news-inner
clock21:00 calendar-gray 16 Yanvar 2017 view-gray264 dəfə oxunub
view-gray264 dəfə oxunub

Aya çıxmaq üçün nərdivan axtaran alim

Kulis.az Elnarə Ağaoğlunun tərcüməsində Sunay Akının “Bir cüt ayaqqabı” kitabından “Ayaqqabı dolab”ı yazısını təqdim edir.

Fotoda görünən iki gənc insanın ortasındakı yaşlı adamın adı Orvill Raytdır. 77 yaşındakı Raytın solunda 18 yaşındakı Neil Armstron, sağ tərəfində də bığ yeri təzə-təzə tərləyən 14 yaşındakı Yuri Qaqarin dayanıb.

Yuri Qaqarin və Neil Armstronq aralarında dayanmış bu yaşlı adamla şəkil çəkdirdikləri üçün çox xoşbəxtdirlər. Çünki Orvill Rayt 1903-cü ildə öz düzəltdiyi təyyarə ilə sabit qanadlı və motorlu ilk uçuşu həyata keçirən pilotdur. Rayt ona heyran olan və yanında iki qanad kimi duran bu cavanlardan birinin 1961-ci ildə kosmosa, o birinin isə 1969-cu ildə Aya addım atacaqlarından xəbərsiz fotonun çəkildiyi 1948-ci ildə dünyasını dəyişəcəkdi...

İlk təyyarəni düzəldən Orvill Rayt kosmosa uçan ilk insan olan Yuri Qaqarin və Aya ilk addım atan Neil Armstronq tam 14 il üstündə yaşadıqları planetin torpağında gəzmiş, havasını udmuş və suyunu içmişlər. Məsələ burasındadır ki, həyatları boyunca görüşməyiblər, dolayısı ilə də bəhs etdiyimiz şəkli çəkdirməyiblər! Ancaq belə bir foto olsaydı, tarix boyunca çəkilən o qədər foto arasında ən gözəli və ən mənalısı olardı...

Orvill Raytın təyyarəsi ilə yerdən ancaq 45 santimetr yüksəldiyi tarix ilə Neil Armstronqun Ayda buraxdığı ayaq izi arasındakı zaman dilimi 66 ildir. Uçuş tarixinin 3 ən vacib hadisəsinə imza atan Rayt Qaqarin və Armstronqun eyni fotoda yer alabilmə ehtimalını düşünməyimizə imkan yaradan elmin ağlagəlməz sürətidir. Elm, motorla cihazla insanın ilk uçuşuna, kosmosa ilk çıxışına və Ayda ilk dəfə addım atmağına şahid olmağı, milyonlarla insanın həyatına sığdırmağı bacarmışdır. Bütün bunlar baş verdiyi zaman Ayda yeriyən ilk insan Neil Armstronq o tarixi gündən xatirə olaraq qalan yeganə fotonun özünün şəkil albomunda yer almasını tamamilə təsadüfə borcludur!

20 İyul 1969-cı il günü, Ayda çəkilən fotolarda poz verən avstronaft Neil Armstronq deyil, onun Aya addım atan ilk insan olmaq ünvanını əldə etməsinin ardından kosmik gəmidən çıxan Edvin Yucin Oldrindir. NASA həyata keçirdiyi təlimlər zamanı Oldrinə Ayda Armstronqun fotosunu çəkmək tapşırığını verməyi unudur. Buna görə də Armstronqun Ayda göründüyünü təsdiq edən sadəcə bir foto var. Bəhs etdiyimiz həmin fotoda Armstronq Ay modulunun kənarında işləyərkən təsadüfən çəkilmişdir və arxası kameraya tərəfdir!

Neil Armstronq Ayda insanlıq tarixinin o ən önəmli addımını atmaq üçün nərdivandan düşmüşdü. Sivilizasiya tarixi boyu bu qədər kəşf, bu qədər icad edən insanın Aya yetişmək üçün nərdivana ehtiyacının olması elm tarixinin qəribəliklərindən biridir. 1900-cü illərin kosmos haqqında məlumatları Aya yetişmək üçün bəs etməmiş, araya nərdivan qoyulmuşdur. Halbuki o illərdə dünyada artıq hərəkətli pilləkən – eskalator məlum idi. Armstronqu Aya qovuşduran nərdivan heç olmasa əsrimizə uyğun olsun deyə eskalator və ya kiçik bir lift şəklində də düzəldilə bilərdi!

