writer1

Mirmehdi Ağaoğlu

Məqalə sayı

544
clock13:29 calendar-gray 25 Aprel 2016 view-gray111 dəfə oxunub
view-gray111 dəfə oxunub

Şərif Ağayarı təhdid edən qəhrəmanları

Adətən təzə tanış olduğun adamlar bu cür edir. Yazıçı olduğunu bilən kimi sual verirlər: “Həyatımı danışsam roman yaza bilərsən?”, “Mənim həyatım elə romandı, danışım yaz.” Dünyanın elə bir ölkəsi olmaz ki, yazıçıya belə sual verilməsin. Hətta uzaq Cibutidə də belə yazıçılar tez-tez bu cür suallarla qarşılaşırlar.

Əlbəttə elə insanlar var ki, onların həyatı həqiqətən roman olmağa layiqdir. Burası şəksizdir. Amma şəxsi müşahidəmə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, o məlum sualı yazıçılara verənlərin bir çoxunun həyatı o qədər maraqsız, məzmunsuzdur ki, onlardan yazmaq istəsən iki cümləni keçməz: Doğuldu (filan tarix) – öldü (filan tarix).

Bəlkə özləri də bu həqiqəti bilirlər, ona görə bir az da yazıçı təxəyyülünə güvənərək həyatlarının roman olmasını istəyirlər. Yəqin bu da bir cür “zamana qalib gəlmək” cəhdidir.

Amma bəzən bu addım əks effekt verir. Hansısa real qəhrəman haqqında əsər yazırsan, ya da əsərində kimsə özünü görür, sonra buna etiraz edir, ondan bəhs etdiyin üçün narahat olur. Hətta məhkəməyə müraciət edənlər də olur.

Əsərin əvvəlinə “təxəyyül məhsuludur” yazsan belə keçmir.

Bu yaxında dostumuz Şərif Ağayarla bağlı oxşar hadisə oldu. Yeni çıxmış “Gülüstan” romanına görə yazıçının yerliləri, yaxın qohumları zəng edərək təhdid edirlər ki, nə üçün bizdən yazmısan? Halbuki, “Gülüstan” əsərində məkan şərtidir. Ola bilsin ki, Şərifin qəhrəmanları onun yerlilərinin, qohumlarının prototipləridir və ya aralarında bənzərlik var. Bu səbəbdən də ona etiraz edirlər. İnsanlar özləri haqqında mədhiyyə görəndə sevinirlər, mənfi cəhətlərinin yazıldığını görəndə isə dözümsüzlük nümayiş etdirirlər.

Ədəbiyyat tarixində bu cür hadisələr az deyil. Hardasa 6-7 il əvvəl “Gözlənilən bir qətlin tarixçəsi” əsərinə görə Qabriel Qarsiya Markes məhkəməyə verilmişdi. İddiaçılar da bilirsiniz kim idi? Santyaqo Nasarın, yəni baş qəhrəmanının prototipi Kayetananın qohumları.

Kayetana Markesin ailəsinin olduğu şəhərdə yaşayan cavan oğlan imiş. Barrankilya şəhərində oxuyan və “El Heraldo” qəzetində müxbir işləyən Markes gələcək həyat yoldaşı Mersedesdən bir cümləlik məktub alır: “Kayetana öldürüldü.”

Markes dərhal ailəsinə teleqram yazaraq hadisəni öyrənir: Kayetananı sevdiyi müəllimə qızın qardaşları bıçaqlamışdı. Qəzet üçün reportaj hazırlamaq məqsədilə öz şəhərinə gəlmək istəyən Markesə anasının reaksiyası sərt olur: “Bu hadisəni yazmayacaqsan. Ən azından Kayetananın anası Dona Julyeta ölənə qədər.” Çünki Dona Juliyeta Markesin qardaşlarından birinin xaç anası idi.

