news-inner
clock12:22 calendar-gray 14 Aprel 2016 view-gray132 dəfə oxunub
view-gray132 dəfə oxunub

Tarkovskisayağı Azərbaycan filmi - “Qırmızı bağ”

“-13 il də film istehsalatda qalar?

- Yenə bu rejissor filmlə 13 il qalıb. Nicat Feyzullayev rəhmətlik əlində ssenari gəzdi neçə il, axırda da öldü. Ssenarinin adı da belə idi- “əgər qismətim olarsa... “. Heş ona qismət də olmadı...”

Bu, “Qırmızı bağ” filminin təqdimatı zamanı foyedə gedən söhbətlərdəndi.

Bu söhbətdən sonra istər-istəməz filmin ideya problematikasına bir sual qoşulur: 13 il çəkən çəkiliş prosesində filminlə arandakı bağ qırılarmı, qırılmazmı?

Beləliklə, rejissor Mirbala Səlimlinin “Qırmızı bağ” adına əlavə etdiyi metaforik mənalara tamaşaçı daha birini əlavə edir.

“Qırmızı bağ” Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında və Rusiyanın "WeiT Media" kino şirkətində istehsal olunub (istehsalata 13 il əvvəl buraxılıb).

“Qırmızı bağ” filmi ilk kadrlarından unudulan bir əhvalatın adda-budda xatırlanması kimi bir təəssürat yaradır. Əlbəttə, bu fləşbək üsulu ilə hadisələrə keçid bunu əsaslandırır. Filmin rəngləri bu yuxuvariliyi qoruyur. Amma əsaslandırılmayan məsələlər də çoxdur. Və bu haqda az sonra...

“Qırmızı bağ” insanın ruh aləmi, daxili dünyası haqqındadır. Tənhalığın, mənəvi boşluğun insanın öz eqosu olması kimi sezilən bir ideyası da var.

Filmin qəhrəmanı Abbas müəllimdir. Arvadı Vəfanı itirəndən sonra qəlbini insanlara və dünyaya bərk-bərk bağlayan təbiətşünaslıq müəllimi təbiətin nəhayətsiz sevgi ilə insanlara qucaq açdığı bir yerdə, ondan kömək, sevgi uman kimsəsiz oğlanın yanında tənhadır, içi quruyan ağac kimidir.

Film qəhrəmanın mənəvi boşluqdan qurtulmasınadək yaşadığı təbəddülatları göstərir.

Abbas müəllim öz qanından olan varis istəyən kişi, qadınını yeni sevgiyə qısqanan ər və öz talesizliyini qısqanclıqla davam etdirmək istəyən bir adamdır. Arvadının oğulluğa götürdüyü kimsəsiz Orxanı heç cür qəbul edə bilməyən Abbas daim arvadına nəslinin davamçısı olacaq adamın öz qanından olmalı olduğunu xatırladır. Vəfa isə hamilə qalarsa bu, onun həyatına təhlükədir. Elə Vəfanın vaxtsız ölümünə səbəb də bu hamiləlik və ya Abbasın öz qanından olacaq övlad arzusu olur. Abbas arvadı öləndən sonra Orxanı da internata qovur.

Filmin musiqisi (bəstəkarı Salman Qəmbərov) qəhrəmanın daxili yaşantılarını bəzən zor gücünə poetizmə calayır. Film az qala başdan axıradək musiqinin manipulyasiyasına verilib.

Bəlkə bu üzdən ki, təsvir metaforaları zəifdir, tələskən, hadisə-süjetlə əlaqəsi olmayan epizod və səhnələr, demək olar ki, bütün kadrlara yüklənən musiqi tamaşaçıya əhvalatın gerçək atmosferinə düşməyə mane olur.

Bu təsadüfi detal-epizodlar əhvalata baxan gözün texnikiliyini (kamera) yada salır. Çünki insan hər şeyi görə bilsə də yaddaş hansısa hadisədə ən vacibi nüansları, dəqiq metafora və detalları saxlayır, əhəmiyyətsiz olanlar öz-özünə silinib gedir.

“Qırmızı bağ” filmində isə hətta küçədə milli geyimdə (?) tar kaman-çalan adamlar da gedən maşının şüşəsindən filmə soxulur. Kamera küçədəki balalı iti də seyr edir. Və bu dağınıqlıq heç bir halda qəhrəmanın ruhsal halı, psixoloji dağınıqlığı kimi yozula bilmir.

Özünə qəbir qazdırıb intihar edən Abbas müəllimin reanimasiyadan əvvəlki yuxusu onun daxili dünyasının metaforik-simvolik təsviridir. Yanan ağac, susuz vedrə, bomboz torpaqlar sevgisiz dünyanın paralelidir.

