news-inner
clock12:17 calendar-gray 04 Dekabr 2014 view-gray791 dəfə oxunub
view-gray791 dəfə oxunub

Qrup seks, təcavüz, Sad YENİ KİTAB

Əsərləri uzun müddət qadağan edilən və Fransada bütün külliyyatının çapına yalnız keçən əsrin 60-cı illərində icazə verilən Markiz de Sadın ölümündən 200 il keçir. Bu il Almaniyanın tarix professoru Folker Raynhardtın “de Sad: şərin ölçüsü” adlı kitabı yayımlanıb.

Kulis.az F. Raynhardtın “Deutsche Welle” radiosuna verdiyi müsahibəni təqdim edir.

- Bu gün de Sad nə ilə aktualdır?

- Sad təxribatçı idi, bu gün də onun fikirləri təxribatçı mahiyyətini saxlayır. Dünya ədəbiyyatında yəqin ki, ən qaranlıq, mənfur obrazları de Sad yaradıb. Onun yozumundakı insan təkcə iyrənc deyil, həm də təhlükəlidir. De Sad insanı həşəratlarla müqayisə edir. Bu, sağlam düşüncə deyil. Dünyaya “atılmış” insan ona həddən artıq yaddır. Bundan başqa, onun fikrincə, insan təbiəti yalnız başqalarını alçaltmaq və məhv etməkdən yoğurulub. O, özünü eksperimentator, insan təbiətini təhqiqatçısı sayırdı. Bu təhqiqatı şəxsi təcrübəsinə əsasən edirdi. Real insanları eksperiment etmək mümkün olmayanda, o, nəzəri düşünürdü - roman və ya fəlsəfi esse formasında.

- Qrup halında seks, təcavüz... De Sad əxlaqdan tamamilə kənar həyat tərzi sürürdü. Onun yaradıcılığı ilə həyatı arasında bərabərlik işarəsi qoymaq olarmı?

- Məhz bu məsələyə kitabımda aydınlıq gətirməyə çalışmışam. Bu məsələdə əsas nöqtə haradadır? Həyatda və ya bədii mətndə hara kimi getmək olar? De Sad məktublarında özü cavab verir: “Mən libertinajın (ictimai, əxlaqi normaları inkar etmək, azad əxlaqın tərəfdarı-red.) və azad fikirliliyin qəti tərəfdarıyam, ictimai qaydalar və şərtlər vecimə də deyil. Amma qatil deyiləm. İnsan həyatına hörmət edirəm, hətta o, qara qəpiyə dəyməsə də”. Düzdür, bu fikir bir az reallığı şişirdir.

- De Sad xristianlığa müharibə elan etmişdi. Niyə?

- De Sadın əsas motivi tanrını tapa bilməməsi idi. O, 16-17 yaşında amansız Yeddi illik müharibənin iştirakçısı olub. Və deyim ki, çox cəsarətli döyüşçü idi. O, bu müharibədə minlərlə insanın mənasız ölümünün şahidi olub. İstintaqa verdiyi ifadə zamanı yazıçı deyir: “Tanrı mövcud deyil, mən buna öz şəxsi təcrübəmdə şahid oldum”. Ona görə din yalandır.

- De Sad Avropa fəlsəfəsinə və sənətinə böyük təsir edib. Bunun əhəmiyyəti nədədir?

- O, ilk avropalıdır ki, Freydin dili ilə desək, insanın öz evinin sahibi olmadığını göstərdi. O, ilk adam idi ki, “tərbiyənin və təhsilin sayəsində insan həmişə vəhşi təbiətinə hakim ola bilər” haqda nikbin maarifçi fikirləri inkar edib. Bu, XVIII əsrin mühüm fikridir və Freyd sonradan bunu başqa vasitələrlə sübut elədi.

Amma yəqin ki, de Sadın ən qorxunc kəşflərindən biri - bu, onun əsas müddəasıdır, hər insanın dağıdıcı, qaranlıq başlanğıca malik olmasını deməsidir. Hər insanda potensial düşmən, başqasını məhv etmək bacarığı var. XX əsr totalitar cəmiyyət və nasist konslagerləri təcrübəsi dəhşətli şəkildə bu müddəanın həqiqiliyini təsdiqlədi.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021
İntəhasız acı nəğmə - Qorki haqqında esse
13:25 11 May 2021
Sevgiliyə gül uzadan əllərin tənhalığı - Ramil Əhməddən yeni şeirlər
12:00 11 May 2021
Tom Kruz mükafatlarından imtina etdi - Qalmaqal
11:30 11 May 2021
“Qarabağa sülh, sevgi və ümid” adlı xeyriyyə konserti keçiriləcək
10:26 11 May 2021
II Nikolayın qızı onun şəklini istədi, çar öz sarayına qonaqlığa çağırdı - Azərbaycanlı qaçağın film kimi həyatı
09:00 11 May 2021
Berlin Film Festivalı açıq havada keçiriləcək
17:35 10 May 2021
Musa Dədə əbədiyyət yaşında - Fərid Hüseyn yazır...
15:51 10 May 2021
Çingiz Qənizadə: “Kəramət Böyükçölü maliyyələşdirib üstümə göndərənləri yaxşı tanıyıram” – Müsahibə
14:30 10 May 2021
Leonardo da Vinçinin çəkdiyi rəsm hərraca çıxarılacaq
13:45 10 May 2021
Məşhur yazıçı vəfat etdi
12:30 10 May 2021
Allah üçün bənna kimdir? - Şəhriyar Del Gerani yazır...
11:30 10 May 2021
Türkiyəli bəstəkar Qarabağ Zəfərinə mahnı bəstələdi - Video
10:20 10 May 2021
Kimi Kreml xəstəxanasına müalicəyə göndərdi, kimi "KQB"-nin qəzəbindən qorudu? – Heydər Əliyevin ədəbiyyatımıza verdiyi töhfələr
09:30 10 May 2021
Zöhrə Abdullayeva xəstəxanaya yerləşdirildi
19:45 09 May 2021
Ədəbiyyatımızın ən gözəl müharibə şeirləri - Mətnlər
14:28 09 May 2021
9 May qələbəsində rus arağının rolu - “Tamamilə məxfi” sənədlər
10:30 09 May 2021
Paşinyan Cıdır düzündə “Yallı” gedəndə – Bircə yazır...
09:01 09 May 2021