writer1

Mirmehdi Ağaoğlu

Məqalə sayı

574
clock13:29 calendar-gray 25 Aprel 2016 view-gray248 dəfə oxunub
view-gray248 dəfə oxunub

Şərif Ağayarı təhdid edən qəhrəmanları

Adətən təzə tanış olduğun adamlar bu cür edir. Yazıçı olduğunu bilən kimi sual verirlər: “Həyatımı danışsam roman yaza bilərsən?”, “Mənim həyatım elə romandı, danışım yaz.” Dünyanın elə bir ölkəsi olmaz ki, yazıçıya belə sual verilməsin. Hətta uzaq Cibutidə də belə yazıçılar tez-tez bu cür suallarla qarşılaşırlar.

Əlbəttə elə insanlar var ki, onların həyatı həqiqətən roman olmağa layiqdir. Burası şəksizdir. Amma şəxsi müşahidəmə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, o məlum sualı yazıçılara verənlərin bir çoxunun həyatı o qədər maraqsız, məzmunsuzdur ki, onlardan yazmaq istəsən iki cümləni keçməz: Doğuldu (filan tarix) – öldü (filan tarix).

Bəlkə özləri də bu həqiqəti bilirlər, ona görə bir az da yazıçı təxəyyülünə güvənərək həyatlarının roman olmasını istəyirlər. Yəqin bu da bir cür “zamana qalib gəlmək” cəhdidir.

Amma bəzən bu addım əks effekt verir. Hansısa real qəhrəman haqqında əsər yazırsan, ya da əsərində kimsə özünü görür, sonra buna etiraz edir, ondan bəhs etdiyin üçün narahat olur. Hətta məhkəməyə müraciət edənlər də olur.

Əsərin əvvəlinə “təxəyyül məhsuludur” yazsan belə keçmir.

Bu yaxında dostumuz Şərif Ağayarla bağlı oxşar hadisə oldu. Yeni çıxmış “Gülüstan” romanına görə yazıçının yerliləri, yaxın qohumları zəng edərək təhdid edirlər ki, nə üçün bizdən yazmısan? Halbuki, “Gülüstan” əsərində məkan şərtidir. Ola bilsin ki, Şərifin qəhrəmanları onun yerlilərinin, qohumlarının prototipləridir və ya aralarında bənzərlik var. Bu səbəbdən də ona etiraz edirlər. İnsanlar özləri haqqında mədhiyyə görəndə sevinirlər, mənfi cəhətlərinin yazıldığını görəndə isə dözümsüzlük nümayiş etdirirlər.

Ədəbiyyat tarixində bu cür hadisələr az deyil. Hardasa 6-7 il əvvəl “Gözlənilən bir qətlin tarixçəsi” əsərinə görə Qabriel Qarsiya Markes məhkəməyə verilmişdi. İddiaçılar da bilirsiniz kim idi? Santyaqo Nasarın, yəni baş qəhrəmanının prototipi Kayetananın qohumları.

Kayetana Markesin ailəsinin olduğu şəhərdə yaşayan cavan oğlan imiş. Barrankilya şəhərində oxuyan və “El Heraldo” qəzetində müxbir işləyən Markes gələcək həyat yoldaşı Mersedesdən bir cümləlik məktub alır: “Kayetana öldürüldü.”

Markes dərhal ailəsinə teleqram yazaraq hadisəni öyrənir: Kayetananı sevdiyi müəllimə qızın qardaşları bıçaqlamışdı. Qəzet üçün reportaj hazırlamaq məqsədilə öz şəhərinə gəlmək istəyən Markesə anasının reaksiyası sərt olur: “Bu hadisəni yazmayacaqsan. Ən azından Kayetananın anası Dona Julyeta ölənə qədər.” Çünki Dona Juliyeta Markesin qardaşlarından birinin xaç anası idi.

Anasının bu qadağası Markesi lap körükləyir. Üstəlik, Heminqueyin “Paris Revyu”ya müsahibəsində dediyi bir fikir onu cəsarətləndirmişdi. Jurnalistin “Real insanları roman qəhrəmanlarına necə çevirirsiz?” sualına Heminquey belə demişdi: “Bunu necə bacardığımı açıqlasam iftira işlərində vəkillər stolüstü kitab kimi istifadə edərlər.”

Yazıçı xatirələrində yazır ki, Kayetananın ölüm hekayəsini yazmasa heç vaxt sakit yaşaya bilməzdi. Amma anası icazə vermir.

Markesin anasının icazəsi 30 il sonra gəlir. Barselonaya zəng edib Qabitoya Dona Juliyetanın oğlunun itkisinə dözə bilməyib öldüyünü deyən anası bir şərtlə oğluna o hadisəni yazmağa icazə verib: “Kayetana mənim öz oğlummuş kimi davran”.

Bu hadisədən iki il sonra Markes nəhayət Kayetana haqqında olan əsəri tamamlayır: “Gözlənilən bir qətlin qısa tarixçəsi.” Yazıçının anası oğlunun o əsərini heç vaxt oxumur və bunu belə əsaslandırır: “Həyatda bu qədər pis olan bir hadisə kitabda heç vaxt yaxşı ola bilməz.”

Bundan sonrası da məlumdur. Kayetananın qohumları Markesi məhkəməyə verirlər.

Görünür, Markes real insanları roman qəhrəmanına çevirmək işində Heminquey kimi usta olmayıb.

Heç Şərif də...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Çağdaş alman romanı Vilayət Hacıyevin tərcüməsində - Yeni nəşr
17:36 28 Yanvar 2021
Evlilik duyğuların zibil qutusudur – Dahilər ailə haqqında nə deyir?
17:19 28 Yanvar 2021
Sevgisizlikdən "uçan" qadınlar - Günel Mehri yazır...
16:40 28 Yanvar 2021
Aşıq Veysəlin nəvəsi babası ilə bağlı məşhur faktları inkar etdi
15:59 28 Yanvar 2021
"İstəyirəm xanımların mənə yazığı gəlsin" - Vaqif Səmədoğlu ilə müsahibə
15:18 28 Yanvar 2021
Xalq artisti: "Şəfiqə Məmmədovadan hamı narazıdır"
14:40 28 Yanvar 2021
Eyvaz Əlləzoğlunun 65 yaşı tamam olur – Onu yaxından tanıyaq
14:36 28 Yanvar 2021
Nobel ziyafəti verilən salon peyvənd mərkəzinə çevrilir
14:22 28 Yanvar 2021
Aktrisa 94 yaşında vəfat etdi
13:41 28 Yanvar 2021
Vaqifin ortadan qırılan siqareti – Babək Göyüş yazır...
13:01 28 Yanvar 2021
Sevgilisi ilə xanımını 4 ay bir evdə saxladı, yəhudi toyunda hamını ayağa qalxmağa məcbur etdi- Heç kimə bənzəməyən Rəmiş
12:30 28 Yanvar 2021
Ürək parçalayan şəhid məzarları – Günahkar kimdi?
11:50 28 Yanvar 2021
Azərbaycanlının evlilik təklifi niyə bayağı alınır?
11:07 28 Yanvar 2021
Anar evliliyinin 59 illiyini qeyd etdi - Fotolar
10:25 28 Yanvar 2021
Kann Film Festivalı təxirə salındı
10:02 28 Yanvar 2021
Orxan Pamukun romanları Qərbin gizli sifarişidir – Aqşin Yenisey yazır...
09:01 28 Yanvar 2021
“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021