news-inner
clock12:17 calendar-gray 04 Dekabr 2014 view-gray683 dəfə oxunub
view-gray683 dəfə oxunub

Qrup seks, təcavüz, Sad YENİ KİTAB

Əsərləri uzun müddət qadağan edilən və Fransada bütün külliyyatının çapına yalnız keçən əsrin 60-cı illərində icazə verilən Markiz de Sadın ölümündən 200 il keçir. Bu il Almaniyanın tarix professoru Folker Raynhardtın “de Sad: şərin ölçüsü” adlı kitabı yayımlanıb.

Kulis.az F. Raynhardtın “Deutsche Welle” radiosuna verdiyi müsahibəni təqdim edir.

- Bu gün de Sad nə ilə aktualdır?

- Sad təxribatçı idi, bu gün də onun fikirləri təxribatçı mahiyyətini saxlayır. Dünya ədəbiyyatında yəqin ki, ən qaranlıq, mənfur obrazları de Sad yaradıb. Onun yozumundakı insan təkcə iyrənc deyil, həm də təhlükəlidir. De Sad insanı həşəratlarla müqayisə edir. Bu, sağlam düşüncə deyil. Dünyaya “atılmış” insan ona həddən artıq yaddır. Bundan başqa, onun fikrincə, insan təbiəti yalnız başqalarını alçaltmaq və məhv etməkdən yoğurulub. O, özünü eksperimentator, insan təbiətini təhqiqatçısı sayırdı. Bu təhqiqatı şəxsi təcrübəsinə əsasən edirdi. Real insanları eksperiment etmək mümkün olmayanda, o, nəzəri düşünürdü - roman və ya fəlsəfi esse formasında.

- Qrup halında seks, təcavüz... De Sad əxlaqdan tamamilə kənar həyat tərzi sürürdü. Onun yaradıcılığı ilə həyatı arasında bərabərlik işarəsi qoymaq olarmı?

- Məhz bu məsələyə kitabımda aydınlıq gətirməyə çalışmışam. Bu məsələdə əsas nöqtə haradadır? Həyatda və ya bədii mətndə hara kimi getmək olar? De Sad məktublarında özü cavab verir: “Mən libertinajın (ictimai, əxlaqi normaları inkar etmək, azad əxlaqın tərəfdarı-red.) və azad fikirliliyin qəti tərəfdarıyam, ictimai qaydalar və şərtlər vecimə də deyil. Amma qatil deyiləm. İnsan həyatına hörmət edirəm, hətta o, qara qəpiyə dəyməsə də”. Düzdür, bu fikir bir az reallığı şişirdir.

- De Sad xristianlığa müharibə elan etmişdi. Niyə?

- De Sadın əsas motivi tanrını tapa bilməməsi idi. O, 16-17 yaşında amansız Yeddi illik müharibənin iştirakçısı olub. Və deyim ki, çox cəsarətli döyüşçü idi. O, bu müharibədə minlərlə insanın mənasız ölümünün şahidi olub. İstintaqa verdiyi ifadə zamanı yazıçı deyir: “Tanrı mövcud deyil, mən buna öz şəxsi təcrübəmdə şahid oldum”. Ona görə din yalandır.

- De Sad Avropa fəlsəfəsinə və sənətinə böyük təsir edib. Bunun əhəmiyyəti nədədir?

- O, ilk avropalıdır ki, Freydin dili ilə desək, insanın öz evinin sahibi olmadığını göstərdi. O, ilk adam idi ki, “tərbiyənin və təhsilin sayəsində insan həmişə vəhşi təbiətinə hakim ola bilər” haqda nikbin maarifçi fikirləri inkar edib. Bu, XVIII əsrin mühüm fikridir və Freyd sonradan bunu başqa vasitələrlə sübut elədi.

Amma yəqin ki, de Sadın ən qorxunc kəşflərindən biri - bu, onun əsas müddəasıdır, hər insanın dağıdıcı, qaranlıq başlanğıca malik olmasını deməsidir. Hər insanda potensial düşmən, başqasını məhv etmək bacarığı var. XX əsr totalitar cəmiyyət və nasist konslagerləri təcrübəsi dəhşətli şəkildə bu müddəanın həqiqiliyini təsdiqlədi.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Oğlunun ölümünü ondan 40 gün gizlədilər – Xalq artisti haqqında maraqlı faktlar
21:13 21 Yanvar 2021
Xalq şairinin oğlu: “Atamın xəstəliyini hamıdan gizlətdim” - Müsahibə
20:00 21 Yanvar 2021
Tarix Muzeyinə direktor təyin edildi
18:59 21 Yanvar 2021
"Netflix"in abunəçilərinin sayı rekord həddə çatdı
18:15 21 Yanvar 2021
Filipp Kirkorov bu ölkəni məhkəməyə verir
17:39 21 Yanvar 2021
Bizdən istifadə edən qəddar sənətkarlar – Mehman Qaraxanoğlu yazır...
17:19 21 Yanvar 2021
"Bu nə deməkdir?" - Qismət nazirliyin keçirdiyi müsabiqəni tənqid etdi
16:38 21 Yanvar 2021
Makgregor Porye qarşıdurmasına 1xBet-dən "Risk etmədən mərc"
16:23 21 Yanvar 2021
Tanınmış müğənni şəhid baş leytenanta mahnı həsr etdi - Video
15:40 21 Yanvar 2021
Sən istə, sənin üçün batım hər günaha mən – Orxan Bahadırsoydan yeni şeirlər
15:01 21 Yanvar 2021
"Min bir gecə" Mariinski Teatrında anşlaqla nümayiş olundu - Foto
14:20 21 Yanvar 2021
Ədəbiyyat müsabiqəsinin qalibləri bəlli oldu
13:41 21 Yanvar 2021
Əsgər payına göz dikənlər
13:17 21 Yanvar 2021
Moskvada teatr və kinoteatrlar açılır
12:43 21 Yanvar 2021
O doğulmamış atası Sibirə sürgün edildi, ömrünü mənfi rollara həsr etdi, “baş yaramaz” adını qazandı – Kinomuzun “Göygöz kosa”sı
12:07 21 Yanvar 2021
Qar yağır - Günün şeiri
11:34 21 Yanvar 2021
21-ci əsrin 21-ci ilinin 21-ci günü – Bu gün nə baş verəcək?
11:03 21 Yanvar 2021
Tünzalə Ağayeva Şuşa haqqında klip çəkdirdi - Foto
10:34 21 Yanvar 2021
Azərbaycanlı rəssamın ABŞ-dakı sərgisi beynəlxalq mətbuatda
10:14 21 Yanvar 2021
Vətəni söyməyə nə var? - Aqşin Yenisey qürbətdə aşağılanmaqdan yazır...
08:58 21 Yanvar 2021