news-inner
clock12:48 calendar-gray 03 Mart 2017 view-gray221 dəfə oxunub
view-gray221 dəfə oxunub

Arif Rəhimzadəyə ədəbiyyatın cavabı

Bir dəfə Rafiq Tağı ilə söhbətimizdə əməlli-başlı mübahisəmiz düşmüşdü. Mən onda ədəbiyyatın milli köklər üzərində qurulduğunu söyləsəm də, Rafiq bəy bunun əskini iddia edir və bəşəri hislərin ədəbiyyat ərazisi olduğunu deyirdi.

İncəsənət insanın tənhalıq ərazisidir. Hamı öz mənsub olduğu xalqın, millətin dilində yazır və eyni zamanda onun dərdini ifadə edir. Ancaq yazdığı bəşəri duyğularla qələmə alınarsa... Rafiq Tağının demək istədiyi də bu idi.

Heç bir yazıçı milli kimliyinə görə kimdənsə üstün deyil. Lev Tolstoy rus olduğu üçün nəhəngdir? Ya Dostoyevski? Bu siyahıya Folkneri, Hemenqueyi, Selinceri də daxil etmək olar. Orxan Pamuk türk olduğu üçünmü bu gün ən öndə gedən yazarlardandır?

Milli kimlik sadəcə sənin doğulduğun coğrafiyanı ifadə edir. Sənin düşüncən isə bəşəri dəyərlərə söykənməlidir. “Mən türkəm, deməli şanslıyam” - demək doğru deyil. Burda “türk” yerinə istənilən milləti yazmaq olar. İncəsənət millət sərhədini aradan götürür və hüdudsuz bir ərazi ilə bizi baş-başa qoyur.

Sən sadəcə insansan. Öz səsin, xarakterin, düşüncən var. Doğulduğun yer isə sənin üçün Vətən olur. O Vətənin dilində danışırsan, yazırsan, öyrənirsən, eşidirsən. O Vətəndə ayaq döyən millətlə eyni dərdi paylaşırsan. Daşıdığın milli kimliyə görə kimdənsə üstün olduğunu nümayiş eləmirsən. Kimsə sənin millətini aşağılayanda da susmursan, cavab verirsən.

Ancaq burda bir incə məqam da var: dünyanın bütün əzilən insanlarının yanında olmalısan. Məhz incəsənətin dayandığı nöqtə buradır. Harda insan əzilirsə, öldürülürsə orda incəsənət ayağa duracaq, etiraz edəcək. İncəsənət üçün bircə millət var, o da insan. Tarkovski necə demişdi: “Dünya gözəl olsaydı, incəsənət olmazdı”.

Mən türkəm, Vətənim Azərbaycandır. Bu dildə yazıram və bu xalqın ruhunu, dərdini ifadə edirəm. Ancaq mərkəzdə insandır, bəşəri duyğulardır. İnsan hər şeydən irəlidir.

news-inner-user
Ayxan Ayvaz

474 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Sevdiyi qıza görə cəzalandı, arvadı sözünə baxmadığı üçün öldü, dəfnində Rəşid həkim yazıçı Anarla dalaşdı – Məşhur şairdən maraqlı faktlar
14:11 30 Noyabr 2020
Trampın arvadı Ağ Evdə baş verənlərdən kitab yazır
13:25 30 Noyabr 2020
Müharibə başlayıb, Nəbatat bağındayam... - Rəşad Nağı Mustafadan yeni şeir
12:43 30 Noyabr 2020
Qatarlar daşıdıqca qurtarmır yolçuluq – Təbrizdən şeirlər
12:11 30 Noyabr 2020
Əsgərlərimizin Zori Balayanın oğlunu dəhşətə gətirən qəhrəmanlığı - Bircə yazır...
11:39 30 Noyabr 2020
Yadındadı, içib qızlardan danışmağın? - Şuşada döyüşən zabit dostuma məktub
11:05 30 Noyabr 2020
"Ulduz müharibələri"nin qəhrəmanı vəfat etdi
10:30 30 Noyabr 2020
Regionlararası onlayn musiqi müsabiqəsinə start verildi
10:06 30 Noyabr 2020
Qərbin sülh riyakarlığı və bizim saxta pasifistlər – Sevda Sultanova yazır...
09:00 30 Noyabr 2020
Ölmək sənəti – Ağalar Qut yazır...
17:25 29 Noyabr 2020
“Cinema Radio”nun rəhbəri: “Onun səsi ilahi vergidir” – Müsahibə
17:04 29 Noyabr 2020
Nabokovdan hekayə: Sərnişin
15:30 29 Noyabr 2020
Atası xalq düşməni kimi güllələndi, bir manata rəsm çəkdi, Səttar Bəhlulzadə evini ona bağışladı... – Maraqlı faktlar
12:00 29 Noyabr 2020
İsti yatağım soyuq səngər misalı - Sara Selcandan yeni şeirlər...
16:28 28 Noyabr 2020
Azərbaycanda Mixail Qusmanın filminin premyerası oldu
15:01 28 Noyabr 2020
Bu nədir, Allahı danmaqdır? – Elçin yazır...
13:30 28 Noyabr 2020
"Şəngülüm, Məngülüm" tamaşası onlayn nümayiş olunacaq
12:01 28 Noyabr 2020
Türkiyədə "Azərbaycanlı şəhid uşaqların xatirəsinə" adlı konsert keçirildi - Foto
10:27 28 Noyabr 2020
Fuad Poladov: Qızla zirzəmidə görüşdüyümə görə məni məktəbdən qovdular – Müsahibə
09:00 28 Noyabr 2020
Ukrayna Milli Kitabxanasında Azərbaycan guşəsi açılacaq
18:31 27 Noyabr 2020