writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock12:18 calendar-gray 19 May 2016 view-gray87 dəfə oxunub
view-gray87 dəfə oxunub

143-cü çuxur

İran kinosunun uğuru nədədir? Sizdəmi elə düşünürsünüz ki, hansısa ekzotiklik, üslub özünəməxsusluğu, makroharmoniya təsvirləri içində əhvalatların “sakit su axarı” temporitmi ilə təqdimi “İran kinosu” adlı keyfiyyət nişanı yaradıb?

Yoxsa sıradan əhvalatlarda görmədiklərimizi, görüb üstündən keçdiklərimizi anlamaq, duymaq, hadisə yox, insan dünyaları, hissləri axtarmaq, kəşf etmək də var?

“143-cü çuxur” bu günlərdə keçirilən İran kinosu həftəsində göstərilən 4 filmdən birinin adıdır. Filmin rejissoru qadındır. Bunu ona görə vurğulayıram ki, bu filmi kişi rejissor çəkə bilməzdi. Çəksə də bu onun üçün sadəcə iş olardı. Amma “143-cü çuxur” filmində mövzuya, onun süjet həllinə bir qadın-ana intuitivliyi ilə yanaşılıb...

“143-cü çuxur” əsgər övladının yolunu gözləyən ana haqqındadır. Müharibə bitib, hamı - əsirlər, əsgərlər qayıdıb, amma bircə onun övladından xəbər yoxdur. Gözü qapıda qalan qadın hər əlamətə inanır, falçı qapısınadək gedib çıxır. Övladının nigaranlığı onu iki dəfə artıq qocaldır. Bütün həyat, iş, qayğı onun üçün vaxt öldürməkdi. Oğlu Yunusdan xəbər almaq üçün Ürfət ana iynə ucu boyda güman gələn yerləri də gəzir.

Onun bu gözləntisi, intizarı toxuduğu xalçanı saxlayan hananın tarımlaşan ipləri kimidir. Bu xalça toxunduqca toxunur, bitmək bilmir. Çünki, filmin rejissoru üçün xalça ananın yaşadıqlarını paralelləşdirən detaldır.

Nəhayət ki, 15 il sonra anaya oğlunun cəsədini verirlər. O övladından qalan sümük torbasını bələk kimi qucağına alıb lay-lay deyir. Əsas məqamsa bu sentimental epizodlar deyil. Yəni, film bu epizodun təsir gücünə hesablanıb çəkilməyib. Konfliktin çözülməsi Ananın nəhayət ki yüngüllüyə qovuşmasıdır. Övladının ölüsü də olsa gəlib çıxdı. Ürfət ana övladını torpaq anaya əmanət edəcək.

İntizarın sonu gəldi. Hananın tarım dartılmış ipləri kəslilir. Biz ananın yüngülləşmiş, gülümsəyən çöhrəsini görürük. Aktrisanın obrazına seçdiyi emosional xətt düzgün qurulub deyə, tamaşaçı da Ana ilə birgə yüngülləşir; Daha gözləmək lazım deyil, övladı torpağa əmanətdir. Bu, Ananın təbiətlə, torpaqla qəribə bir əlaqəsidir.

Bu film yalnızca övlad gözləntisi deyil, bu ananın övladıyla, yaradanla, həm də bütün dünyayla dialoqudur. Dünyayla övladının arasında qalmış Ananın, dünyaya gətirdiyi balasını dünyaya etibar edə bilməyən ananın çarpmalarıdır.

Filmsə sadəcə olaraq övladının yolunu gözləyən ana haqqındadır. Hər əlamətə diksinən, hər zəngə qaçan, hər qapıya baxan, radionu bir xəbər deyər deyə belinə bağlayan, hər yuxuya dua edən, hər şeydə bir əlamət tapan ana haqqında. Dünyada nə qədər onun kimi ana var?

“...Birdən ölsəm əlimi qəbirdən çöldə qoyun. Balam gəlsə, əlini əlimin sümüklərimə vursun, bilim ki qayıdıb”.

41-45-də oğlu itkin düşən ananın vəsiyyəti idi...

“İşıqları söndürəndə elə bil balamı görürəm, gəlib qənşərimdə dayanıb mənə baxır” – 92-nin yayında oğlu Qarabağda itkin düşən ananın sözləri idi, övladları sözünü kəsirdilər belə danışanda –camaat deyər ki, arvadın başı xarab olub...

“Balamı dənizdən istəyirəm” - ötən ilin dekabrında oğlu Xəzərdə yanan platformada itkin düşən ananın sözüdür...

Əlbəttə, kimə soruşsan, bu məntiqsiz cümlələri izah edə bilər.

Ananın halını anladar.

İranlı rejissor Nərgis Abyar isə sentimentallığın ta yanından keçə bilib, əsgər yolu gözləyən ananın yaşadıqlarını, bu hisslərin ən ali, fəlsəfi qatını anladıb. İlk baxışda sadə, getdikcə mürəkkəbliyi üzə çıxan, yəni tanıyıb anlamadığımız hisslər, narahatlıqlar, rahatlıqlar... yəni, “143-cü çuxur”da gizli qalanlar...

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Salam Qədirzadənin oğlu: “Atamın adından istifadə eləməyi xoşlamıram” – Müsahibə
21:00 15 Noyabr 2019
Pantomima teatrı dekabrda - Afişa
18:40 15 Noyabr 2019
Məşhur ifaçı Bakıda konsert verəcək
18:01 15 Noyabr 2019
Dünya şöhrətli musiqiçi: “Vikinqlərin vətəni Azərbaycandır”
17:30 15 Noyabr 2019
Bakıda Milli Qəhrəmanın heykəlinin açılışı olub
16:51 15 Noyabr 2019
Müğənnilər deputata cavab verdi: “Getsin, kasıb-kusuba əl tutsun”
16:20 15 Noyabr 2019
Mir Cəlal adına hekayə müsabiqəsinə start verildi
15:38 15 Noyabr 2019
Üzü günə qalan evlər - Tanımadığımız şairdən seçmə şeirlər
15:01 15 Noyabr 2019
Rəfael və Coşqun "Şabaş"a görə qadın paltarı geyindi
14:20 15 Noyabr 2019
Bakı Slavyan Universitetində Şərif Ağayarla görüş keçirilib - Fotolar
13:45 15 Noyabr 2019
"APA-Group"a daxil olan saytların vahid mobil tətbiqi istifadəyə verilib
13:08 15 Noyabr 2019
Facebookda rekord qıran ata və qızı ilə söhbət – Video
12:15 15 Noyabr 2019
Ziya Bünyadov: “İsa Hüseynov yolunu azmışdı” – Bilmədiyimiz gerçək
11:30 15 Noyabr 2019
Qarabağı qaytaran türk futbolçu
10:43 15 Noyabr 2019
"Nu, poqodi"nin yeni seriyaları gəlir
10:20 15 Noyabr 2019
“Paris Notr-Dam kilsəsi” tamaşası təqdim olundu
09:50 15 Noyabr 2019
Topu başında aparan kapitan, alnından zəka fışqıran redaktor, müğənnini həbsdən buraxdıran müxbir... – Şərif Ağayar APA-dan yazır...
08:59 15 Noyabr 2019
Bu gün vəfat edən şairin son müsahibəsi: “Şeirimi Süleyman Rüstəmin adına çıxardılar”
21:01 14 Noyabr 2019
"Tanınmış ailənin övladlarından uzaq gəzirəm" - İlqar Xəyal
18:40 14 Noyabr 2019
Bu mahnılarımızdan hansı plagiatdır? - Video
18:00 14 Noyabr 2019