Şikayətçi olmayaq! Çünki Neil Armstronq insan ağlının ən qədim icadlarından biri olan nərdivan yerinə bir kəndirin müəyyən məsafələrlə düyünlənən buğumlarına ayağını qoyaraq da Aya düşə bilərdi. Unutmayaq ki, 1964-cü ildə Ay modulunu hazırlayan Grumman Corporation firmasında avstranavtların düyünlü kəndir vasitəsilə Aya addım atacaqları mövzunsunda işlər görülmüşdü. Modulun qapısına avstranavtların pillələrdən Aya düşməkləri üçün nərdivan əlavə etmək sonradan ağıllarına gəlmişdi.

Bütün dünya bir insanın Aya atdığı ilk addım və o addımın fotosu barədə danışır. Halbuki Armstronqun dünyaya qayıtmaq üçün -212 C ilə +177 C arası hərarətə dayanıqlı, 30 min dollar dəyərindəki 43.5 ölçülü ayaqqabısı ilə Ayda buraxdığı sonuncu ayaq izi də ən azı ilk iz qədər haqqında danışmağa layiqdir.

Armstronq qayıdarkən araşdırma aparmaq üçün Ay daşları toplayır. Məsələ burasındadır ki, bu daş nümunələrinin çəkisi Dünyaya qayıdış yolunda böyük əngəl yaradır. Armstronq kosmik gəminin tarazlığını qorumaq üçün özü ilə götürdüyü daşlara qarşılıq olaraq ayaqqabılarını çıxararaq Ayda qoyur!

Ayda təkcə Armstronqun ayaq izi deyil, o izi buraxan 43.5 olçülü ayaqqabıları da qalır. Bu məlumatın işığı altında deyə bilərik ki, Neil Armstronq amerikalı ola bilər, amma evinə, yəni dünyaya qayıdarkən bir türk kimi davranaraq ayaqqabılarını qapıda çıxarmışdır. Armstronqun açdığı yoldan gedən doqquz avstranavt da özləri ilə götürdükləri daşların ağırlığını tarazlaşdırmaq üçün eyni hərəkəti etmiş və çəkmələrini çıxararaq Ayda qoyub gəlmişlər.

Bu qədər sənət əsərindəki romantizmi məhv etmək istəmirəm, amma Dünyanın giriş qapısındakı Ay elə bil ki, ayaqqabı dolabıdır!

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tanınmış bəstəkar koronavirus peyvəndinin sınaqlarında könüllü oldu
11:01 15 Avqust 2020
Məşhur gitara ifaçısı vəfat etdi
10:28 15 Avqust 2020
Bu filmə görə 400 nəfər işdən çıxarılacaqdı – Rejissorların boyun qaçırdığı Azərbyacan filmi
08:57 15 Avqust 2020
Daha bir nəşriyyat Polad Həşimovla bağlı kitab nəşr etdi - Foto
18:36 14 Avqust 2020
Ayı balalarını oğurlayan çoban - Qorxmaz Şıxəlioğlu yazır...
17:14 14 Avqust 2020
Tom Kruzun çəkildiyi filmin meydançasında yanğın baş verdi
16:05 14 Avqust 2020
Xalq artistinin qızı atasının şeirlər kitabını nəşr etdirəcək
15:19 14 Avqust 2020
Oğlu Xalq artistinə klip çəkdi - Video
14:28 14 Avqust 2020
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor Alim Qasımov - Maraqlı faktlar
13:32 14 Avqust 2020
Almaz Ələsgərli efirdə erməni mahnısı oxudu - Video
12:38 14 Avqust 2020
"Sevastopol uğrunda döyüş"ün qəhrəmanı vəfat etdi
12:17 14 Avqust 2020
Bizi kütləvi öldürmək məsələsi... - Bütün bunlar masonların işidir?
11:27 14 Avqust 2020
Gənc yazara ağır itki üz verdi
10:39 14 Avqust 2020
Filmimiz beynəlxalq festivalda mükafat qazandı
10:00 14 Avqust 2020
Məni şərləyib qardaşımın gözündən salmaq istəyirdi - Bircənin romanı
08:59 14 Avqust 2020
Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020