writer1

Mirmehdi Ağaoğlu

Məqalə sayı

537
clock13:29 calendar-gray 25 Aprel 2016 view-gray72 dəfə oxunub
view-gray72 dəfə oxunub

Şərif Ağayarı təhdid edən qəhrəmanları

Adətən təzə tanış olduğun adamlar bu cür edir. Yazıçı olduğunu bilən kimi sual verirlər: “Həyatımı danışsam roman yaza bilərsən?”, “Mənim həyatım elə romandı, danışım yaz.” Dünyanın elə bir ölkəsi olmaz ki, yazıçıya belə sual verilməsin. Hətta uzaq Cibutidə də belə yazıçılar tez-tez bu cür suallarla qarşılaşırlar.

Əlbəttə elə insanlar var ki, onların həyatı həqiqətən roman olmağa layiqdir. Burası şəksizdir. Amma şəxsi müşahidəmə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, o məlum sualı yazıçılara verənlərin bir çoxunun həyatı o qədər maraqsız, məzmunsuzdur ki, onlardan yazmaq istəsən iki cümləni keçməz: Doğuldu (filan tarix) – öldü (filan tarix).

Bəlkə özləri də bu həqiqəti bilirlər, ona görə bir az da yazıçı təxəyyülünə güvənərək həyatlarının roman olmasını istəyirlər. Yəqin bu da bir cür “zamana qalib gəlmək” cəhdidir.

Amma bəzən bu addım əks effekt verir. Hansısa real qəhrəman haqqında əsər yazırsan, ya da əsərində kimsə özünü görür, sonra buna etiraz edir, ondan bəhs etdiyin üçün narahat olur. Hətta məhkəməyə müraciət edənlər də olur.

Əsərin əvvəlinə “təxəyyül məhsuludur” yazsan belə keçmir.

Bu yaxında dostumuz Şərif Ağayarla bağlı oxşar hadisə oldu. Yeni çıxmış “Gülüstan” romanına görə yazıçının yerliləri, yaxın qohumları zəng edərək təhdid edirlər ki, nə üçün bizdən yazmısan? Halbuki, “Gülüstan” əsərində məkan şərtidir. Ola bilsin ki, Şərifin qəhrəmanları onun yerlilərinin, qohumlarının prototipləridir və ya aralarında bənzərlik var. Bu səbəbdən də ona etiraz edirlər. İnsanlar özləri haqqında mədhiyyə görəndə sevinirlər, mənfi cəhətlərinin yazıldığını görəndə isə dözümsüzlük nümayiş etdirirlər.

Ədəbiyyat tarixində bu cür hadisələr az deyil. Hardasa 6-7 il əvvəl “Gözlənilən bir qətlin tarixçəsi” əsərinə görə Qabriel Qarsiya Markes məhkəməyə verilmişdi. İddiaçılar da bilirsiniz kim idi? Santyaqo Nasarın, yəni baş qəhrəmanının prototipi Kayetananın qohumları.

Kayetana Markesin ailəsinin olduğu şəhərdə yaşayan cavan oğlan imiş. Barrankilya şəhərində oxuyan və “El Heraldo” qəzetində müxbir işləyən Markes gələcək həyat yoldaşı Mersedesdən bir cümləlik məktub alır: “Kayetana öldürüldü.”

Markes dərhal ailəsinə teleqram yazaraq hadisəni öyrənir: Kayetananı sevdiyi müəllimə qızın qardaşları bıçaqlamışdı. Qəzet üçün reportaj hazırlamaq məqsədilə öz şəhərinə gəlmək istəyən Markesə anasının reaksiyası sərt olur: “Bu hadisəni yazmayacaqsan. Ən azından Kayetananın anası Dona Julyeta ölənə qədər.” Çünki Dona Juliyeta Markesin qardaşlarından birinin xaç anası idi.