Qəlbin cəhənnəmini göstərən yuxu ilə Abbas həqiqətləri dərk edir. Yəni rejissor Tarkovskisayağı olaraq, öz qəhrəmanını “dramatik, tragik situasiyaların, ümidsizliyin içindən keçirərək, ona ümid, həyat və sakitliyə çıxış qapısına ” (A.Tarkovski) gətirir. Elə məhz bu yol özü də xüsusən rus kinosundan gələn klişelərlə boldur. Hətta filmə daxil olan təsadüfi epizodlar sanki filmi hansısa simvolika və mistika ilə yükləmək üçün salınır, amma bu, filmin, əhvalatın əleyhinə işləyir. Əvəzində çox yüklənmiş bir filmə baxırıq.

Sanki filmdəki hadisələr, ovqat bağı tez-tez qırılır. Bu qırıqlıq personajlarda da müşahidə olunur. Orxan rolunun ifaçısı Tale Bədiyev öz çevikliyi, xarakterliliyi, qətiyyətli mimikaları ilə “Ögey ana”nın İsmayılını xatırladır. Aktrisa Gülzar Qurbanova Vəfa rolunda sönəcək xoşbəxtlik şəfəqi kimi parlamağı seçib. Aktyor Maqsud Məmmədovun Abbası isə hətta Vəfanın sağ olduğu məqamlarda da dünyadan qopuq təsiri bağışlayır. Abbas obrazının qopuqluğunu baş qəhrəmanın ideya-oyun xəttinə görə əsaslandırmaq olar. Bu üçbucağın konfliktin qütbləri olmasını istəmək düzgün olmazdı-konflikt Abbas müəllimin özündədir. Amma bu bucaqlar bir müstəvidə də ola bilmir.

Filmin rəng həlli (boz-qırmızı) kontrastlığı və eyni zamanda harmonikliyi ilə ideyanı tamamlayır. Çünki: “bütün rənglərin başqa rəngi qırmızıdır...” (X.Hass)

Qırmızı bağ bu üçlüyün – Orxan, Vəfa, Abbas - birgə ola biləcəyi ərazi, Zonadır. Həm də paralel yox, real dünyadır. Bu, “Qırmızı bağ”ın əsas özünəməxsus cəhətidir.

news-inner-user
Aliyə

997 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Avstarliyalı musiqişünas Ərtoğrul Cavidin musiqilərini aranjeman edəcək
16:11 23 Yanvar 2020
Ekoloji tənqid: ədəbiyyatın təbiət qarşısında məsuliyyəti – Qismət yazır…
15:25 23 Yanvar 2020
Rüstəm İbrahimbəyov: “Məktəb açıb, izləyici yetişdirəcəyik”
14:18 23 Yanvar 2020
Moskvada Polad Bülbüloğlunun 75 illiyi qeyd edilib
13:29 23 Yanvar 2020
"LİBRAF" Avtovağzalda "Oxu zalı" yaratdı - Fotolar
12:50 23 Yanvar 2020
Fotoşopla başına tük əkdirən, kostyum reklamı edən, gülməli şüarlar səsləndirən namizədlər
12:21 23 Yanvar 2020
Anna Axmatova iki dəfə "Nobel"ə namizəd olubmuş - Fakt
12:00 23 Yanvar 2020
16 yaşda ərə verilən Əfsanə evdən niyə qaçdı? - Günel Musa yazır...
11:21 23 Yanvar 2020
Komediya ulduzu nadir xəstəlikdən vəfat etdi
10:50 23 Yanvar 2020
Sağ əli ilə sol qulağını qaşıyanlar - Seymur Baycan yazır...
10:26 23 Yanvar 2020
"Sihirli annem" film olur
10:10 23 Yanvar 2020
Səməd Mənsurun kitabı çap olunub
09:51 23 Yanvar 2020
Ramiz Həsənoğlunun “Sonuncu” fiaskosu
08:58 23 Yanvar 2020
Müharibə zamanı da qələmi əlindən qoymayan yazıçı - "Dünənin dünyası" haqqında...
19:04 22 Yanvar 2020
İnsan darıxmaqdan ötrü aparılmış sınaqdı... - Yeni imza
18:20 22 Yanvar 2020
“Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin yeni sayı
17:44 22 Yanvar 2020
Rahid Uluseldən yeni kitab
17:22 22 Yanvar 2020
Eşitmişəm eşqə düşmüsən? - Səmayənin özüylə müsahibəsi
16:49 22 Yanvar 2020
“Bu şəhərdə”nin konsertinə icazə verilmədi
16:13 22 Yanvar 2020
"Titanik"in qalıqları qorunacaq - Fotolar
15:53 22 Yanvar 2020