Anasının bu qadağası Markesi lap körükləyir. Üstəlik, Heminqueyin “Paris Revyu”ya müsahibəsində dediyi bir fikir onu cəsarətləndirmişdi. Jurnalistin “Real insanları roman qəhrəmanlarına necə çevirirsiz?” sualına Heminquey belə demişdi: “Bunu necə bacardığımı açıqlasam iftira işlərində vəkillər stolüstü kitab kimi istifadə edərlər.”

Yazıçı xatirələrində yazır ki, Kayetananın ölüm hekayəsini yazmasa heç vaxt sakit yaşaya bilməzdi. Amma anası icazə vermir.

Markesin anasının icazəsi 30 il sonra gəlir. Barselonaya zəng edib Qabitoya Dona Juliyetanın oğlunun itkisinə dözə bilməyib öldüyünü deyən anası bir şərtlə oğluna o hadisəni yazmağa icazə verib: “Kayetana mənim öz oğlummuş kimi davran”.

Bu hadisədən iki il sonra Markes nəhayət Kayetana haqqında olan əsəri tamamlayır: “Gözlənilən bir qətlin qısa tarixçəsi.” Yazıçının anası oğlunun o əsərini heç vaxt oxumur və bunu belə əsaslandırır: “Həyatda bu qədər pis olan bir hadisə kitabda heç vaxt yaxşı ola bilməz.”

Bundan sonrası da məlumdur. Kayetananın qohumları Markesi məhkəməyə verirlər.

Görünür, Markes real insanları roman qəhrəmanına çevirmək işində Heminquey kimi usta olmayıb.

Heç Şərif də...

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Böyük Azərbaycan şairi məşhur şeirlərini oxuyur - Video
12:11 08 Dekabr 2019
"Yuğ"da yenə "Vəsvəsə" olacaq
18:00 07 Dekabr 2019
Müdirinin katibəsi ilə evlənən kişi - İkinci Mahmudun hekayəsi
17:00 07 Dekabr 2019
İngiltərə Elif Şafakın bu romanını ilin ən yaxşısı elan etdi
16:00 07 Dekabr 2019
Məşhur aktyor sətəlcəmdən dünyasını dəyişdi
15:00 07 Dekabr 2019
Tanınmış şairin qızı Qüdsdə konsert verdi - Foto
14:01 07 Dekabr 2019
Azərbaycanlı naşir: “Kitablarımız Fransanın 70 min kitab mağazasında satılacaq” – Müsahibə
13:28 07 Dekabr 2019
Əlil aktyorların iştirakı ilə "Solğun çiçəklər" nümayiş olundu - Foto
12:30 07 Dekabr 2019
Azərbaycanlı dramaturq 65 yaşında vəfat etdi
12:00 07 Dekabr 2019
Ermitaj Muzeyi Çingiz xan daş kitabəsini Monqolustana hədiyyə etdi
11:20 07 Dekabr 2019
"Bu şəhərdə" 200 minlik "Şabaş"ı təqdim etdi - Foto
10:40 07 Dekabr 2019
"Qaranlıqdan reportaj" təqdim olunacaq
10:00 07 Dekabr 2019
Arvadbaz, dəlisov, qadın düşkünü... - Yeni layihə
09:00 07 Dekabr 2019
Cəmi 1 saata həyatınız dəyişə bilər
21:00 06 Dekabr 2019
"Mələk" filmi nümayiş olunacaq
18:53 06 Dekabr 2019
"Audio Kitab" layihəsində Nəsiminin qəzəlləri səsləndirilib
18:20 06 Dekabr 2019
Bütün dualara əngəldi İsa - Rəşad Nağı şeirlərini oxuyur - Video
17:46 06 Dekabr 2019
Məktəbli qızın oğurlanmasından bəhs edən roman çap olunub
17:21 06 Dekabr 2019
“Sözlər və nəsnələr” kitabı təqdim edildi - Fotolar
16:51 06 Dekabr 2019
Kənan Hacı ABŞ-ın nüfuzlu mükafatını qazanıb
16:20 06 Dekabr 2019