news-inner
clock11:42 calendar-gray 24 Sentyabr 2014 view-gray1347 dəfə oxunub
view-gray1347 dəfə oxunub

Nobel almış yazıçı: “Nəhayət Amerikada da məşhurlaşacam”

Kulis.Az macar romançı, 2002-ci il Nobel ədəbiyyat mükafatı laureatı, İmre Kertesin müsahibəsini təqdim edir.

- Sizin əksər əsərlərinizdə İkinci Dünya müharibəsində yaşadıqlarınız əks olunub. Siz Osvensim və Buhenvald kimi alman konsentrasiya düşərgələrində -ölüm düşərgələrində - əsir olmusuz. Əgər geriyə nəzər yetirsək sizin yarım əsrlik yaradıcılığınızda ən yaxşı əsərinizi hansı hesab edirsiz?

- Mən düşünürəm ki, bütün kitablarım bir-biri ilə bağlıdır. Ən məşhur əsərim ilk dəfə 1975-ci ildə dərc edilmiş “Talesiz” romanı oldu. Ədəbi tənqidçilər həmişə məhz bu əsəri xatırlayırlar. "Talesiz" bestseller oldu. Bütün kitablarımın içində ən çox məhz bu roman çap edilib.

- Sizin "Talesiz" və başqa əsərlərinizdə Macarıstanın demək olar ki, müharibənin sonuna qədər nasist Almaniyasının yaxın müttəfiqi olduğu dövr təsvir edilir. Necə düşünürsünüz, sizin məhz bu əsərə görə Nobel mükafatına layiq görülməyiniz Macarıstan üçün siqnal olacaqmı?

- Macarıstan indiyə qədər Xolokostla lazımı şəkildə məşğul olmayıb. Mən ümid edirəm ki, macarlar nəhayət 600 000 macar yəhudisinin kütləvi şəkildə qaz kameralarında öldürülməsində əməkdaşlıq etmələrinin vurduğu zərbəni dərk edəcəklər.

- Hər halda, ölənlər üçün üzülməyinizə baxmayaraq, nəhayət Nobel mükafatına layiq görüldüyünüzə görə özünüzü xoşbəxt hiss edirsinizmi? Axı siz bir neçə dəfə bu mükafata namizəd olmusuz.

- Bu, əlbəttə mənim həyatımın gözəl günləridir.

- Bir neçə il Nobel mükafatına namizədliyinizdən sonra əvvəl-axır mükafatı alacağınızı fikirləşirdizmi?

- Düzünü desəm, xeyr. Mən namizəd olduğumu qəzetlərdən oxuyurdum, amma heç vaxt düşünmürdüm ki, mükafat mənə çatar. Buna görə bu mənim üçün böyük sürprizdir. Ancaq bu əlamətdar hadisəni hələ qeyd etməyə imkanım olmayıb. Çünki jurnalistlər nəticələrin elan edilməsindən sonra dərhal məndən müsahibə istədilər.

- Sizin Nobel mükafatı aldığınızı öyrəndikdə xanımınızın reaksiyasız necə oldu?

- (gülür) Mən ona dedim ki, bu xəbər müvazinətimi pozduğuna görə dekabrda özü Osloya gedib mənim əvəzimdən mükafatı gətirsin. O buna çox sevindi. Təbii, bu zarafat idi.

- Macar hökuməti miqdarı 1 milyon dollardan çox olan Nobel mükafatı ilə bağlı vergilər haqqında qanunda dəyişikliklər etməyi planlaşdırır. Yoxsa mövcud qanunvericiliyə görə bu pulun az qala yarıya qədərini dövlətə verməli olacaqdınız. Maraqlıdır ki, qanun müxtəlif mükafatlarla bağlı heç bir vergini nəzərdə tutmur, ancaq Nobel mükafatı necəsə diqqətdən qaçmışdı. Mükafatı alandan sonra daha işləməyib zəngin insan kimi rahat həyata başlayacaqsınız? Gələcək planlarınız nədir?

- Mükafatı alandan sonra mən nəhayət həyatımın sonuna kimi bütün maliyyə problemlərini həll edə və nəzərdə tutduğum işləri bitirə biləcəyəm. Mənim üçün əhəmiyyətlidir nəhayət Amerikada da məşhurlaşacam. Mən adımı yox, kitablarımı nəzərdə tuturam. Onlar pis tərcümə olunduqlarına görə Amerikada bestseller olmadılar. İndi orada iki kitab nəşrə hazırlanır, amma biz hələ tərcümə üzərində işləməliyik.

- Tərcümədən danışmışkən. İki il həbs düşərgəsində qaldıqdan sonra siz Macarıstana qayıtdınız və qəzetlərdə jurnalist işləməyə başladınız. Ancaq kommunistlər hakimiyyəti ələ keçirəndən sonra qəzetlər kommunist partiyasının təbliğatı mənbəyinə çevrildi və siz jurnalist işinizi itirdiniz. Üç il ərzində siz zavodda fəhləlik etdiniz. Yalnız bundan sonra yazmağa və alman dilindən macarcaya ədəbi və fəlsəfə əsərlər tərcümə etməyə başladınız. O zaman Macarıstanda təhsil müəssisələrində rus dili məcburi idi və geniş təbliğ olunurdu. Siz rusca danışa bilirsizmi?

- Xeyr, bir söz belə öyrənə bilmədim.

- Macar hökuməti məktəb tədris proqramına sizin yaradıcılığınızı daxil etmək istəyir. Macarıstan prezidenti isə təbrik teleqramında sizə yazdı ki, macar olmaqla qürur duymaq üçün yenə səbəb var. Siz onun fikirləri ilə razısızmı?

- Bəli, əgər onlar belə fikirləşirlərsə, onda bu yaxşıdır. Çünki bu həm də o deməkdir ki, onlar Xolokostla bağlı ziddiyyətlərlə dolu olan macar keçmişinə baxanda belə qürur hissi keçirəcəklər.

- İsveç Nobel akademiyası bildirdi ki, siz "tarixin barbar zülmkarlığı dövründə kövrək şəxsiyyəti dəstəkləyən yazıçılıq qabiliyyətinə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüsünüz.

- Mənim hələ onların bəyanatını oxumağa və ya hardansa öyrənməyə macalım olmayıb. Amma əgər onlar belə deyiblərsə, onda onlarla tamamilə razıyam.

BBC-nin rus şöbəsi, 2002-ci il

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Elzanın başındakı qıjıkimilər - Sərdar Amin yazır
12:36 08 İyul 2020
Türkiyəli aktrisa vəfat etdi
12:01 08 İyul 2020
Bu, Allaha qarşı küfrdür – Gənc şair həmkarını tənqid etdi
11:20 08 İyul 2020
“Üzüklərin hökmdarı” geri qayıdır
10:47 08 İyul 2020
Elzanın yeni şəkli müzakirəyə səbəb oldu - Foto
10:12 08 İyul 2020
Kitabxana maraqlı layihəyə başlayır
09:30 08 İyul 2020
Qafqazın ətəklərində karantin axşamları - Bircə atasının ölümündən yazır...
09:00 08 İyul 2020
“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020
Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020