news-inner
clock12:48 calendar-gray 03 Mart 2017 view-gray262 dəfə oxunub
view-gray262 dəfə oxunub

Arif Rəhimzadəyə ədəbiyyatın cavabı

Bir dəfə Rafiq Tağı ilə söhbətimizdə əməlli-başlı mübahisəmiz düşmüşdü. Mən onda ədəbiyyatın milli köklər üzərində qurulduğunu söyləsəm də, Rafiq bəy bunun əskini iddia edir və bəşəri hislərin ədəbiyyat ərazisi olduğunu deyirdi.

İncəsənət insanın tənhalıq ərazisidir. Hamı öz mənsub olduğu xalqın, millətin dilində yazır və eyni zamanda onun dərdini ifadə edir. Ancaq yazdığı bəşəri duyğularla qələmə alınarsa... Rafiq Tağının demək istədiyi də bu idi.

Heç bir yazıçı milli kimliyinə görə kimdənsə üstün deyil. Lev Tolstoy rus olduğu üçün nəhəngdir? Ya Dostoyevski? Bu siyahıya Folkneri, Hemenqueyi, Selinceri də daxil etmək olar. Orxan Pamuk türk olduğu üçünmü bu gün ən öndə gedən yazarlardandır?

Milli kimlik sadəcə sənin doğulduğun coğrafiyanı ifadə edir. Sənin düşüncən isə bəşəri dəyərlərə söykənməlidir. “Mən türkəm, deməli şanslıyam” - demək doğru deyil. Burda “türk” yerinə istənilən milləti yazmaq olar. İncəsənət millət sərhədini aradan götürür və hüdudsuz bir ərazi ilə bizi baş-başa qoyur.

Sən sadəcə insansan. Öz səsin, xarakterin, düşüncən var. Doğulduğun yer isə sənin üçün Vətən olur. O Vətənin dilində danışırsan, yazırsan, öyrənirsən, eşidirsən. O Vətəndə ayaq döyən millətlə eyni dərdi paylaşırsan. Daşıdığın milli kimliyə görə kimdənsə üstün olduğunu nümayiş eləmirsən. Kimsə sənin millətini aşağılayanda da susmursan, cavab verirsən.

Ancaq burda bir incə məqam da var: dünyanın bütün əzilən insanlarının yanında olmalısan. Məhz incəsənətin dayandığı nöqtə buradır. Harda insan əzilirsə, öldürülürsə orda incəsənət ayağa duracaq, etiraz edəcək. İncəsənət üçün bircə millət var, o da insan. Tarkovski necə demişdi: “Dünya gözəl olsaydı, incəsənət olmazdı”.

Mən türkəm, Vətənim Azərbaycandır. Bu dildə yazıram və bu xalqın ruhunu, dərdini ifadə edirəm. Ancaq mərkəzdə insandır, bəşəri duyğulardır. İnsan hər şeydən irəlidir.

news-inner-user
Ayxan Ayvaz

512 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
"Xarıbülbül" musiqi festivalı başlandı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021
İntəhasız acı nəğmə - Qorki haqqında esse
13:25 11 May 2021
Sevgiliyə gül uzadan əllərin tənhalığı - Ramil Əhməddən yeni şeirlər
12:00 11 May 2021
Tom Kruz mükafatlarından imtina etdi - Qalmaqal
11:30 11 May 2021
“Qarabağa sülh, sevgi və ümid” adlı xeyriyyə konserti keçiriləcək
10:26 11 May 2021
II Nikolayın qızı onun şəklini istədi, çar öz sarayına qonaqlığa çağırdı - Azərbaycanlı qaçağın film kimi həyatı
09:00 11 May 2021
Berlin Film Festivalı açıq havada keçiriləcək
17:35 10 May 2021
Musa Dədə əbədiyyət yaşında
15:51 10 May 2021
Çingiz Qənizadə: “Kəramət Böyükçölü maliyyələşdirib üstümə göndərənləri yaxşı tanıyıram” – Müsahibə
14:30 10 May 2021