news-inner
clock18:42 calendar-gray 08 İyul 2015 view-gray152 dəfə oxunub
view-gray152 dəfə oxunub

Budda həqiqət deyil

Alman yazıçısı, şair və publisist Hеrman Hеssе Vürtеmburqda, missionеr ailəsində doğulmuşdu.

Validеynləri uzun müddət Hindistanda xristianlığın yayılması ilə məşğul olmuşdular. Onlar Hеrmanın da ailə ənənəsini davam etdirərək missioner olmasını istəyirdilər. Gələcək yazıçı bu arzuya qarşı çıxmasa da, təhsil aldığı Latın məktəbində və protеstant sеminariyasında məhz valideynlərinin istəyini yerinə yetirmək baxımından heç bir parlaq nəticə göstərməmişdi. Seminariyadakı nizam-intizam qaydalarını mütəmadi şəkildə pozmağa başlayanda isə onu sərt qaydaları ilə seçilən bu təhsil ocağından qovmuşdular.

Hessenin “Yalquzaq” əsəri insan faciəsinin, daxili gərginliyin mükəmməl şəkildə bədii təsviridir. O insanı üzdən deyil, şüurun alt qatından kəşf edib səhifələrə köçürür. Belə ki bu romanı yazmaqla həyatda öz sosial-ictimai mövqeyini tapa bilməyən, tərki – dünyalığa meyl etmiş obrazı canlandıran Herman Faust “ dualizmini ” inkar etmişdir. Hessenin uşaqlıq illərində valideynləri Hindistanda yaşayır. Bunun nəticəsində hind mədəniyyətinə, ümumən Şərq fəlsəfəsinə meyl edən yazar “Siddhartha” povestini yazır.

Siddharta həqiqət axtarışında olan qeyri-müəyyən obrazdır. Nirvanaya çatmaq üçün samanlara qoşulur. Atasının iznini gözləyən Siddhartha saatlarla eyni vəziyyətdə dayanır, yerindən tərpənmir. Atası izn verməməyin mənasızlığını dərk edir və oğluna söyləyir:

- Əgər xoşbəxtliyi tapsan, həqiqətə qovuşsan gəlib mənə də öyrədərsən. Tapmasan eybi yox, yenə də qayıdarsan.

Dostu Qovinda onunla birlikdə yola çıxır, samanlar onları qəbul edirlər. İki dost dini ayinlərdə iştirak edir. Buddanın müridləri olurlar. Uzun illər ərzində həqiqəti tapmadığını görən Siddhartha öyrənməkdən yorulur. Buddanın həqiqət işığı, müdriklik zirvəsi olmadığını düşünür. Dostu Qovinda ilə söhbətində biz Siddharthanın yanıldığının şahidi oluruq:

- Qovinda, bizim ən yaşlı sadhumuz bəlkə də 60 yaşındadır və hələ də aydınlana bilməyib. 70 olacaq, hətta 80 yaş olacaq, çalışmağa davam edəcək. Meditasiya, oruc və s. Amma heç vaxt nirvanaya çatmayacaq. Bunların hamısı uydurmadır, Qovinda. Özümüzü aldadırıq.

Və beləcə Siddihartha Buddadan imtina edir, Qovinda ilə yolları ayrılır. O, düşünür. “Budda məndən Qovindanı aldı” Kəmalə ilə tanışlığı onun həyatını dəyişdirir. Kəmalə zəngin kişilərə xidmət etdiyindən Siddiharthanı qəbul etmir. Siddiharta ilə söhbətləşdiyi zaman Kəmalənin yeni qonağı – tacir Kamasvami gəlir. Kəmaləyinin köməkliyi ilə işə düzələn yoxsul insan tacir Kamasvami üçün uğur simvoluna çevrilir.

Siddiharthaya sevişmə sənətini öyrədən Kəmalə ondan hamilə qalır. Siddiharta isə bundan gec xəbər tutur. Kəmalə ölür, balaca Siddihartha isə komadan qaçır. Əsərin ən maraqlı dialoqları qayıqçı Vasudeva ilə Siddhartha arasında yaşanır. Ticarətlə məşğul olmasına, qadınla sevişməsinə baxmayaraq Siddhartha yenə də təbiətən sadhu olaraq qalır.

Öz subyektiv fikrim belədir. Heç bir bəşər övladı nirvanaya çata bilməz. Çünki ən ali həqiqətlər insan idrakından kənardır. Kimlərsə özlərini aydınlanmağa çatmış kimi göstərə bilər, mən o insanların səmimiliyinə inanmıram. Əsl azadlıq heç bir məqsədin olmamasıdır.

“Siddharta” povestini 4 il öncə oxumuşdum, bəlkə də yaşımın az olduğuna görə tam mənada dərk edə bilmədim. Bəlkə ikinci dəfə oxusam da hələ çox məqamlardan xəbərsizəm. Lakin düşünürəm ki, haqqında danışdığım povest hər bir yetkin oxucu üçün vacib sayılmalıdır. /senzor.org/

news-inner-user

17209 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bəy ailəsində doğulsa da kimsəsiz böyüdü, Cəfər Cabbarlı ilə sinif yoldaşı oldu, gözləri görməyə-görməyə tamaşa oynadı – Kinomuzun Rüstəm bəyi
16:30 05 Dekabr 2020
Ceyms Bondun tapançası satıldı
15:45 05 Dekabr 2020
“Humay” mükafatının qalibləri məlum olub
14:35 05 Dekabr 2020
Birinci arvadını öldürməklə fəxr edən adam – Eyvaz Əlləzoğlunun hekayəsi
13:30 05 Dekabr 2020
Hüseyn Caviddən gözəl bir qoşma - Günün şeiri
12:30 05 Dekabr 2020
Oskar mükafatının təqdimetmə mərasimi virtual keçirilməyəcək
11:15 05 Dekabr 2020
Həvəskar və peşəkar rəssamlar arasında rəsm müsabiqəsi keçirirlir
10:12 05 Dekabr 2020
Fuad Poladov: "Bir qız zəng vurub evimizə deyib ki, Fuadı Rostovda öldürüblər" - Müsahibə
09:01 05 Dekabr 2020
Beynəlxalq müsabiqədə şəhidlərimiz yad edildi - Ukraynada
20:05 04 Dekabr 2020
"Italyansayağı xoşbəxtlik" tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
19:30 04 Dekabr 2020
Aydın sabahların dostu
18:56 04 Dekabr 2020
Sirlərin bədii və elmi sərgüzəştləri – Elçin yazır...
18:10 04 Dekabr 2020
Azərbaycanlı rejissor qəhrəmanlarımızdan film çəkmək üçün müraciət etdi
17:35 04 Dekabr 2020
Şəhid dənizçilərə kitab həsr olunacaq
17:10 04 Dekabr 2020
Xudayar Yusifzadə və bütün Şəhidlərimizin ruhuna: Vətən yaxşıdır
16:28 04 Dekabr 2020
"Ulduz" jurnalının yeni nömrəsi Qarabağa həsr olundu
15:46 04 Dekabr 2020
Bizim üçün ölümə gülə-gülə gedən 2783 adam
15:03 04 Dekabr 2020
Günel Eminlinin yeni kitabı işıq üzü gördü
14:19 04 Dekabr 2020
Kamal Abdulla: “Mənim üçün ad günü kədərli gündür” - Müsahibə
13:37 04 Dekabr 2020
Koronavirusa qarşı qələbə vaksini
13:01 04 Dekabr 2020