ilə sanki eyniləşir.

Çoxmənalı kadrla rejissor müxtəlif səbəblər üzündən cəza çəkən azyaşlı məhkumların taleyinin ümumiləşdirərək maraqlı simvolik həll verir.

Sonrakı görüntülərdə heyvanxana, qəfəsdə gəzişən, vurnuxan, qəfəsə dırmaşan heyvanlar və həbsxanada, dəmir barmaqlıqlar arxasındakı insan arasında paralellər aparır. Və qapalı məkanda azadlığı əlindən almış istənilən canlı narahatdır, orqanik deyil, həyatla harmoniyasını itirir. Hətta o bağlı məkanın adı tərbiyə müəssisəsi olsa belə.

Müəllif təklif elədiyi bu cür xırda, amma vacib detallarla əhvalatın bədii hörgüsünü qurur, eyni zamanda nəql edəcəyi hadisəyə tamaşaçını hazırlaşdırır.

Filmdə insan duyğularına toxuna biləcək, həm emosional, həm sosial, həm məişət, həm mədəni qatı olan epizodlar var.

Belə epizodlardan birində kasıb daxmasında nənə beşikdəki körpəyə layla deyir. Çöldən pəncərə arxasında çəkilmiş kadr fərqli kadrlara keçdikcə qadının laylası zəifləyir, uzaqlaşır və artıq həbsxana həyətinə çatanda it-bata düşərək yoxa çıxır.

Pəncərə, darvaza arxasından, sərhəd məftillərinə bənzəyən nazik çılpaq budaqlar arxasından çəkilən təsvirlər bir an da olsun məkanın həbsxana olduğunu unutdurmur.

Həbsxana həyətində sıraya düzülmüş azyaşlı məhkumların üzündən cinayətkarlıq yox, məsumluq yağır. Zabit əlindəki sənədlərdən onların adlarını səsləndirdikcə bu, tamaşaçı üçün heç nə ifadə eləməyən statistik məlumata çevrilir. Soyuq təsvirdən sonra kamera ayrı-ayrılıqda onların üzünə fokuslanır. Məhkumların üzləri göründükcə az öncəki təsvir-seyrçini onlardan ayıran soyuqluq istiləşir, bizi filmin qəhrəmanlarına yaxın eləyir.

Adları çəkildikcə “mən, mən” səsləri eşidilir. Məninə, gözlərinə xüsusi vurğu eləməklə də onları sənəd, kağız parçasından insan, şəxsiyyət səviyyəsinə qaldırır, biz onların gözlərindən qəlblərini duyuruq.

Müəllif film boyu yeniyetmələrin günahlarını deyil, arzularını dilə gətirir.

Onlar yarıqaranlıq fonda ekrana gəlir, uşaqlıq, gələcək arzularını bölüşürlər.

“Prokuror olmaq istəyirəm. Ona görə ki, çox uşaqlar tutulur, uşaqların çoxunu azad eləmək istəyirəm”

“Taksi sürücüsü olmaq istəyirəm. Çünki bu peşə ilə çox insanla ünsiyyətdə olursan. Adamlarla ünsiyyət xoşuma gəlir”

“Mən uşaq vaxtı biznesmen olmaq istəmişəm. Kiməsə ağız açmayım”.

“Uşaqlıqdan həkim olmaq istəmişəm. Çünki uşaq vaxtı xəstəxanalara çox düşmüşəm. Həkimlərin işləməyi xoşuma gəlirdi”.

“Təyyarəçi olmaq istəmişəm. Xoşuma gəlir, əmim də təyyarəçi idi”.

“Voenni olmaq istəyirdim, çünki evdəkilər də voennidir”.

“Rəssam olmaq istəmişəm, atam rəssam idi. Çıxandan sonra davam etdirəcəm”.

“Uşaq vaxtı hərbi təyyarəçi olmaq istəmişəm. Ümidvaram ki, burdan çıxandan sonra arzumu yerinə yetirəcəm”.

Ekspressiv, iti montajla yemək yeyən uşaqların gözləri, əlləri, ağızları, dəmir qabda yeməyi əzməsi və s. detal planlar bütöv bir kompozisiya yaradır, bir növ filmdən ayrılaraq, Vertov üslubunda ayrıca, müstəqil əsərə çevrilir. Ümumiyyətlə, “Qum dənəsi” qüssəli poetik – realist filmdir. Və burda ittiham yoxdur, hər kadrda müəllifin qəhrəmanlarına mərhəməti, sevgisi duyulur.

Əhvalat boyu kadrarxası məhkumlardan birinin gündəliyindəki qeydlər səslənir. Ola bilsin, gündəlik şərtidir. Amma önəmlisi olan gündəliyini bizi uşaqlara daha da doğmalaşdırmasıdır.

Filmin ssenaristləri Elçin Musaoğlu, Rafiq Həşimov, operatoru Elxan Nəbiyevdir.

“Azərbaycantelefilm”də istehsal olunan film Oberhauzen, Estoniyanın Pyarnu, Moskvada Avro – Asiya, İstanbul 1001 film festivalında iştirak edib.

Filmə burdan baxa bilrəsiz.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Göydən yenən şeirlər – Şərif Ağayar yazır...
21:01 21 Fevral 2020
Bakıda yeni Ədəbiyyatşünaslıq Mərkəzi açılıb
19:30 21 Fevral 2020
Manaf Ağayev polisə çağırıldı
18:53 21 Fevral 2020
“Beş manatlıq gəlin”in premyerası olacaq
18:21 21 Fevral 2020
Kimdir güclü qadın? – Sevinc Elsevər yazır...
17:41 21 Fevral 2020
“Müfəttiş” nümayiş olunacaq
17:00 21 Fevral 2020
Tramp "Oskar" alan filmi tənqid etdi
16:21 21 Fevral 2020
Los-Ancelesdə Nəsiminin yaradıcılığına həsr olunmuş tədbir keçirilib
15:39 21 Fevral 2020
Ölümünə səbəb olduğu qızın qardaşına ərə getdi – Xalq artistindən maraqlı faktlar
14:58 21 Fevral 2020
Yaşar Bünyaddan yeni hekayələr kitabı
14:17 21 Fevral 2020
Xalq artistinin qardaşı vəfat edib
13:42 21 Fevral 2020
Alman musiqi qrupu azərbaycanlı yazıçı haqqında albom buraxıb - Video
13:06 21 Fevral 2020
Koronovirusun əlacını tapan qazaxlı - Qismət yazır...
12:30 21 Fevral 2020
Müslüm Maqomayevin həyatı serial oldu - Video
11:59 21 Fevral 2020
5 aya 250 kitab oxuyan uşağın sirri
11:29 21 Fevral 2020
Hüseyn Cavid Sibirə aparılanda ondan nə istəmişdi? - Abdulla Şaiqin evindən reportaj
10:57 21 Fevral 2020
Tanınmış aparıcıdan Manaf Ağayevlə bağlı sərt sözlər: "Dəlisiniz?"
10:29 21 Fevral 2020
Aşıq Alının kitabı təqdim olunacaq
10:20 21 Fevral 2020
Bu gün Rübabə Muradova anılacaq
09:57 21 Fevral 2020
O gecə şeytanla mazaqlaşdım - Bircənin romanı
09:00 21 Fevral 2020