writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

521
clock12:22 calendar-gray 07 Oktyabr 2016 view-gray232 dəfə oxunub
view-gray232 dəfə oxunub

Süleymana qalmayan dünya və ya zamanın öldürdüyü əsərlər

Bu gün ədəbi camedə hər kəsin lağa qoyduğu aşağıdakı misralar öz dövrünün modern düşüncəsi kimi ortaya çıxmışdı:

Oxuma tar, oxuma tar

Səni sevmir proletar

Bu misralar zamanın diktəsi idi.

O dövr başqa dövr idi və şeirin müəllifi bir gün misralarının belə gülünc vəziyyətə düşəcəyinin fərqinə varmırdı.

Onu zamanın tələbinə, dövrün ruhuna uyğun yeni düşüncə tərzi kimi ortaya qoyurdu və əslində, bu, doğrudan da belə idi.

Bəs belə idisə, niyə bu misralar tarixin yox ee... heç iki-üç onilliyin sınağından çıxa bilmədi?

Bəyəm, eyni müəllifin qələmə aldığı “Ana və poçtalyon” şeiri də həmin zamanın diktəsi deyildi?

Eyni məzmunda başqa bir müəllifin şeirinə baxaq.

Bana bak!

Hey!

Avanak!

Elinden o zırıltıyı bıraksana!

Sana,

üç telinde üç sıska bülbül öten

üç telli saz

yaramaz!

Siz hər iki nümunənin eyni ideoloji yük daşıdığının fərqinə vardınızmı?

Ancaq ikinci nümunə o qədər gülməli deyil.

Əksinə, ciddi şeir nümunəsidir.

Niyə?

Çünki, birinci nümunə müəllifin yaşantılarının, içinin ifadəsi deyil.

Onu heç nə narahat eləmir, sadəcə kiminsə xoşuna gələn, zamanın tələbini ifadə edən nəsə yazmaq istəyib və yazıb.

Desinlər ki, bu da yazandı!

Desinlər ki, Xanalı da quş tutub!

Axı Xanalının tutduğu bu quş komfort yaşayış, ad-san, şöhrət vəd edir.

İkinci nümunədə zamanın tələbi müəllifin içinin səsiylə üst-üstə düşür.

Odur ki, bu şeirləri diktə edən zaman keçdikdən sonra birinci şeir ortalıqda bic uşaq kimi qalmışkən, ikinci şeir müəllifin içindəki həmin o səsə kürək söykəyərək yaşamını ləyaqətlə davam etdirir.

Yaxud, şeiri ortalıqda atasız uşaq kimi qalıb, onun-bunun lağ ünvanına çevrilər birinci müəllifin zamanın diktəsini yazan tamam başqa bir şeiri - “Ana və poçtalyon” eyni aqibətlə üzləşmir.

Bu şeir ortalıqda atasız uşaq kimi qalmayıb.

Çünki misraların məhrəm dərinliklərindən müəllifin humanist qəlbinin döyüntüləri əbədi olaraq eşidilir.

Bütün izmlər də hardasa böyük mənada zamanın diktəsidir.

Zamanın nəbzini tutan bütün böyük sənətkarlar hardasa böyük mənada konyuktura yazırlar.

Ancaq o əsərlərdə böyük sənətkarlıq olduğu üçün zaman keçəndən sonra da yaşamaq iqtidarındadır.

Zaman sənə nəsə diktə edir və günlərin bir günü bütün üstün-əskik xüsusiyyətlərini də götürüb, ortadan qeyb olur.

Əvəzində onu inkar edən yeni dəyələr meydana çıxır.

Biri-birini əvəz edən bu sonsuz prosesdən yalnız insanın mənəvi dünyasını ifadə və böyük həqiqətləri fiksasiya edən istedadlı mətnlər qalır.

Müəllifi yaşadan və “itmiş zamanı tapan” məhz o mətnlərdir.

Zamanın nəbzini tutmaq, dövrlə ayaqlaşmaq həmişə müsbət anlam daşımır və aldadıcı olur.

Zamanı özüylə ayaqlaşmağa vadar edən dahi deyilsənsə, heç olmasa zamanla içində uyum saxlamağı bacarmalısan.

Zamanla ayaqlaşmağın dəb adlı axmaq tərəfi də var.

Məşhur bir xalq deyimini xatırlayaq: dəvəli dəliyə bənd olma, dəvəsi gedər, dəlisi qalar...

Bu deyimi bəhs etdiyimiz mövzuya tətbiq etsək, köşəmizin son cümləsini tapmış olarıq: zamanın diktəsinə uyub içinin sənə pıçıldadıqlarına arxa çevirmə, zaman keçər, yazdıqlarına lağ edib gülərlər.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020
Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020