Anasının bu qadağası Markesi lap körükləyir. Üstəlik, Heminqueyin “Paris Revyu”ya müsahibəsində dediyi bir fikir onu cəsarətləndirmişdi. Jurnalistin “Real insanları roman qəhrəmanlarına necə çevirirsiz?” sualına Heminquey belə demişdi: “Bunu necə bacardığımı açıqlasam iftira işlərində vəkillər stolüstü kitab kimi istifadə edərlər.”

Yazıçı xatirələrində yazır ki, Kayetananın ölüm hekayəsini yazmasa heç vaxt sakit yaşaya bilməzdi. Amma anası icazə vermir.

Markesin anasının icazəsi 30 il sonra gəlir. Barselonaya zəng edib Qabitoya Dona Juliyetanın oğlunun itkisinə dözə bilməyib öldüyünü deyən anası bir şərtlə oğluna o hadisəni yazmağa icazə verib: “Kayetana mənim öz oğlummuş kimi davran”.

Bu hadisədən iki il sonra Markes nəhayət Kayetana haqqında olan əsəri tamamlayır: “Gözlənilən bir qətlin qısa tarixçəsi.” Yazıçının anası oğlunun o əsərini heç vaxt oxumur və bunu belə əsaslandırır: “Həyatda bu qədər pis olan bir hadisə kitabda heç vaxt yaxşı ola bilməz.”

Bundan sonrası da məlumdur. Kayetananın qohumları Markesi məhkəməyə verirlər.

Görünür, Markes real insanları roman qəhrəmanına çevirmək işində Heminquey kimi usta olmayıb.

Heç Şərif də...

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Doktor Jivaqo” hədsiz zəif əsərdir” – Brodskinin qeyri-adi müsahibəsi
21:01 23 Avqust 2019
Onlar 2019-da hamıdan çox qazandılar - Siyahı
19:00 23 Avqust 2019
Nəsiminin 650 illik yubileyinə həsr olunan xatirə pulu buraxılıb
18:24 23 Avqust 2019
Mirzə Cəlilin son cümlələri... - Mehman Qaraxanoğlu yazır
17:29 23 Avqust 2019
“İt gəzdirən xanım” tamaşası yenidən nümayiş olunacaq
16:37 23 Avqust 2019
Tələbəsinə aşiq olan, 20 Yanvarda adamları ölümdən qurtaran aktyor – Maraqlı faktlar
15:45 23 Avqust 2019
Oğru adlandırılan şair danışdı: “Olur belə şeylər"
15:07 23 Avqust 2019
Yaqub Zurufçu: “Ququşun “Ayrılıq" mahnısı seksual səslənir” – Müsahibə
14:58 23 Avqust 2019
İlqar Əlfioğlu yeni verilişdə - Anons
14:20 23 Avqust 2019
Şəhriyar Del Gerani: “Firudin Qurbansoy falıma baxdı...”
13:30 23 Avqust 2019
Mehriban Zeynalova erkən nikahlardan danışır: "Deyirlər, qadın adamın papağını yerə soxandır" - Müsahibə
12:40 23 Avqust 2019
İctimai nəqliyyat təcavüzkarları
11:50 23 Avqust 2019
Rasim Balayevin bağışlanmaz səhvi
11:15 23 Avqust 2019
Filmimiz beynəlxalq film festivalının qalibi oldu
10:36 23 Avqust 2019
Rasim Balayev: “Fərda, Elməddin, Müşviq meymunluğu sənətlə səhv salıblar” - Müsahibə
09:57 23 Avqust 2019
İran Oskara maraqlı bir filmlə qatılacaq: “Fəridənin sorağında”
09:36 23 Avqust 2019
Ərə getdiyi kişi bir il keçməmiş ölür – Bircənin Romanı
09:00 23 Avqust 2019
Elçibəyin oğlu: “Atamı çox qınamışam” - Müsahibə
21:01 22 Avqust 2019
Oğru şairlər: Yafəs Türksəs və başqaları...
19:04 22 Avqust 2019
“Manqurt” nümayiş ediləcək
16:02 22 Avqust 2019