news-inner
clock18:42 calendar-gray 08 İyul 2015 view-gray122 dəfə oxunub
view-gray122 dəfə oxunub

Budda həqiqət deyil

Alman yazıçısı, şair və publisist Hеrman Hеssе Vürtеmburqda, missionеr ailəsində doğulmuşdu.

Validеynləri uzun müddət Hindistanda xristianlığın yayılması ilə məşğul olmuşdular. Onlar Hеrmanın da ailə ənənəsini davam etdirərək missioner olmasını istəyirdilər. Gələcək yazıçı bu arzuya qarşı çıxmasa da, təhsil aldığı Latın məktəbində və protеstant sеminariyasında məhz valideynlərinin istəyini yerinə yetirmək baxımından heç bir parlaq nəticə göstərməmişdi. Seminariyadakı nizam-intizam qaydalarını mütəmadi şəkildə pozmağa başlayanda isə onu sərt qaydaları ilə seçilən bu təhsil ocağından qovmuşdular.

Hessenin “Yalquzaq” əsəri insan faciəsinin, daxili gərginliyin mükəmməl şəkildə bədii təsviridir. O insanı üzdən deyil, şüurun alt qatından kəşf edib səhifələrə köçürür. Belə ki bu romanı yazmaqla həyatda öz sosial-ictimai mövqeyini tapa bilməyən, tərki – dünyalığa meyl etmiş obrazı canlandıran Herman Faust “ dualizmini ” inkar etmişdir. Hessenin uşaqlıq illərində valideynləri Hindistanda yaşayır. Bunun nəticəsində hind mədəniyyətinə, ümumən Şərq fəlsəfəsinə meyl edən yazar “Siddhartha” povestini yazır.

Siddharta həqiqət axtarışında olan qeyri-müəyyən obrazdır. Nirvanaya çatmaq üçün samanlara qoşulur. Atasının iznini gözləyən Siddhartha saatlarla eyni vəziyyətdə dayanır, yerindən tərpənmir. Atası izn verməməyin mənasızlığını dərk edir və oğluna söyləyir:

- Əgər xoşbəxtliyi tapsan, həqiqətə qovuşsan gəlib mənə də öyrədərsən. Tapmasan eybi yox, yenə də qayıdarsan.

Dostu Qovinda onunla birlikdə yola çıxır, samanlar onları qəbul edirlər. İki dost dini ayinlərdə iştirak edir. Buddanın müridləri olurlar. Uzun illər ərzində həqiqəti tapmadığını görən Siddhartha öyrənməkdən yorulur. Buddanın həqiqət işığı, müdriklik zirvəsi olmadığını düşünür. Dostu Qovinda ilə söhbətində biz Siddharthanın yanıldığının şahidi oluruq:

- Qovinda, bizim ən yaşlı sadhumuz bəlkə də 60 yaşındadır və hələ də aydınlana bilməyib. 70 olacaq, hətta 80 yaş olacaq, çalışmağa davam edəcək. Meditasiya, oruc və s. Amma heç vaxt nirvanaya çatmayacaq. Bunların hamısı uydurmadır, Qovinda. Özümüzü aldadırıq.

Və beləcə Siddihartha Buddadan imtina edir, Qovinda ilə yolları ayrılır. O, düşünür. “Budda məndən Qovindanı aldı” Kəmalə ilə tanışlığı onun həyatını dəyişdirir. Kəmalə zəngin kişilərə xidmət etdiyindən Siddiharthanı qəbul etmir. Siddiharta ilə söhbətləşdiyi zaman Kəmalənin yeni qonağı – tacir Kamasvami gəlir. Kəmaləyinin köməkliyi ilə işə düzələn yoxsul insan tacir Kamasvami üçün uğur simvoluna çevrilir.

Siddiharthaya sevişmə sənətini öyrədən Kəmalə ondan hamilə qalır. Siddiharta isə bundan gec xəbər tutur. Kəmalə ölür, balaca Siddihartha isə komadan qaçır. Əsərin ən maraqlı dialoqları qayıqçı Vasudeva ilə Siddhartha arasında yaşanır. Ticarətlə məşğul olmasına, qadınla sevişməsinə baxmayaraq Siddhartha yenə də təbiətən sadhu olaraq qalır.

Öz subyektiv fikrim belədir. Heç bir bəşər övladı nirvanaya çata bilməz. Çünki ən ali həqiqətlər insan idrakından kənardır. Kimlərsə özlərini aydınlanmağa çatmış kimi göstərə bilər, mən o insanların səmimiliyinə inanmıram. Əsl azadlıq heç bir məqsədin olmamasıdır.

“Siddharta” povestini 4 il öncə oxumuşdum, bəlkə də yaşımın az olduğuna görə tam mənada dərk edə bilmədim. Bəlkə ikinci dəfə oxusam da hələ çox məqamlardan xəbərsizəm. Lakin düşünürəm ki, haqqında danışdığım povest hər bir yetkin oxucu üçün vacib sayılmalıdır. /senzor.org/

news-inner-user

16034 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Azərbaycan rəssamlarından Kazanda "Məxməri etiraflar"
17:03 03 Avqust 2020
Kim unudub məni yol ayrıcında? - Zərdüşt Şəfinin anım günü
15:58 03 Avqust 2020
Heyvanlar nə vaxtdan qurbana çevrildi? - Qurbanetmə aktının yaranması
14:53 03 Avqust 2020
Şəhid generalımız haqqında kitab nəşr edildi - Pulsuz paylanacaq
13:48 03 Avqust 2020
Şon Penn özündən 31 yaş kiçik qızla gizlin evləndi
13:08 03 Avqust 2020
Ramiz Rövşənin "Yenə bu şəhərdə üz-üzə gəldik" şeirinə rok yazıldı - Video
12:05 03 Avqust 2020
Məşhur aktyor dünyasını dəyişdi
11:14 03 Avqust 2020
Azərbaycan bəstəkarının musiqisi ABŞ festivalında səsləndirildi
10:33 03 Avqust 2020
Həbs olunan məşhur bəstəkarın Üzeyir bəyə məktubu: "Etdiyim başsız hərəkət məni sənət aləmindən ayırdı” - İlk dəfə
09:05 03 Avqust 2020
Şərif Ağayarın essesi Fransa mətbuatında
16:35 02 Avqust 2020
Səsin görüntüyə çevrilməsi və kinonun yaranışı - Cavid Təvəkkül yazır...
15:08 02 Avqust 2020
Kinematoqrafçılar İttifaqı Kulisin əməkdaşına mükafat verdi
13:45 02 Avqust 2020
Azərbaycan kinosunu düşünməyən məmurlar və tək qalmış gənc rejissorlar - Milli Kino Günü
12:02 02 Avqust 2020
Fəxrəddin Manafov: "İmkanım olsaydı, qadınları taxtda əyləşdirərdim" - Müsahibə
09:01 02 Avqust 2020
Salam Sarvanın kitabı Ukraynda nəşr olundu
19:07 01 Avqust 2020
İstanbul Film Festivalının qalibi açıqlandı
17:44 01 Avqust 2020
Məşhur rejissor vəfat etdi
17:00 01 Avqust 2020
Tbilisidə Nəriman Nərimanovun yubileyi qeyd olundu
16:33 01 Avqust 2020
“Azərbaycan kino sənəti tarixi” nəşr olunacaq
15:50 01 Avqust 2020
“Qarabağ şikəstəsi”nin şikəst Qarabağıyıq - Qardaşxan Əzizxanlının şeiri
15:09 01 Avqust 2020